3 Januari 1940 

President Roosevelt verklaart in het Congres dat Amerika buiten de oorlog wenst te blijven, maar niet onverschillig is voor de afloop daarvan. Op de Amerikaanse begroting is 1.800 miljoen dollar uitgetrokken voor landsverdediging, terwijl Amerika dit jaar ruim 5.000 vliegtuigen aan de Geallieerden zal leveren. Tot dusver werden in de grootste luchtslag niet meer dan circa 40 vliegtuigen van één partij in de strijd geworpen.
De Finnen houden nog steeds stand en trekken zelfs in het noorden de Russische grens over. Beide partijen hebben veel te lijden van de hevige kou. Rusland stuurt elitetroepen naar Finland. Engeland besluit materiële hulp aan Finland te zenden, wat via Scandinavië moet geschieden en een Duits protest uitlokt.

4 Januari 1940 

Göring wordt belast met de opperste Duitse oorlogseconomie.
Sterk wordt de aandacht getrokken door de reis van de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, graaf Csáky, naar Italië, wat in verband wordt gebracht met eventuele Russische plannen op de Balkan.

maandag, 8 januari 1940

Duitsland houdt Italiaans oorlogsmateriaal, dat voor Finland bestemd is, vast.

vrijdag, 12 januari 1940

Na vijf weken oorlog hebben de Finnen de Sovjettroepen overal verslagen of tot staan gebracht.

21 Januari 1940 

De Russen zijn opnieuw een offensief tegen de Mannerheimlinie begonnen, maar worden overal tot staan gebracht, ondanks het zeer kwistige gebruik van materiaal.
De verhouding tussen Engeland en Japan verslechtert door het aanhouden van het Japanse schip Asama Maru, waarvan de Engelsen 21 Duitsers, op weg naar Duitsland, krijgsgevangen maken.

24 Januari 1940 

De Russen hebben meer dan 100.000 man aan doden en gewonden verloren.
Bij de besprekingen tussen de ministers Ciano en Csáky in Venetië is de toenadering tussen Italië en Hongarije bevestigd. Italië belooft Hongarije hulp indien een Russische aanval dreigt.
Pierlot vormt een nieuw Belgisch kabinet.
België versterkt opnieuw zijn oostgrens en neemt andere veiligheidsmaatregelen tegen een Duitse inval, nadat Duitse vliegtuigen boven Belgische verdedigingswerken foto's hebben genomen. Bij een inzittende officier van een Duits vliegtuig, dat in België een noodlanding maakt, worden papieren gevonden die wijzen op offensieve bedoelingen van Duitsland jegens de nabuurstaat.
Rusland protesteert in Oslo en Stockholm tegen de houding van Noorwegen en Zweden inzake de Finse oorlog; omgekeerd wordt geprotesteerd tegen de grensschendingen door Russische vliegtuigen. Duitsland beschuldigt Engeland ervan dat het het terrein van de oorlog naar Scandinavië wil overbrengen.
Opnieuw wordt een Nederlands vrachtschip, de Arendskerk, door een Duitse duikboot getorpedeerd. De bemanning krijgt echter een half uur de tijd om in de boten te gaan.
De Russen trekken zich aan het Sallafront terug; de Finnen rukken ten noorden van het Ladogameer op.
De ongewone kou, die voortdurend aanhoudt, heerst van Rusland tot Italië en Spanje. In Moskou daalde de temperatuur tot -44 °C, in Finland tot -30 tot -36 °C en in Nederland tot -14 °C. Onze soldaten maken van de vorst gebruik door in het inundatiegebied barrières op te richten van ijsblokken, waarachter een ijsvrije gleuf wordt behouden.
Het Nederlandse Rode Kruis zal een ambulance naar Finland zenden.

30 Januari 1940 

Gedurende de maand januari zijn weer vele schepen van alle nationaliteiten op mijnen gelopen of getorpedeerd.
In Nederland vindt de Friese Elfstedentocht plaats in barre kou op slecht ijs. Door sneeuw en storm is overal het verkeer gestremd en diverse dorpen liggen geheel geïsoleerd. Deze maand is de koudste januari geweest in 100 jaar.
Voor het Joodse vluchtelingenvraagstuk is de volgende oplossing gevonden: San Domingo, in de Caribische Zee, zal in de komende jaren 100.000 Europese Joden opnemen, die na twee jaar genaturaliseerd kunnen worden.

woensdag, 31 januari 1940

Engeland heeft nu, volgens een mededeling van Chamberlain, 1.250.000 man onder de wapenen.

zondag, 4 februari 1940

Het communiqué van de achtste zitting van de permanente raad van de Balkan-entente, gehouden in Belgrado tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van Roemenië, Turkije, Griekenland en Joegoslavië, benadrukt het gemeenschappelijke belang van deze vier staten bij de handhaving van de vrede in Zuidoost-Europa. Turkije acht zich niet neutraal, maar non-belligerent.

maandag, 5 februari 1940

De Nederlandse opperbevelhebber, generaal I. H. Reynders, is op zijn verzoek eervol ontslag verleend uit de militaire dienst. Tot nieuwe opperbevelhebber van Land- en Zeemacht is luitenant-generaal H. G. Winkelman benoemd.

10 Februari 1940 

Amerika is begonnen met informele diplomatieke besprekingen met neutrale regeringen over de organisatie van de wereld na de vrede op een gezonde en duurzame basis. Sumner Welles, de Amerikaanse onderstaatssecretaris, zal een reis naar Europa maken om informatie in te winnen in Rome, Berlijn, Parijs en Londen.
In Nederland en andere neutrale landen is de verontwaardiging groot over de torpedering van het Nederlandse vrachtschip Burgerdijk, na aanhouding door een Duitse onderzeeër. Duitsland wil hiermee weer een voorbeeld stellen voor de neutralen en stelt dat Engeland — dat neutralen verplicht een Engelse haven binnen te lopen — de schuldige is. De lading, hoewel bestemd voor de Nederlandse regering, werd op grond van dit feit als contrabande beschouwd.

14 Februari 1940 

De winter 1939/’40 slaat alle kouderecords van de laatste 100 jaar. In Eelde wordt met -24°C de laagste temperatuur bereikt die ooit in Nederland is gemeten.
Tussen de Sovjet-Unie en Duitsland is een economische overeenkomst gesloten voor de uitwisseling van grondstoffen en industrieproducten.

zaterdag, 17 februari 1940

Het enteren van het Duitse hulpschip Altmark door een Brits schip in een Noors fjord, waarbij 300 Britse krijgsgevangenen worden bevrijd, wordt door Noorwegen als een flagrante gebiedsschending beschouwd. Dit versterkt bij neutrale landen de vrees voor de uitbreiding van de zeeoorlog.

19 Februari 1940 

Nadat de Finnen zich in Karelië hebben teruggetrokken op de tweede verdedigingslinie, brengen zij de Russen opnieuw zware verliezen toe bij het Ladogameer. Het Finse leger wordt versterkt door steeds meer vrijwilligers uit andere landen.
Nederland heeft nu al binnen zes maanden tijd 19 schepen verloren, waarbij 184 mensen om het leven zijn gekomen.

dinsdag, 27 februari 1940

De evacuatie van de