woensdag, 1 januari 1941

In Cyrenaica is Tobroek door Lord Wavell omsingeld.

vrijdag, 3 januari 1941

De luchtaanvallen op Engeland gaan ononderbroken door; boven Zuid-Wales zijn vannacht duizenden brand- en brisantbommen uitgeworpen.

4 januari 1941 

De Franse regering wordt opnieuw gewijzigd door Pétain; er zal nu een driemanschap komen.
Om een tekort aan schepen na de oorlog te voorkomen, besluit Amerika 200 vrachtschepen van 7500 ton te bouwen.

zondag, 5 januari 1941

De dienstregeling bij de Nederlandse Spoorwegen wordt beperkt wat betreft de stoomtractie.

maandag, 6 januari 1941

Bardia valt in Britse handen.

dinsdag, 7 januari 1941

Thaise troepen doen een inval in Cambodja, waar het tot een treffen komt met Franse verdedigingstroepen.

woensdag, 8 januari 1941

In de VS wordt een begroting ingediend van 17,5 miljard dollar, waarvan 62% bestemd is voor bewapening. De begroting kost de VS per minuut 33.267 dollar.

donderdag, 9 januari 1941

De Führer draagt het recht van kwijtschelding en gratie in het bezette Nederlandse gebied over aan de Rijkscommissaris. 10 januari 1941 De gevechten tussen Thailand en Indochina nemen in omvang toe.
Te Batavia beginnen onderhandelingen tussen Japan en Nederlands-Indië.

14 januari 1941 

Het Verordeningenblad in Nederland bevat een verordening waarbij, ter zake van handelingen tegen het Duitse Rijk of volk, verplichting tot schadevergoeding en een "Sühneleistung" kan worden opgelegd aan personen, verenigingen of gemeenten.
Joden moeten zich registreren. Iedereen met ten minste één Joodse grootouder wordt als Jood beschouwd. Vol-Joods is iemand die tot de Joodse gemeenschap behoort of behoord heeft.
In Den Haag wordt deze verordening direct toegepast: wegens beschadiging van drie Duitse auto's wordt een boete van ƒ 60.000 opgelegd aan inwoners van de gemeente, van wie aangenomen wordt dat zij de handeling gebillijkt of bevorderd hebben.

woensdag, 15 januari 1941

In niet-bezet Frankrijk wordt het spoorwegverkeer rigoureus ingekrompen wegens een tekort aan kolen.

17 januari 1941

Malta, dat al vele Italiaanse bombardementen heeft doorstaan, wordt nu aangevallen door Duitse Stuka's.
Het conflict tussen Pétain en Laval is bijgelegd, waardoor verwacht wordt dat de politieke crisis in Frankrijk, die sinds 13 december voortduurt, een oplossing zal vinden.

20 januari 1941 

De Führer en de Duce ontmoeten elkaar opnieuw in Berlijn voor diepgaand overleg over de toestand. Er wordt gesproken over een hernieuwde bekrachtiging van de onvoorwaardelijke solidariteit van de As-mogendheden op politiek, ideologisch en militair gebied.
Een nieuwe Nederlandse staatslening van 500 miljoen gulden wordt uitgeschreven, met 4% rente en een looptijd van 10 jaar. Bij onvoldoende inschrijving wordt een gedwongen lening van 2,5% opgelegd.
In Roemenië breken onlusten uit na de moord op een Duitse officier in Boekarest. De IJzeren Garde is zeer verbitterd. Antonescu vaardigt een oproep uit om de orde te herstellen. Voortaan zal de doodstraf worden toegepast voor moordaanslagen op Duitse militairen.

woensdag, 22 januari 1941

Matsoeoka, de Japanse minister van Buitenlandse Zaken, wijst in de Japanse Rijksdag op de vijandige houding van de VS, die de wereldvrede zou ondermijnen. Over het conflict tussen Thailand en Indochina verklaart hij dat Japan niet onverschillig kan blijven, maar hoopt op een spoedige regeling.

24 januari 1941 

Door Japanse bemiddeling worden de vijandelijkheden in Indochina gestaakt.
De Italianen moeten nu ook Tobroek opgeven.

zaterdag, 25 januari 1941

De Negus van Ethiopië treedt in Berbera aan land. In Vichy wordt een Franse grondwetswijziging aangenomen die voorziet in een raadgevende kamer met 200 leden. Antonescu vormt een overgangskabinet in Roemenië. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, graaf Stephan Czaky, overlijdt. Japan begint een nieuw offensief in China. De Griekse premier Metaxas overlijdt en wordt opgevolgd door Alexander Koritzis. Matsoeoka verklaart dat Japan vastbesloten is een "Groot-Aziatische welvaartssfeer onder Japanse leiding" te scheppen en alle hindernissen uit de weg te ruimen. Hitler kondigt in een rede zijn onverbiddelijke strijd tegen Engeland aan. Tussen Thailand en Indo-China wordt een wapenstilstand gesloten. De strijd in Libië wordt steeds heviger.

zaterdag, 1 februari 1941

Voor het luisteren naar verboden zenders worden strengere straffen ingesteld. De officiële benaming van het luisterverbod is "Verordening tot bescherming van de Nederlandse bevolking tegen onjuiste berichtgeving".

zondag, 2 februari 1941

De weigering van de Nederlandse regering in Londen om mee te werken aan de nieuwe orde in Oost-Azië wekt verontwaardiging in Japan, maar zal geen invloed hebben op handelsbesprekingen.

maandag, 3 februari 1941

In Transvaal komen Zuid-Afrikaanse soldaten en anti-Britse burgers tot botsingen, wat in Johannesburg leidt tot straatgevechten.

5 februari 1941 

Nieuwe commissarissen worden benoemd voor de provincies Noord-Holland, Utrecht en Limburg.
Jhr. de Geer, voormalig minister-president, keert terug naar Nederland. Koningin Wilhelmina noemt dit "een ernstig geval van desertie". Een staaltje van het bestraffen van "boosaardige geruchten" is wel de veroordeling tot een gevangenisstraf van één jaar en drie maanden van iemand die als zijn mening te kennen had gegeven dat het geld voor "Winterhulp Nederland" naar Duitsland ging. De strijd tussen Japan en China woedt voort langs de Nieuwe Gele Rivier en in de provincie Hoepeh. In Tokio wordt ernstig rekening gehouden met de mogelijkheid van een oorlog met de Verenigde Staten. "Mocht Amerika doorgaan met het verlenen van hulp aan Engeland en aanvallen richten op Duitsland en Italië, dan kan Japan niet werkloos toezien."

donderdag, 6 februari 1941

In Noord-Afrika vorderen de Engelsen gestaag en hebben zij nu Benghazi veroverd. Duitsland eist genoegdoening, waartoe als eerste maatregel 35 gijzelaars in arrest zijn gesteld. Admiraal Darlan voert in Parijs besprekingen met Laval. In Londen is de vrees voor een Duitse invasie toegenomen. De oorlogskosten bedragen Engeland nu dagelijks 12,5 miljoen pond. In Roemenië is de rust weergekeerd; er zijn arrestaties verricht. Engeland is verzekerd van Amerikaanse hulp door het aannemen van de Lend and Lease Bill in de Verenigde Staten. In het Franse kabinet treedt Flandin af en wordt Darlan benoemd tot minister van Buitenlandse Zaken en tevens tot opvolger van Pétain. De Engelse vloot beschiet Genua. De Japanse opmars in Honan wordt voortgezet. De Britse gezant vertrekt uit Boekarest, evenals alle daar verblijvende Engelsen; de Roemenen verlaten Londen. In Bordighera hebben Mussolini en Franco uitvoerige besprekingen gevoerd, waarbij blijkt dat er "overeenstemming bestaat tussen de regeringen over Europese kwesties". Franco heeft ook een onderhoud gehad met Pétain. Londen oefent druk uit op de regering in Dublin om toestemming te krijgen dat schepen die uit de Verenigde Staten oorlogsmateriaal naar Engeland brengen, Ierse havens mogen aandoen. De regering-De Valera wil echter de Ierse neutraliteit handhaven.

donderdag, 13 februari 1941

Vanwege anti-Duitse demonstraties en provocerend optreden op 31 januari is de stad Heerlen een geldboete opgelegd van ƒ 100.000.

vrijdag, 14 februari 1941

Hitler ontvangt in Salzburg Zuid-Slavische ministers. Het Verordeningenblad voor de bezette Nederlandse gebieden bevat een verordening over de numerus clausus voor Joodse studenten. Er mogen geen nieuwe Joodse studenten worden ingeschreven, maar degenen die al ingeschreven zijn, mogen afstuderen.

maandag, 17 februari 1941

Darlan vormt een nieuw Frans kabinet. Alle Nederlandse beroepsofficieren zijn verplicht zich te melden – de reden hiervoor is onbekend. Een verordening geeft de Duitse politie de bevoegdheid om radiotoestellen, die "misbruikt" worden voor het luisteren naar verboden zenders, in beslag te nemen.

dinsdag, 18 februari 1941

Bulgarije en Turkije sluiten een niet-aanvalsverdrag, waardoor "op weldadige wijze een oplossing is gebracht voor de spanning die de laatste tijd was ontstaan door wederzijdse militaire veiligheidsmaatregelen". Als gevolg van een zware orkaan in Spanje zijn Santander en Lissabon zwaar getroffen. In Santander is 90% van de handel en industrie verwoest, schepen zijn vergaan en de telefoonverbindingen met Portugal zijn verbroken. Het noodweer, gepaard met een aardbeving en grote overstromingen, houdt nog steeds aan.

vrijdag, 21 februari 1941

Het scheepvaartverkeer in het Suezkanaal is stilgelegd door twee tot zinken gebrachte vrachtschepen, waardoor de bevoorrading van het Britse leger in Noord-Afrika wordt bemoeilijkt. Desondanks gaat de Britse opmars in Italiaans Somaliland door en is Kismayo bezet.

zaterdag, 22 februari 1941

Griekenland doet een beroep op de Verenigde Staten om hulp, met name om vliegtuigen.

maandag, 24 februari 1941

Hitler kondigt in een rede een hevige duikbootoorlog aan. In ’s-Gravenhage begint een proces tegen leidende functionarissen van een Nederlandse organisatie, die niet alleen sabotageacties uitvoerde, maar ook militaire informatie over Nederland aan het buitenland verstrekte. Het betreft de illegale organisatie van het "Geuzenvendel". De economische onderhandelingen in Batavia verlopen soepel na een verzachting van de Japanse eisen.

dinsdag, 25 februari 1941

In Amsterdam ontstaan stakingen in verschillende bedrijven als gevolg van politiemaatregelen, die werden getroffen na een aanslag op een Duitse politiepatrouille.

woensdag, 26 februari 1941

Gezien de situatie neemt Generaal Christiansen in Noord-Holland de uitvoerende macht over en gelast hij dat alle bedrijven de volgende dag weer aan het werk gaan, op straffe van tuchthuis- of doodstraf. Alle politieke partijen in de provincie krijgen een verbod op activiteiten, inclusief het dragen van uniformen en insignes. Rusland verhoogt zijn militaire uitgaven "ter waarborging van zijn zelfstandige en onafhankelijke politiek".

donderdag, 27 februari 1941

Minister Eden overlegt in Ankara met de Turkse president İnönü, waarbij het Turks-Britse bondgenootschap opnieuw wordt bekrachtigd.

vrijdag, 28 februari 1941

Ex-koning Alfonso XIII van Spanje sterft op 54-jarige leeftijd in ballingschap in Rome. Zijn stoffelijk overschot zal later worden overgebracht naar de vorstelijke grafkelder in het Escoriaal. In Libië landen Duitse troepen ter versterking van de Italianen. In Nederland zal in zeer beperkte mate de distributie van fietsbanden worden toegestaan.

zaterdag, 1 maart 1941

Bulgarije treedt toe tot het Driemogendhedenpact, dat in Wenen wordt ondertekend. De stad Amsterdam krijgt vanwege de onlusten een boete van 15 miljoen gulden opgelegd, Hilversum van 2 miljoen en Zaandam van een half miljoen. Dit bedrag moet worden opgebracht door inwoners met een inkomen boven de 10.000 gulden, omdat "de arbeiders worden beschouwd als te zijn verleid door mensen die achter de schermen zijn gebleven". De gemeenteraden in deze steden worden ontbonden en er worden regeringscommissarissen benoemd.

zondag, 2 maart 1941

Na toestemming van de Bulgaarse regering trekken Duitse troepen Bulgarije binnen "ter bescherming tegen de bekend geworden Britse maatregelen in Zuidoost-Europa". Een volksstemming in Roemenië levert een overweldigende meerderheid op voor Antonescu.

maandag, 3 maart 1941

De Nederlandse Arbeidsdienst betrekt zijn eerste kamp.

dinsdag, 4 maart 1941

In het op 24 februari begonnen grote Haagse proces worden 18 doodvonnissen uitgesproken. Een verordening over de verplichting tot het verrichten van diensten wordt in Nederland van kracht. In geval van sabotage, zoals het vernielen van wegwijzers, moeten burgers hierop toezicht houden. Met de invoering van een Duitse burgerlijke stand in Nederland kunnen Nederlandse meisjes zonder toestemming van hun ouders met Duitse militairen trouwen.

donderdag, 6 maart 1941

Ook in Haarlem wordt het gemeentebestuur afgezet en een regeringscommissaris benoemd. Minister Eden, Smuts (premier van de Unie van Zuid-Afrika en opperbevelhebber) en Dill (chef van de Britse generale staf) overleggen in Caïro. Indochina en Thailand accepteren het Japanse bemiddelingsvoorstel. De Amerikaanse Senaat neemt de Leen- en Pachtwet definitief aan met 60 tegen 31 stemmen. Deze wet bepaalt onder andere dat de Amerikaanse regering bewapening kan laten vervaardigen en uitlenen aan landen waarvan de verdediging door de president als belangrijk voor de VS wordt beschouwd. Daarnaast mag bestaand bewapeningsmateriaal ter waarde van 1,3 miljard dollar worden afgestaan en mogen buitenlandse oorlogsschepen en vliegtuigen in Amerikaanse havens en fabrieken worden gerepareerd. De president krijgt bovendien de bevoegdheid om gegevens over bewapening door te geven aan andere mogendheden. De wet geldt tot 1 juli 1943.

woensdag, 12 maart 1941

Ondanks de ontwikkelingen in Bulgarije blijft Joegoslavië vasthouden aan zijn beleid van vrede en niet-inmenging. In Noord-Holland wordt de uitzonderingstoestand opgeheven. De vredesconferentie in Tokio leidt tot een overeenkomst tussen Thailand, Indochina en Japan. Seyss-Inquart houdt in het Concertgebouw in Amsterdam een grote rede, waarin hij beweert dat "deze strijd een vernietigingsoorlog tegen het Duitse volk is" en dat "Adolf Hitler ons de opdracht heeft gegeven die wij zullen vervullen, koste wat het kost".

donderdag, 13 maart 1941

Het staatsbedrijf "Nederlandse Rijksradio-omroep" wordt opgericht als vervanger van alle bestaande omroepverenigingen, die tegelijkertijd worden opgeheven.

vrijdag, 14 maart 1941

Van de op 13 maart uitgesproken doodvonnissen worden er 15 door een vuurpeloton voltrokken. Drie veroordeelden krijgen gratie en worden tot levenslange tuchthuisstraf veroordeeld, omdat ze nog geen 20 jaar oud zijn. Tegelijk worden drie "ophitsers" die betrokken waren bij de stakingen in Noord-Holland doodgeschoten.

maandag, 17 maart 1941

De Japanse minister van Buitenlandse Zaken, Matsuoka, vertrekt naar Moskou, Berlijn en Rome.

dinsdag, 18 maart 1941

Eden overlegt op Cyprus met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Saracoğlu.

woensdag, 19 maart 1941

In de pers verschijnt een bericht over Duitsland’s doelstellingen: "Duitsland voelt zich verantwoordelijk voor alle Europese volkeren en wil hen een spoedige, langdurige en gewaarborgde vrede brengen."

vrijdag, 21 maart 1941

Bij hevige Duitse luchtaanvallen op Hull en alle wijken van Londen vallen veel burgerslachtoffers. De president van de Nederlandse Bank en secretaris-generaal van Financiën, Mr. L.J.A. Trip, vraagt eervol ontslag. Bij verordening krijgt de Rijkscommissaris de bevoegdheid om het civiele standrecht af te kondigen in het bezette gebied of delen daarvan. In Joegoslavië wijzigt Prins-Regent Paul het kabinet na het ontslag van drie ministers. Maarschalk Graziani treedt af als chef van de Italiaanse generale staf, gouverneur van Libië en opperbevelhebber in Noord-Afrika. Hij wordt opgevolgd door Garibaldi. Joegoslavië treedt toe tot het Driemogendhedenpact, ondertekend in het kasteel Belvedère in Wenen. Matsuoka arriveert in Berlijn na ontmoetingen met Molotov en Stalin in Rusland en wordt daar enthousiast ontvangen.

donderdag, 27 maart 1941

Duitsland verklaart officieel dat er "in tegenstelling tot boosaardige geruchten" rust heerst in Joegoslavië na de toetreding tot het Driemogendhedenpact. In werkelijkheid worden de ministers die het pact ondertekenden gearresteerd. De 17-jarige Prins Peter neemt zelf het bewind over als Koning Peter II, en Generaal Dušan Simović krijgt opdracht een nieuwe regering te vormen waarin alle delen van de Joegoslavische bevolking vertegenwoordigd zijn. Koning Peter roept alle Serven, Kroaten en Slovenen op om zich achter hem te scharen. Rusland en Turkije wisselen een niet-aanvals- en vriendschapsverklaring uit. Mr. M.M. Rost van Tonningen wordt benoemd tot president van de Nederlandse Bank. Een "Nederlandse Kultuurkamer" wordt opgericht; voor de verschillende kunsten zullen "gilden" worden gevormd.

vrijdag, 28 maart 1941

De Italianen lijden zware verliezen in een zeeslag tegen de Britten ten zuiden van Kreta. In Oost-Afrika ontruimen ze Harar en hopen ze de Britse troepen, die Keren hebben bezet, daar tijdens het regenseizoen vast te houden.

zondag, 30 maart 1941

In Belgrado wordt de staat van beleg afgekondigd. De Duitsers proberen de Kroaten tegen de Serven op te zetten, maar de As-mogendheden beschuldigen Londen en Washington ervan de situatie in Joegoslavië te willen destabiliseren. De Duitse kolonie in Belgrado verlaat het land.

dinsdag, 1 april 1941

Joegoslavië mobiliseert en de anti-Duitse stemming neemt toe. De Joegoslavische gezant arriveert in Berlijn.

3 April 1941 

Matsuoka verblijft, na zijn bezoek aan Mussolini en de paus, opnieuw in Berlijn.
Eden bezoekt de koning van Griekenland.
De Engelsen veroveren Asmara, de hoofdstad van Eritrea, maar moeten Agedabia ontruimen.
De kansen in Cyrenaica keren: Duits-Italiaanse colonnes dringen door tot voorbij Benghazi, dat door de Engelsen is ontruimd.
Duitse troepen trekken Zuid-Slavische en Griekse gebieden binnen. In een oproep aan het Duitse volk schuift Hitler alle verantwoordelijkheid voor deze oorlog op Engeland. Hitler verklaart echter dat hij "nooit zal dulden dat zich, evenals in de Wereldoorlog, op Grieks grondgebied een mogendheid nestelt met het doel om op termijn vanuit het zuidoosten een aanval op de Duitse leefruimte te plegen". De Duitse troepen rukken overal op; meerdere luchtaanvallen worden uitgevoerd op Belgrado. Italië verklaart samen met Duitsland tegen de "oorlogszuchtige" Zuid-Slavische regering te zijn. De Kroaten zouden hulp hebben gevraagd aan de As-mogendheden. Engeland heeft Zuid-Slavië en Griekenland alle hulp toegezegd. Generaal Wavell wordt benoemd tot opperbevelhebber van de Britse troepen in Griekenland.
De Duitsers zijn al 40 km op de Balkan doorgedrongen. Als gevolg van de luchtaanvallen verlaat de regering Belgrado. De Zuid-Slaven bombarderen Hongaarse steden en Sofia. De Sovjet-Unie sluit met Joegoslavië een niet-aanvals- en vriendschapsverdrag.
Vanwege de nieuwe oorlogshandelingen wordt in Duitsland en alle bezette gebieden opnieuw een dansverbod afgekondigd.
De Engelsen veroveren Addis Abeba in Abessinië.
Vanuit Bulgarije zijn de Duitsers door de Zuid-Slavische grensverdediging en de Metaxas-linie gebroken en over de Vardar getrokken, waardoor de Zuid-Slavische strijdkrachten geïsoleerd zijn. Ook een deel van het Griekse leger is afgesneden en capituleert na de val van Saloniki.

woensdag, 9 april 1941

De Duits-Italiaanse opmars in Cyrenaica gaat door, waarbij Dema en Tobroek worden veroverd.

10 April 1941 

In Irak wordt een nieuwe regering gevormd, uitsluitend bestaande uit militairen.
De Duitsers trekken Agram binnen en verklaren Kroatië tot onafhankelijke staat.

vrijdag, 11 april 1941

Hongaarse troepen trekken het in 1918 afgestane Zuid-Slavische gebied binnen.

zaterdag, 12 april 1941

In Zuid-Servië ontmoeten Duitse en Italiaanse troepen elkaar. Volgens de pers "vereren de Kroaten de Führer van het Duitse volk als een afgod".

13 April 1941 

Belgrado geeft zich over.
Matsuoka is weer uit Moskou vertrokken: Japan en de Sovjet-Unie hebben een neutraliteits- en niet-aanvalspact en een vriendschapsverklaring ondertekend.
In Afrika worden de Engelsen verder langs de kust teruggedreven en ontruimen na Bardia nu ook Sollum.

dinsdag, 15 april 1941

In Nederland moeten alle radiotoestellen in het bezit van Joden worden ingeleverd. De Technische Hogeschool te Delft wordt heropend.

18 April 1941 

Het volledige Zuid-Slavische leger capituleert; de Italianen zetten hun opmars aan het Griekse front voort.

Als vergelding voor een luchtaanval op Berlijn wordt Londen opnieuw zwaar gebombardeerd met brand- en brisantbommen.

zaterdag, 19 april 1941

Frankrijk treedt uit de Volkenbond.

maandag, 21 april 1941

Koning Peter en de Joegoslavische regering komen aan in Jeruzalem.

dinsdag, 22 april 1941

De Griekse legers in Epirus en Macedonië capituleren; de Britse troepen schepen zich in de Zuid-Griekse havens in. President Roosevelt deelt mee dat Griekenland op de steun van de VS kan blijven rekenen.

woensdag, 23 april 1941

Griekenland verbreekt de diplomatieke betrekkingen met Bulgarije.

28 April 1941

De Duitse troepen trekken Athene binnen, waar nu de hakenkruisvlag op de Akropolis wappert. De Italiaanse vlag wordt gehesen in Cetinje, de hoofdstad van Montenegro.
In Berlijn wordt een ministerie van Koloniën opgericht.
De distributie in Nederland wordt verder doorgevoerd: melk komt voortaan op de bon (1,5 liter per week), het boter- en vetrantsoen wordt verlaagd tot 200 gram per week, en de 4 ons vlees plus 1 ons vleeswaren gelden nu voor een periode van 16 dagen. In restaurants worden twee vleesloze dagen per week ingevoerd. Ook aardappelen worden nu gedistribueerd (1,5 kg per week). Tot slot wordt de koop en verkoop van alle soorten schoenen verboden.
Vanuit Den Haag vertrekt opnieuw een transport van 600 Nederlandse vrijwilligers naar Duitsland voor opleiding in de Waffen-SS. Een Sturmführer van de SS-Ersatzstelle verklaart: "De Duitse Wehrmacht zal blijven strijden totdat Engeland verslagen is. Nederlanders en Duitsers zijn van hetzelfde bloed en behoren samen te werken voor het nieuwe Europa."

donderdag, 1 mei 1941

Het is Joodse artsen, advocaten en andere professionals in Nederland voortaan verboden om praktijk uit te oefenen voor niet-Joodse klanten.

vrijdag, 2 mei 1941

De veldtocht op de Balkan is ten einde; het Griekse leger wordt gedemobiliseerd.

zaterdag, 3 mei 1941

In Irak breken gevechten uit tussen Iraakse troepen en de Britse troepen op vliegveld Habbaniya.

12 Mei 1941 

Japan roept de Aziatische volkeren op tot de "heilige oorlog" tegen Engeland en ter ondersteuning van Irak.
De toegang tot de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden en de Waddeneilanden wordt verboden.
Hitler ontvangt de Franse admiraal Darlan voor overleg over verkeer over de demarcatielijn.
Na het oosten van de Middellandse Zee wordt ook de Rode Zee tot Duits operatiegebied verklaard.
In Irak rukken de Engelsen op naar Bagdad.
Japan start zijn voorjaarsaanval in China, waarbij ongeveer een miljoen Chinezen betrokken zijn.

woensdag, 21 mei 1941

IJsland, dat geen verlenging van de bondswet met Denemarken wenst, verklaart zich onafhankelijk en zal een republiek worden.

donderdag, 22 mei 1941

Vanwege het "gunstige verloop" van de Duits-Franse onderhandelingen neemt de spanning tussen Washington, Londen en Vichy toe. Als vergeldingsmaatregel verbieden de Franse autoriteiten twee Amerikaanse schepen de haven van Marseille te verlaten.

woensdag, 21 mei 1941

IJsland, dat geen verlenging van de Bondswet met Denemarken wenst, verklaart zich onafhankelijk en zal een republiek worden.

donderdag, 22 mei 1941

Naar aanleiding van het "gunstige verloop" der Duits-Franse onderhandelingen, neemt de spanning Washington, Londen-Vichy steeds toe; als vergeldingsmaatregel verbieden de Franse autoriteiten twee Amerikaanse schepen de haven van Marseille te verlaten.

vrijdag, 23 mei 1941

De plaatsvervangend Franse premier, admiraal Darlan, verklaart in een radiorede dat Hitler geen uitlevering van de Franse vloot verlangt, evenmin als afstand van koloniaal gebied; Frankrijk kiest volledig vrij de weg waarop het zich begeeft. Tussen Pétain en Darlan is volledige overeenstemming. Na de agressieve uitlatingen van Spanje jegens Gibraltar (in het boek "Spanje’s eisen", dat groot opzien heeft gebaard, wordt van Gibraltar gesproken als "de van Spanje gestolen rots" en als een "permanente belediging van het Spaanse volk"), heeft thans het laatste schip met Britse geëvacueerden de stad verlaten. Het spoorwegverkeer in Nederland wordt drastisch beperkt wat betreft de stoomtreinen.

zaterdag, 24 mei 1941

In een zeeslag bij IJsland wordt de Engelse slagkruiser "Hood", die met zijn 42.100 ton het grootste oorlogsschip ter wereld was, door de "Bismarck" tot zinken gebracht.

maandag, 26 mei 1941

Duitse luchtlandingstroepen, die sinds 20 mei op Kreta in gevecht zijn met delen van het Britse leger, hebben de tactisch belangrijke punten van het eiland veroverd, gesteund door de luchtmacht. Na verdere versterkingen zijn de Duitse troepen op de grond tot de aanval overgegaan en hebben het westelijk deel van het eiland thans in handen. Ook voor Nederland wordt nu de verplichte Arbeidsdienst ingevoerd, zowel voor jongens als voor meisjes, van 18 tot 25 jaar, om hen "de vereiste waardering voor de handenarbeid bij te brengen". De diensttijd bedraagt een half jaar. Joden worden hierin niet toegelaten. Deze arbeidsdienst, die nu 4500 vrijwilligers telt, zal op een legersterkte van 50.000 man worden gebracht. De "Bismarck", Duitsland's nieuwste slagkruiser, die na de slag bij IJsland van Bergen tot Brest door de Engelsen achtervolgd is, is daar tot zinken gebracht. President Roosevelt kondigt de onbeperkte nationale noodtoestand af. De politiek der VS wordt opgebouwd op het feit dat Duitsland naar de wereldheerschappij streeft; voor Amerika is de vrijheid der zeeën en vrijheid van handel een levensnoodzakelijkheid. Amerika zal niet aarzelen om een aanval het hoofd te bieden. Roosevelt vraagt het Congres een krediet van bijna 3½ miljard dollar. In Berlijn is men overtuigd dat Amerika de oorlog niet wil vermijden. Ook Japan waarschuwt de VS.

zondag, 1 juni 1941

De toestand op Kreta is slecht; de Duitsers bezetten Kandia (Heraklion), nadat de hoofdstad Kanea al gevallen is. In Irak worden zware gevechten geleverd in de omgeving van Bagdad. Voor Nederland wordt een nieuwe inkomstenbelasting aangekondigd; inkomens beneden de ƒ4000,— en niet meer dan ƒ200,— bijverdiensten betalen alleen loonbelasting en worden verder niet aangeslagen. Juni 1941 Kreta is geheel door de Duitsers bezet; de Engelsen kunnen een groot gedeelte van hun troepen naar Egypte overbrengen, doch geven toe zware verliezen te hebben geleden. Hitler en Mussolini ontmoeten elkaar op de Brenner. De besprekingen, waarbij Kreta het voornaamste punt vormt, zijn weer gevoerd "in de geest van de hartelijkste vriendschap".

donderdag, 12 juni 1941

Het Japanse kabinet besluit de Japanse handelsdelegatie uit Nederlands-Indië terug te trekken, daar er "onder de tegenwoordige omstandigheden geen mogelijkheid voor overeenstemming met Nederlands-Indië bestaat", aangezien Indië het Japanse programma verworpen heeft. Aan de Syrische kust wordt verwoed gevochten; in Alexandrië, dat geheel onder Brits beheer is geplaatst, is de staat van beleg afgekondigd. De Duce ontvangt koning Boris van Bulgarije. Wegens een springstofaanslag zijn in Amsterdam weer talrijke Joden gearresteerd en naar een concentratiekamp in Duitsland gevoerd. Ook voor andere misdrijven wordt deze straf toegepast; zo treft vijf slagers uit Utrecht wegens clandestien slachten, door welk "asociaal optreden zij de volksgemeenschap schade berokkenen", hetzelfde lot. De Engelsen openen een nieuw offensief in Cyrenaica. Kroatië treedt toe tot het Driemogendhedenpact, waarbij dus nu aangesloten zijn: Duitsland, Italië, Japan, Hongarije, Roemenië, Bulgarije, Slowakije, Kroatië. Roosevelt gelast de blokkering van het gehele Duitse en Italiaanse tegoed, alsmede dat van alle bezette Europese landen, in de Verenigde Staten. De Berlijnse pers meldt: "De nieuwe actie, welke wordt voorbereid, en die Churchill zal verbluffen, zal niet gericht zijn tegen de Britse eilanden zelf. Duitsland kiest zelf zijn positie en zijn doel. Binnen twee maanden weten wij echter meer". In de Verenigde Staten worden alle Duitse consulaten en reisbureaus gesloten.

woensdag, 18 juni 1941

Duitsland en Turkije sluiten een vriendschapsverdrag voor de duur van 10 jaar. De sinds een paar dagen bij Solloem door de Engelsen ingezette massale aanval is te beschouwen als het voorspel van een groot offensief. In Nederland moeten alle particuliere bezittingen, bestaande uit koper, nikkel, tin, lood of legeringen daarvan, worden ingeleverd, uitgezonderd voorwerpen van kunstwaarde. Duitsland, Italië en de bezette gebieden sluiten Amerikaanse consulaten. De Fransen ontruimen Damascus. Bij de NSB worden voorlopig geen nieuwe leden meer aangenomen; daarentegen zal men ingeschreven kunnen worden als "sympathiserende", uit welke groep later zij, die "daartoe geschikt worden geoordeeld", als lid zullen worden toegelaten. Dit besluit vindt zijn oorzaak in het feit dat "een te groot ledental de beginselvastheid zou kunnen schaden".

zondag, 22 juni 1941

Duitsland valt Sovjet-Rusland aan. Vanmorgen half 6 heeft Rijksminister Göbbels de proclamatie van Adolf Hitler aan het Duitse volk voorgelezen, waarin hij aankondigt dat een front is opgericht van de Noordelijke IJszee tot de Zwarte Zee, tezamen met het Finse en het Roemeense leger, ter bescherming van Europa, en waarin hij wijst op de Russische dreiging, het onderhoud met Molotov en de coalitie tussen Rusland en Engeland, welke vooral uiting vond in het Zuid-Slavische conflict. Sinds weken schenden de Russen de Duitse grens, waar thans 160 Russische divisies staan. Het uur heeft nu echter geslagen "waarop het noodzakelijk wordt tegen dit complot van de Joods-Angelsaksische oorlogsophitsers en van de eveneens Joodse machthebbers der Bolsjewistische centrale te Moskou op te treden". Duitse en Roemeense troepen trekken Bessarabië binnen, waar de Russen zonder tegenstand naar de Dnjestr-linie zouden terugtrekken. De "Führer aller Germanen" ontvangt een telegram van de "onovertrefbare trouw van alle Nederlandse nationaalsocialisten". Berlijn wijst erop dat Engeland op het punt stond de Sovjet-Unie tot opmarsgebied tegen Duitsland te maken. Rusland neemt het aanbod inzake hulpverlening van Engeland aan en zegt zijnerzijds Engeland militaire en economische steun toe. Hongarije en Slowakije verbreken de betrekkingen met Rusland; Turkije zal neutraal blijven. De Slowaakse republiek neemt thans ook officieel deel aan de oorlog tegen de Sovjets. De regeringen van Australië en Nieuw-Zeeland zeggen Rusland hun volledige steun toe. Zweden zal neutraal blijven, maar willigt het Duits-Finse verzoek, een Duitse divisie uit Noorwegen doorgang naar Finland te verlenen, in. Ook Hongarije beschouwt zich in staat van oorlog met de Sovjet-Unie, wegens herhaalde Sovjet-luchtaanvallen op Hongaars gebied. Verschillende Finse steden zijn gebombardeerd; de Duitse luchtmacht valt Leningrad aan; Duitse troepen nemen Dünaburg in. "Nu de Duitse weermacht opnieuw in een zware strijd betrokken is" wordt het dansverbod, dat gedeeltelijk was opgeheven, ook in Nederland, weer ingevoerd. Op het IJsclubterrein te Amsterdam wordt een massabijeenkomst gehouden, waar de Rijkscommissaris spreekt over de betekenis van de strijd van het nationaalsocialisme tegen het kapitalisme en het bolsjewisme. Duitse onderdanen en NSB'ers moeten deze vergadering bijwonen, entreegeld wordt niet geheven; er rijden extra treinen, waarvoor leden van de NSB en geëerde gasten gratis vervoersbewijzen kunnen krijgen. Alleen Joden worden niet toegelaten.

vrijdag, 27 juni 1941

Seyss-Inquart deelt in zijn toespraak "van hart tot hart" mede dat "Duitsland deze oorlog, die het door Engeland opgedrongen is, niet voert voor eigen zelfzuchtige belangen, maar voor Europa's voortbestaan en gelukkige toekomst tegen de thans aan de dag getreden internationale samenzwering van het grootkapitaal (Engeland), het Jodendom (Amerika) en het bolsjewisme (Rusland). Het non-agressiepact in 1939 met de Sovjet-Unie heeft de leider van het Duitse volk gesloten in de ure des gevaars, juist omdat hij de enige vertegenwoordiger van de Europese cultuur en beschaving is, die vooruitkijkt en zijn verantwoordelijkheid beseft. De strijd van nu is echter nodig omdat bleek dat het sluiten van het non-agressiepact voor de bolsjewiki niet het uitgangspunt van een evolutie was, maar slechts diende om tijd te winnen teneinde alle nihilistische krachten ter wereld te concentreren tegen dit volksche ontwaken van Europa. Nederlanders, gij zijt medeverantwoordelijk voor het lot van Europa. Gij bouwt aan de toekomst van uw kinderen wanneer gij thans mede aantreedt.” Ook Mussert spreekt bij deze gelegenheid tot "het Nederlandse volk, dat zich bevindt in de tragische omstandigheid dat het in de ure des gevaars door zijn regering werd verlaten. Wij bezweren thans ons volk te kiezen: voor Hitler in zijn roeping voor het Duitse volk, voor de Germaanse volken, dus ook voor ons volk, ja, voor geheel Europa, of voor Stalin, in zijn roeping voor de duivel." En hij geeft Seyss-Inquart de verzekering: "Het Nederlandse volk doet mee. Maar twintig jaar stelselmatige vergiftiging kunnen niet in een paar maanden krachteloos worden gemaakt. In naam van deze steeds krachtiger kern van het Nederlandse volk zeg ik u, mijnheer de Rijkscommissaris: het Duitse volk kan op ons rekenen als op zijn trouwste broeder. Houzee."

zaterdag, 28 juni 1941

Om Lemberg en Bialystok wordt hevig gestreden. Het Rijkscommissariaat maakt bekend dat, daar Wilhelmina van Oranje-Nassau zich thans aan de zijde der Sovjets geplaatst heeft, alle afbeeldingen van welke aard dan ook van leden van het Huis van Oranje-Nassau uit alle openbare gebouwen verwijderd moeten worden.

maandag, 30 juni 1941

De Duitse Wehrmacht meldt grote successen: Grodno, Brest-Litowsk, Wilna, Kowno en Lemberg zijn veroverd en zeer veel Russische vliegtuigen vernietigd. In Nederland wordt het gas- en elektriciteitsrantsoen verminderd met 25 procent.

dinsdag, 1 juli 1941

De Duitsers nemen Libau, aan de Oostzeekust, en Riga in en bereiken de Beresina. In Moskou wordt voor het eerst luchtalarm gemaakt. De Franse regering breekt met Rusland. Generaal Wavell, die naar Brits-Indië gaat, wordt als opperbevelhebber van het Britse leger in het Midden-Oosten vervangen door generaal Auchinleck. Duitsland maakt nieuwe vooruitgang in Litouwen. Stalin zegt in een radiorede dat niets de vijand in handen mag vallen en alles moet worden vernield wat hem van voordeel zou kunnen zijn. In Nederland worden alle politieke partijen ontbonden, daar deze "het stelsel van de parlementaire democratie en dus van een voorbije gedachtenwereld vertegenwoordigen". Vermoedelijk zijn om dezelfde reden kort geleden onze ex-ministers Dr. Colijn, De Wilde, Donner en nog enkele vooraanstaande figuren gearresteerd. Slechts de NSB blijft bestaan. Een "Vrijwilligersverbond Nederland" zal worden opgericht om actief deel te nemen aan de "kruistocht der Europese beschaving tegen de Sovjets". Ook jam, stroop, (kunst)honing en andere boterhamsmeersels komen bij ons op de bon, en wel 500 gram per vier weken.

maandag, 7 juli 1941

Amerikaanse troepen bezetten IJsland, krachtens een overeenkomst tussen de IJslandse premier en president Roosevelt, wegens het gevaar van een Duitse bezetting. In het Baltische gebied is, volgens het Duitse Wehrmachtsbericht, een Sovjetleger volledig verslagen. Van de ingesloten Sovjettroepen bij Minsk zouden tienduizenden soldaten overgelopen zijn en 300.000 krijgsgevangen zijn gemaakt. In de Oekraïne werken speciale bolsjewistische vernietigingsbataljons, die alle gebieden, welke zij ontruimen, verwoesten. De Duitsers vermelden verder met ware wellust diverse bolsjewistische gruweldaden. Eden, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, heeft in een grote openbare vergadering volledige steun aan de Sovjets toegezegd en is "onder geen omstandigheden bereid met Hitler te onderhandelen". Van Irak uit ondernemen de Engelsen een gewelddadige aanval in het noordoosten van Syrië. De Duitsers hebben de stormloop op de Stalin-linie ingezet en deze op verscheidene plaatsen doorbroken. Minsk is veroverd. De Roemenen hebben de Russen uit Bessarabië verdreven. Generaal Denz, de Hoge Commissaris van Syrië, verzoekt de Engelsen de strijd te staken. Dr. Seyss-Inquart en luitenant-generaal H. A. Seyffardt, oud-chef van de Nederlandse Generale Staf, richten ieder een oproep tot het Nederlandse volk in verband met de vorming van een Nederlands Legioen tegen het bolsjewisme. Generaal Seyffardt wil ieder ervan doordringen dat "alle verschillen van opvatting thans van ons afgezet moeten worden, in het heldere bewustzijn dat het lot van Europa het lot van ons vaderland is". Derhalve acht hij het zijn plicht het initiatief te nemen tot oprichting van het "Vrijwilligerslegioen Nederland".

12 juli 1941 

De Franse regering wijst de Britse wapenstilstandsvoorwaarden inzake het conflict in Syrië af, daar Frankrijk niet wil onderhandelen met de "gevluchte landverraders". De Fransen in Syrië wordt de keus gelaten tussen de zijde van De Gaulle of repatriëring. Engeland en Rusland verbinden zich geen afzonderlijke vrede te sluiten en elkaar alle hulp te verlenen. De dubbele slag om Bialystok en Minsk wordt in de Duitse pers genoemd "de grootste omsingelingsslag uit de wereldgeschiedenis", waarbij zij de Russische verliezen aan doden en gevangenen op 1 miljoen schat. Steeds meer gruwelverhalen en foto’s over het bolsjewistische schrikbewind, "de vriend van de goddeloosheid, de vijand van elke beschaving", worden gepubliceerd. Duitsland "verdedigt thans niet alleen Europa, het verdedigt de wereld tegen de pest, de folterkamers en lijkenkelders".

dinsdag, 15 juli 1941

Dr. Ir. Bakker Schut is benoemd tot directeur van het Bureau van de Rijksdienst voor het Nationale Plan in Nederland, waarin werken als landaanwinning, inpoldering, industrialisatie, bevolkingspolitiek, wegenplannen enz. zullen worden opgenomen. De Duitsers doorbreken de Stalinlinie; ze staan voor Kiev en rukken op naar Leningrad. Churchill deelt mede dat in Engeland reeds 30.000 burgers bij luchtaanvallen zijn omgekomen. "Wij zullen ons best doen dat Duitsland thans in steden en dorpen te lijden zal krijgen, wat wij hebben moeten lijden". Montenegro verklaart zich onafhankelijk en wordt opnieuw gevormd als een constitutionele monarchie. Koffie wordt voortaan de Nederlanders ontzegd, alleen koffiesurrogaat zal nog maar op de bon worden geleverd. De strijd in Syrië is geëindigd, door het goedkeuren van de Franse wapenstilstandsvoorwaarden.

woensdag, 16 juli 1941

Bij een Engelse luchtaanval op de Rotterdamse dokken en havens ontstaat na de eerste schrik een spontane demonstratie van de enthousiaste bevolking. Het marcheren in gesloten colonnes in uniforme kleding wordt in Nederland tot 1 september verboden.

donderdag, 17 juli 1941

De Duitsers veroveren Smolensk, de voornaamste plaats op de weg naar Moskou. Aan het gehele oostelijke front is thans "een geweldige worsteling om de laatste beslissing aan de gang". In deze titanenstrijd staan meer dan 9 miljoen soldaten tegenover elkaar.

vrijdag, 18 juli 1941

In Japan vormt Konoje een nieuw kabinet, waarin Matsoeoka vervangen is door admiraal Toyada. Tussen de Verenigde Staten, Engeland, de Sovjet-Unie en Tsjoenking-China is een militair akkoord gesloten.

19 juli  1941 

De Engelse "V-propaganda", die algemene bijval vindt in de bezette gebieden (V is vrede, vrijheid, victory, victoire) en welke als morsesignaal de Engelse radio-uitzendingen inleidt en beëindigt, wordt plotseling door de Duitsers overgenomen, die op grote spandoeken dwars over de straten aankondigen: "V = Victorie, want Duitsland wint op alle fronten". Deze tegenactie is onmiddellijk weer overzee bekend, want Engeland kondigt nu de 20ste juli aan als de dag dat "miljoenen Europeanen zullen marcheren achter het lichtende symbool van de V; niet de Ersatz-V van Göbbels". Ministerialrat Fink zet uiteen dat de Engelse V-actie alle kracht ontnomen wordt door deze propaganda eenvoudigweg over te nemen. En zo staat Europa, van Krakau tot Parijs, van Oslo tot Praag, de eerstkomende dagen in het teken van de V, die op straat gestrooid, op muren en palen geplakt, over de frontpagina’s van dag- en weekbladen gedrukt, het volk alom kond doet dat Duitsland... voor Europa wint op alle fronten!

maandag, 21 juli 1941

Stalin is benoemd tot volkscommissaris van defensie. Moskou ondergaat zijn eerste grote Duitse luchtaanval. De bevelhebber van de Weermacht in Nederland waarschuwt de bevolking dat sympathiebetoogingen jegens gevangen genomen Engelse bemanningen van neergeschoten vijandelijke vliegtuigen, die herhaaldelijk voorkomen, als een brutale provocatie van de Duitse Weermacht worden beschouwd. In Nederlands-Indië wordt de algemene dienstplicht ingevoerd voor Nederlanders en inlanders. De Japanse pers bevat alarmerende berichten betreffende het sluiten van een geheime militaire overeenkomst tussen Engeland, Tsjoenking en de Gaullistische groep in Indo-China tot bezetting van dit land. Engeland en Amerika zouden moeite doen een gemeenschappelijk front tot stand te brengen tussen Moskou en Tsjoenking, in aansluiting op de Brits-Amerikaanse steunpunten in het zuiden. Daar "Frankrijk zelf in Indo-China te weinig middelen bezit om de defensie van dit gebied te verzekeren", verzoekt Japan de Franse regering te Vichy faciliteiten te verlenen om te antwoorden op "de Engelse bedreiging en de onaantastbaarheid van Indo-China veilig te stellen". Het Nederlandse "Comité van Verzet", dat zich anoniem door middel van briefjes en mondelinge overlevering tot het gehele volk wendt, heeft generaal Christiansen, als hoofd van de Weermacht hier, gewaarschuwd dat, zodra een NSB-regering door de Duitsers wordt benoemd, de volgende dag een algemene staking zal uitbreken, die zo lang zal duren tot deze regering weer opgeheven is. Dit naar aanleiding van de verwachting dat een regering-Mussert zou toetreden tot het Driemogendhedenpact en de oorlog aan Rusland zou verklaren.

vrijdag, 25 juli 1941

President Roosevelt beveelt alle Japanse saldi in de VS te blokkeren, waarmee het ook wordt afgesneden van leveringen van benzine, olie en andere materialen uit de VS. H. J. Woudenberg wordt benoemd tot Commissaris der confessionele vakverenigingen in Nederland.

zaterdag, 26 juli 1941

Japan en Frankrijk sluiten een akkoord betreffende de gemeenschappelijke verdediging van Indo-China. Groot-Brittannië blokkeert eveneens de Japanse saldi en zegt de handelsverdragen met Japan op. Het aanplakken van affiches, vertonen van geschriften of dragen van insignes van de Nederlandse Unie wordt verboden. Dezer dagen is opgericht de stichting "Nederlandse Volksdienst" (NVD), ter verzorging van alle Nederlanders uit een oogpunt van volkswelvaart, in navolging van de Duitse "National-Sozialistische Volkswohlfahrt".

zondag, 27 juli 1941

Roosevelt mobiliseert de strijdkrachten op de Filipijnen. De met zekere climax gevoerde V-actie, "om tot steeds grotere kring te doen doordringen dat Duitsland op alle fronten voor Europa victorie maakt", vindt haar hoogtepunt in het beplakken van de verkeerswegen, muren en bomen met strooibiljetten en zegels van allerlei vorm en inhoud. Er wordt op gewezen dat al deze propagandamiddelen de bescherming van de Duitse overheid genieten en dat beschadiging, afscheuren, bekladden of veranderen, ongeacht de plaats waar zij zijn aangebracht, als Duits-vijandige daden zullen worden vervolgd en gestraft.

maandag, 28 juli 1941

Het eerste contingent van het Vrijwilligerslegioen Nederland vertrekt, toegesproken door generaal Seyffardt, onder overreiking van de oranje-wit-blauwe vlag, en door Ir. Mussert. Er staan geregeld oproepen tot aanmelding voor dit legioen in de dagbladen.

dinsdag, 29 juli 1941

Japan blokkeert alle Engelse saldi.

woensdag, 30 juli 1941

Op grond van de veranderde toestand verbreedt Engeland de betrekkingen met Finland.

donderdag, 31 juli 1941

De Japanse pers schrijft dat door de Engels-Amerikaanse maatregelen Japan grote afzetgebieden heeft verloren, wat "ons het recht geeft onszelf te verdedigen en alle maatregelen wettigt die wij nemen om de Oost-Aziatische ruimte te stabiliseren". De positie van Nederlands-Indië wordt "zeer delicaat" genoemd.

vrijdag, 1 augustus 1941

In Nederland mag gestandaardiseerde melk nog slechts worden verstrekt aan kinderen beneden de 14 jaar. Verder is alleen taptemelk verkrijgbaar, echter zonder bon. Tokio meldt dat "de huidige internationale toestand zó gespannen is, dat een enkele vonk voldoende kan zijn om een explosie te doen ontstaan". Nederlands-Indië geeft voor het ogenblik geen exportvergunningen voor Japan uit, nadat alle handel met Japan, met inbegrip van de leveranties volgens de Japans-Nederlandse olie-overeenkomst, onder regeringscontrole is geplaatst. In Duitsland moeten de meisjes na hun rijksarbeidsdienstplicht nog zes maanden oorlogshulpdienst verrichten. Bij de opening van de grote tentoonstelling van "Westfaalsch-Nederrijnsche Kunst" in het Rijksmuseum te Amsterdam, zegt professor T. Goedewaagen: "Rembrandt is immers de meest Germaanse schilder, die ons volk ooit heeft voortgebracht."

zondag, 3 augustus 1941

In Nederlands-Indië wordt de distributie ingevoerd. Berlijn en Potsdam zijn weer gebombardeerd. Engeland heeft sinds kort viermotorige bommenwerpers in gebruik genomen, zogenaamde "vliegende forten", die op 12.000 meter hoogte kunnen vliegen. In de NSB zal de dienstplicht worden ingesteld voor leden van de politieke organisatie tussen 18 en 40 jaar. Naast de Standarte Nord-West van de Waffen-SS en naast het Vrijwilligerslegioen Nederland, zal dit WA-regiment van 3.000 man deelnemen aan de strijd tegen de bolsjewiki. Aldus een mededeling van de commandant van de WA van de NSB. Majoor J. N. Breunesse, commandant van de Nederlandse Arbeidsdienst, wordt eervol ontslagen. De grote etappe van de Duitse operaties tegen de Stalin-linie is beëindigd met de slag om Smolensk, dat dus eerst nu definitief gevallen schijnt. "Er wordt geconstateerd dat de reusachtige en goed uitgeruste Sovjet-weermacht kan worden vernietigd." De Duitsers geven de Sovjet-verliezen, inclusief gevangenen, op als vier miljoen. Hun eigen verliezen zijn altijd "naar verhouding verblijdend gering". Het tweede contingent Nederlandse vrijwilligers, 431 man groot, vertrekt naar het Oostfront. Sinds kort zendt een geheime Nederlandse zender uit, die zich de Flitspuit noemt, en die heftig tekeergaat tegen Duitsers en NSB'ers. Dr. H. Colijn, onze ex-minister-president, die onlangs met 60 andere vooraanstaande figuren gearresteerd is, bevindt zich in Valkenburg, waar hij zich onder bewaking vrij mag bewegen. Engeland, Amerika en Tsjoenking-China protesteren tegen de erkenning van Mantsjoekwo door Thailand.

vrijdag, 8 augustus 1941

De diensttijd in de VS wordt verlengd tot 2,5 jaar. Vannacht is Berlijn weer gebombardeerd, deze keer door de Russen. In de Oekraïne heeft een grote Duitse overwinning plaatsgevonden, waarbij 25 Sovjetdivisies vernietigd zijn, althans volgens het Duitse opperbevel. Ir. Mussert deelt in het NSB-orgaan "Volk en Vaderland" mede dat alle mannelijke leden van de NSB van 18 tot 40 jaar onverwijld moeten toetreden tot de WA, opdat binnen afzienbare tijd vier volledige regimenten Nederlanders aan het Oostfront zullen staan en nog tienduizenden hier blijven voor de strijd aan het thuisfront. Moskou heeft weer van een hevige Duitse luchtaanval te lijden, waarbij het Kremlin getroffen wordt.

donderdag, 14 augustus 1941

Het Nederlandsche Verordeningenblad bevat een verordening betreffende Joodse geldelijke vermogens, welke boven de 1.000 gulden gestort, overgeschreven en in depot gegeven moeten worden bij de bankiersfirma Lippmann, Rosenthal & Co. te Amsterdam. Mr. J. Linthorst Homan wordt eervol ontslagen als Commissaris van de provincie Groningen. De achtste verordening van de Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied, betreffende bijzondere maatregelen op administratief-rechterlijk gebied, brengt een aantal ingrijpende wijzigingen in het bestuur van gemeente en provincie. Alle vertegenwoordigende lichamen worden ontbonden en de burgemeesters en commissarissen van de provincie worden met alle bestuursfuncties belast. Roosevelt en Churchill leggen, na een geheime samenkomst op de Atlantische Oceaan, een gemeenschappelijke verklaring af omtrent het oorlogsdoel, welk programma, het "Atlantic Charter", acht punten omvat, waaronder de ontwapening van de As-mogendheden en de vernietiging van de nationaalsocialistische regeringsvorm. Verder moeten echter na de oorlog de volkeren zelf hun regeringsvorm kiezen. Voorts economische samenwerking en volledige ontwapening van de volkeren. De Berlijnse bladen spreken over "de nieuwste wereldbluf van Roosevelt en Churchill". Roosevelt en Churchill stellen Stalin een conferentie in Moskou voor ter bespreking van welke soorten oorlogsmateriaal de Sovjet-Unie behoeft. Talrijke schepen met materiaal zijn reeds onderweg. Vóór 15 september moet het Joodse grondbezit in Nederland worden aangegeven bij de Nederlandse administratie van onroerende goederen. Twee nieuwe rechterlijke instanties zijn in Nederland ingesteld: de vrederechter en het vredesgerechtshof, aan wie de berechting is opgedragen van alle strafbare feiten "welke de politieke vrede binnen de volksgemeenschap in gevaar brengen". De Duitsers bezetten de vlootbasis en industriestad Nikolajev aan de Zwarte Zee. De aanval op Odessa wordt ingezet "door Duitse, Roemeense, Hongaarse en Italiaanse afdelingen in voorbeeldige wapenbroederschap". De Sovjets hebben een zware nederlaag geleden bij Gomel, ten oosten van de Dnjepr. De Duitsers staan thans 600 à 800 km van hun aanvangsstellingen af in vijandelijk gebied en hebben enorme hoeveelheden Russisch materiaal vernietigd — volgens hun opgaven althans. Het leger van Vorosjilov trekt terug op Leningrad. De Amerikanen versterken IJsland stevig door grote troepenzendingen.

vrijdag, 22 augustus 1941

Engeland en Rusland eisen de uitwijzing van Duitse burgers uit Iran, waar de laatste tijd zeer veel Duitse "toeristen" zouden zijn binnengekomen. Het Iraanse antwoord luidt onbevredigend. Britse en Sovjet-troepen trekken Iran binnen, waar overal tegenstand wordt geboden; de Engelse legers zijn geland aan de Perzische Golf. De Duitse pers spreekt over het "in opstand komen van het wereldgeweten tegen de monsterachtige inval in een kleine staat"! De nieuw gevormde regering in Iran besluit de strijd te staken. Dnjepropetrovsk, op de westelijke oever van de Dnjepr, de oorlogshaven Reval en Welikije Luki vallen in Duitse handen; Leningrad is reeds tot op 50 km genaderd. Mussolini verblijft vier dagen in Hitlers hoofdkwartier ter bespreking van "alle militaire en politieke kwesties, die de ontwikkeling en de duur van de oorlog betreffen". Het communiqué spreekt van de "onwrikbare wil de oorlog tot het zegevierend einde voort te zetten".

zaterdag, 30 augustus 1941

De Finnen veroveren de, in de laatste oorlog verloren gegane stad, Viborg.

zondag, 31 augustus 1941

De verjaardag van H.M. Koningin Wilhelmina wordt door de Duitsers en hun trawanten herdacht met een nieuwe reeks pamfletten, die onder andere het "verbond" van Wilhelmina met de Sovjets tot uiting brengen, en opschriften in grote letters op straten en pleinen: "Oranje-Bolsjewieken". Engelse vliegtuigen werpen pakjes thee en fietsbanden uit. De Nederlandse veestapel wordt sterk ingekrompen; binnenkort zullen geen eieren meer aan particulieren worden verstrekt; thans is het rantsoen nog één ei per veertien dagen.

maandag, 1 september 1941

De Finnen bereiken hun vroegere landsgrenzen. Roosevelt verklaart in een rede dat de Europese oorlog zich zou kunnen ontwikkelen tot een wereldoorlog.

woensdag, 3 september 1941

Ter gelegenheid van het feit dat twee jaar geleden Engeland en Frankrijk de oorlog tegen het Duitse Rijk aanbonden, staan de hoofdpagina’s van alle Duitse bladen vol over "het verloop van de geweldigste botsing aller tijden... voor de volkomen bevrijding van ons werelddeel van de Engelse invloed... De vernietiging van het bolsjewisme zal de laatste beletselen voor de ontwikkeling van Europa onder Duitse leiding wegnemen".

donderdag, 4 september 1941

Bij een Engelse luchtaanval op Rotterdam vallen ettelijke burger-slachtoffers. De Amerikaanse torpedojager "Greer" wordt aangevallen door een Duitse duikboot; volgens Duitse lezing was echter de duikboot eerst met dieptebommen bestookt. Vele bladen beschouwen dit incident als het voorspel van een spoedige intrede van de V.S. in de oorlog.

vrijdag, 5 september 1941

De Duitsers beschieten Leningrad, dat met volledige omsingeling wordt bedreigd; de Russen hebben alleen hier een half miljoen man in de strijd geworpen. Alle mannelijke Rijksduitsers in Nederland, geboren tussen 1910 en 1913, worden opgeroepen zich te laten inschrijven en keuren.

zondag, 7 september 1941

Engelse en Canadese troepen landen op Spitsbergen, waar zij de kolenmijnen en de radiozender onbruikbaar maken.

dinsdag, 9 september 1941

Leningrad is nu volkomen omsingeld, terwijl Schlüsselburg aan het Ladogameer genomen is; de Duitsers hebben voorts de Newa bereikt.

vrijdag, 12 september 1941

President Roosevelt verklaart in een radiorede de vrijheid der zeeën te zullen handhaven en geen Duits of Italiaans schip in de Amerikaanse verdedigingswateren toe te zullen laten. Bij de opsporing van clandestiene slachtingen in ons land zijn vier hoofdschuldigen naar een Duits concentratiekamp gevoerd. Wegens "pogingen tot het verstoren van de arbeidsvrede", d.w.z. staking, is te Oslo de uitzonderingstoestand afgekondigd. Volgens verordening van de commissaris-generaal voor de veiligheid is het Joden in Nederland verboden openbare parken, schouwburgen, sportinrichtingen, leeszalen, concert- en veilingzalen, musea e.d. te bezoeken, terwijl voor verandering van verblijfplaats een vergunning vereist is. In Duitsland mogen Joden boven de zes jaar zich niet meer in het openbaar begeven zonder een speciaal kenteken, namelijk een zespuntige gele ster op de linkerborst. Dit naar aanleiding van "bepaalde ervaringen, die het noodzakelijk maakten om Joden in het openbare verkeer voor iedereen op ondubbelzinnige wijze herkenbaar te maken". Op grond van de verordening omtrent het verbeurd verklaren van het vermogen van personen die een tegen het Duitse Rijk gericht streven bevorderen, worden de vermogenswaarden van de levende leden van het Huis van Oranje-Nassau verbeurd verklaard, welke zich in het bezette Nederlandse gebied bevinden.

dinsdag, 16 september 1941

Een Nederlander wordt voor zes maanden naar een concentratiekamp gezonden "wegens de lichtvaardige en lasterlijke bedoeling van zijn door niets gegronde bewering dat NSB’ers in de meidagen van het vorig jaar in Rotterdam op Nederlandse soldaten hebben geschoten". In de Oekraïne hebben de Duitsers bruggenhoofden over de Dnjepr gevormd en rukken vandaar over een breed front naar het oosten op; ten zuiden van het Hmenmeer melden zij successen. In Noord-Afrika wordt hard gevochten in de gebieden van Solloem en Tobroek.

woensdag, 17 september 1941

Het gebruik van namen van levende leden van ons Vorstenhuis, of van afbeeldingen waardoor een contact met het Huis van Oranje-Nassau wordt aangeduid, wordt als overtreding bestraft. De sjah van Iran treedt af ten behoeve van zijn zoon en verlaat Teheran, dat door Engelsen en Russen wordt bezet.

vrijdag, 19 september 1941

Het doodvonnis van de vijf Nederlanders, die Engelse vliegers na een noodlanding hulp hadden verleend om te ontkomen, is door de kogel voltrokken.

zaterdag, 20 september 1941

Op alle officiële gebouwen, ook bij ons, hangt de hakenkruisvlag uit wegens de verovering van Kiev — welke stad echter door de Russen geheel geëvacueerd en besmet zou zijn. 400.000 Wolga-Duitsers zijn uit hun woonplaatsen verdreven door de Sovjets en zullen, tot grote verontwaardiging van de Duitsers, naar Siberië worden gebracht.

zondag, 21 september 1941

Duitse troepen bereiken de Zee van Azov.

maandag, 22 september 1941

Koning George van Griekenland komt te Londen aan.

woensdag, 24 september 1941

Duitse vrouwen wier verloofde is gesneuveld, mogen de naam van de overledene aannemen, terwijl ook eventuele kinderen hier recht op hebben.

donderdag, 25 september 1941

Duitse troepen strijden thans in de voorsteden van Leningrad. Gezien het feit dat Stalin zelf de stad tot vesting heeft verklaard, waarin ieder huis door alle inwoners tot het uiterste moet worden verdedigd, "kan men verwachten dat Leningrad en zijn bevolking het lot van Warschau zullen ondergaan".

zaterdag, 27 september 1941

De brandstoffenrantsoenen voor de komende winter in Nederland worden bekendgemaakt en bedragen 12 eenheden, d.w.z. 12 mud anthraciet per huishouden. Voor centrale verwarming ontvangt men 38 mud. Ook op ander gebied staat de voorziening er slecht voor: wollen goederen zijn praktisch niet meer te verkrijgen, dameskousen zijn overal uitverkocht. Alom worden distributiebonnen voor levensmiddelen verhandeld. Wegens papierschaarste wordt een groot aantal dagbladen en periodieken opgeheven. Ook de benzinepositie wordt ineens veel slechter; vitale bedrijven gaan voor; de binnenscheepvaart moet het alleen met generatoren doen; artsen krijgen slechts 20 liter per maand. Om te voorzien in de behoefte aan vulmateriaal, moeten de kappers haarafval inleveren.

maandag, 29 september 1941

Wegens het conflict met de NSB legt de NSNAP haar werk tot nader order neer. Duitse en Nederlandse diploma’s worden gelijkgesteld, terwijl de Duitse arbeidsmarkt geheel wordt opengesteld voor Nederlandse gediplomeerden.

woensdag, 1 oktober 1941

Wegens sabotage en spionage zijn wederom drie Nederlanders gefusilleerd, terwijl een ander terecht is gesteld wegens het neerschieten van een Duitse spoorwegbeambte.

vrijdag, 3 oktober 1941

In een grote rede ter gelegenheid van de opening van het Oorlogs-Winterhulpwerk kondigt Hitler aan dat in het Oosten wederom een operatie van reusachtige omvang aan de gang is.

vrijdag, 3 oktober 1941

Over de innerlijke toestand in Duitsland hoort men trouwens verschillende berichten, bijvoorbeeld van het vinden door buitenlandse reizigers in hun in Berlijn en aan de Duitse grens afgestempelde pas van een versje met de inhoud: "Wir wollen kein’ Krieg, wir wollen kein’ Sieg; was wir wollen vom Dritten Reiche, das ist Hitlers Leiche", en van spandoeken waarop staat: "Wir wollen ein’ Führer aus Gottes Gnaden, Wir wollen kein’ Mörder aus Berchtesgaden". Wederom wordt Rotterdam getroffen door een bombardement; vele inwoners ontvluchten de stad. De pers gebruikt deze aanvallen, waarbij onvermijdelijk burgerslachtoffers vallen, als propagandamiddel en spreekt verder haar verontwaardiging erover uit dat Engeland "tegelijkertijd met doortrapte boosaardigheid de Nederlanders wil suggereren dat hier en daar de Duitsers zelf bommen hebben kunnen werpen op Nederlandse plaatsen".

zaterdag, 4 oktober 1941

De Japanse pers oefent scherpe kritiek uit op het door Nederlands-Indië uitvoeren van goederen naar de Sovjet-Unie, terwijl het "onder nietszeggende voorwendsels de leveranties voor Japan geweigerd heeft".

dinsdag, 7 oktober 1941

Op het gehele 2000 km lange Oostfront, van Leningrad tot de Krim, zijn de Duitsers tot een krachtige aanval overgegaan. De Duitse pers meldt grote troepenconcentraties aan de grens van India en Beloetsjistan, zodat men een Engelse actie tegen Afghanistan verwacht, gelijk die op Iran. Ook hier wordt weer "geschermd met het belachelijke voorwendsel van een Duitse invasiedreiging om eigen doelstellingen te verbloemen".

vrijdag, 10 oktober 1941

De Duitse Rijksperschef Dr. Dietrich deelt mede dat "de Sovjet-Unie heeft afgedaan. De Engelse droom van een oorlog op twee fronten is definitief uitgeblust... 60 à 70 vijandelijke divisies zijn omsingeld... Van het brongebied van de Wolga tot aan de Zee van Azov zijn thans, afgezien van de ingesloten legers die worden vernietigd, de resten van de verslagen Russische legers overal op de terugtocht. De Duitse verliezen tot heden bedragen slechts 5% van de Duitse verliezen in de Eerste Wereldoorlog... De Führer is militair een genie en uniek in zijn soort". Een Duits-Turks handelsverdrag wordt ondertekend. Het "Nationale Dagblad" meldt over de toekomst van ons land: "Vast staat dat de Führer geen annexatie van Nederland bij Duitsland wenst". Mr. Oud wordt eervol ontslagen als burgemeester van Rotterdam en opgevolgd door de NSB’er Ir. Müller.

zaterdag, 11 oktober 1941

Het eerste bataljon van het W.A.-regiment van het Nederlandse Legioen vertrekt naar het Oostfront, waarvan Mussert in een radiorede rekenschap geeft en waarvoor hij "de verantwoordelijkheid ten volle op zich neemt" in de "vaste overtuiging dat ’s lands toekomst die vordert".

maandag, 13 oktober 1941

De commandant van het Nederlands-Indische leger, generaal Berenschot, komt bij een vliegtuigongeval om het leven.

dinsdag, 14 oktober 1941

De uitgifte van een nieuwe Nederlandse staatslening, groot 500 miljoen gulden à 3%, wordt aangekondigd, wederom met "de stok achter de deur".

vrijdag, 17 oktober 1941

De Roemenen en Duitsers rukken Odessa binnen; ook Kalinin en Kaluga zijn gevallen. Reynaud, Daladier, Gamelin, Blum en Mandel worden door maarschalk Pétain tot vestingstraf veroordeeld. In Nederland wordt voor saboteurs, dat wil zeggen voor hen die een strafbaar feit plegen dat tot oogmerk heeft of aanleiding kan geven tot het in gevaar brengen van de openbare orde of de veiligheid van het openbare leven, de doodstraf ingevoerd. Hetzelfde geldt voor het achterhouden van voorraden. Strafbare pogingen worden over dezelfde kam geschoren.

zaterdag, 18 oktober 1941

Generaal Tojo, de vroegere minister van Oorlog, vormt een nieuw Japans kabinet als reactie op het verenigde front dat Amerika, Engeland, Nederlands Oost-Indië, Australië en China op een onlangs te Manilla gehouden conferentie ter bespreking van gemeenschappelijke plannen tegen de Japanse agressie hebben opgericht. Dit kabinet, dat doortastender optreedt, streeft de volgende doelen na: Succesvolle beëindiging van het Chinese conflict, Totstandbrenging van de Groot-Aziatische gemeenschappelijke leefruimte als bijdrage tot de wereldvrede, Naar buiten versterking van de betrekkingen tot de As-mogendheden, Naar binnen versterking van de oorlogsstructuur en mobilisatie van alle krachten. Volgens Amerika is het nu nog maar de vraag wanneer en waar de oorlog in de Stille Oceaan zal uitbreken.

maandag, 20 oktober 1941

De Duitsers trekken steeds verder op, onder andere naar Moskou, in welke stad de staat van beleg is afgekondigd. Molotov en Kalinin zijn van daar vertrokken, Stalin blijft in het Kremlin. Afghanistan wijst de Duitsers uit.

dinsdag, 21 oktober 1941

Mussert zegt op een landdag van het "Medisch Front van de NSB" dat ons geboortecijfer opgevoerd moet worden, vooral voor de meer ontwikkelde standen. Wij moeten komen tot een bevolking van 20 miljoen (thans 9 miljoen) om met Duitsland van 120 miljoen tot een sterk Germaans blok te komen.

woensdag, 22 oktober 1941

Met de verovering van Dago hebben de Duitsers alle eilanden voor de Baltische kust in handen.

donderdag, 23 oktober 1941

De ziektekostenverzekering van de Nederlandse arbeiders wordt voortaan geregeld bij het Ziekenfondsenbesluit. De nieuw opgerichte "Nederlandse Landstand", een NSB-organisatie onder de "boerenleider" E.J. Roskam, heeft tot taak de belangen van de landelijke bevolking te behartigen en hun bedrijfseconomische aangelegenheden te regelen, alsmede aan de voedselvoorziening van het Nederlandse volk mede te werken.

vrijdag, 24 oktober 1941

De Duitsers veroveren het belangrijke Russische bewapeningscentrum Charkov en Belgorod en melden dat "het bolsjewistische gevaar definitief bezworen" is. Moskou is thans frontgebied; ieder huis hier wordt gemaakt tot een vesting, iedere inwoner tot een soldaat. De hoofdstad van de Sovjet-Unie zal op last van de autoriteiten in de lucht vliegen alvorens in handen van de vijand te vallen, aldus S.P.T.

donderdag, 6 november 1941

De Japanse regering zendt een speciale afgezant naar Washington om de onderhandelingen te vergemakkelijken (en tijd te winnen).

vrijdag, 7 november 1941

Litvinov wordt Russisch ambassadeur te Washington. Op de Krim zijn de Duitsers nu zo ver gevorderd dat Kertsj en Sebastopol onder het bereik van hun artillerie liggen.

zaterdag, 8 november 1941

De Amerikaanse troepen in Shanghai, Tientsin en Peking zullen worden teruggetrokken. Hitler houdt de jaarlijkse rede voor zijn oude strijdmakkers in de Löwenbräukeller te München. Hij beschrijft de steeds duidelijker wordende bolsjewistische plannen tot een opmars tegen Europa, welke hem hadden gedwongen tot "het moeilijkste besluit van zijn gehele leven tot dusverre"...

zaterdag, 8 november 1941

1.670.000 km² bezet zijn. Stalin noemt hij de "Kremlin-geweldenaar" (die "kras-Joodse" leugens vertelt) en Churchill de "waanzinnige dronkaard", terwijl Churchill hem onlangs de titel "menseneter" gaf en Mussolini "the swollen bullfrog of the Pontine marshes" noemde. Bij Leningrad zijn de Duitsers thans in het defensief, "omdat het niet de bedoeling is de stad te nemen en er geen Duits leven meer opgeofferd wordt dan nodig is". In de Middellandse Zee boren de Engelsen 3 schepen van een Italiaans konvooi tot zinken.

maandag, 10 november 1941

De Verenigde Staten vestigen een vlootbasis op IJsland.

woensdag, 12 november 1941

S.P.T. meldt uit Berlijn dat Engelse geruchten over een Duits vredesoffensief onwaar zijn. "De Duitse overwinning is het doel in deze oorlog. De enige vraag die nog gesteld kan worden zal zijn of Engeland volledig vernietigd moet worden, of dat het van tevoren om vrede zal smeken". De Franse minister van Oorlog, generaal Huntziger, komt om bij een vliegtuigongeval.

zondag, 16 november 1941

De Duitsers veroveren de havenstad Kertsj op de Krim. In Amerika gaan de mijnwerkers in staking.

dinsdag, 18 november 1941

De Amerikaanse neutraliteitswet wordt gewijzigd in de zin zoals Roosevelt op 28 oktober heeft voorgesteld. De president vraagt 7 miljard dollar voor bewapening. Een woordvoerder van de regering stelt bij een interview de volgende Amerikaanse eisen als grondslag voor onderhandelingen met Japan: - Japanse terugtocht uit China, - Schadeloosstelling aan China, - Terugtocht uit Indo-China, - Opgeven van het idee van de nieuwe orde.

woensdag, 19 november 1941

In Noord-Afrika, in de woestijn van Marmarica, zetten de Engelsen een groot offensief in over een front van 150 km. Voor het Nederlandse hotel- en restaurantbedrijf worden nieuwe maatregelen ingevoerd ter versobering; 2 vaste menu's moeten steeds verkrijgbaar zijn, waarvan één bonloos. De restaurants worden in vier klassen ingedeeld.

donderdag, 20 november 1941

De Nederlandse ministers in Londen, Welter en Steenberghe, treden op eigen verzoek af. Tot minister van Koloniën wordt benoemd Dr. H. J. van Mook, directeur van het Departement van Economische Zaken te Batavia, en tot minister van Handel, Nijverheid en Scheepvaart P. A. Kerstens, lid van de Volksraad in Nederlands-Indië.

vrijdag, 21 november 1941

Aan de benedenloop van de Don nemen de Duitsers het industriecentrum Rostov in.

maandag, 24 november 1941

Ruim honderd Nederlandse boeren zijn naar het "Oostland" vertrokken, waar zij "als eerste Nederlanders op vreemde bodem zullen werken aan de voedselvoorziening".

dinsdag, 25 november 1941

Na Curaçao nemen de Verenigde Staten de Nederlandse kolonie Suriname onder bescherming, voornamelijk met het oog op de bauxietmijnen, die grotendeels een Amerikaanse onderneming zijn. Mussert uit een krachtig protest tegen de "overweldiging" van Suriname. Ook het Braziliaanse ministerie van Buitenlandse Zaken maakt bekend dat de VS, Brazilië en Nederlands Guyana gezamenlijk de bescherming van de bauxietmijnen in Suriname op zich zullen nemen. In Berlijn acht men deze bezetting meer "een bedreiging van geheel Zuid-Amerika, waarnaar Washington al zo lang en op allerlei wijze de imperialistische handen uitstrekt". Het Anti-Kominternpact wordt in Berlijn met nog 5 jaar verlengd. Ook Bulgarije, Denemarken, Finland, Kroatië, Roemenië, Slowakije en de Chinese nationale regering treden toe. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken von Ribbentrop verklaart: "Militair onaantastbaar en economisch beveiligd, kunnen wij ons werelddeel politiek organiseren alsof het vrede was... Wat Duitsland betreft, mag de oorlog nog wel 30 jaar duren". In de Middellandse Zee gaat als gevolg van een U-boot aanval het Engelse slagschip Barham ten onder.

donderdag, 27 november 1941

Maastricht wordt bij een luchtaanval getroffen.

zaterdag, 29 november 1941

De Italianen erkennen de val van Gondar, de laatste stelling in Abessinië.

zondag, 30 november 1941

Aan het Oostfront beginnen de kansen te keren, de Russen zetten hun winteroffensief in en dringen de Duitsers van Rostov terug. De Duitse weermacht zoekt allerlei voorwendsels om de ontruiming van Rostov te motiveren en acht de ontlastingsacties van de bolsjewieken hier van nauwelijks enige waarde, vergeleken bij de veldslag bij Moskou, waar de Duitsers aanzienlijke vorderingen hebben gemaakt. "Wanneer thans de bolsjewieken dit feit als een overwinning willen voorstellen, dan vermoeden zij gelukkig weer eens niets van de Duitse plannen".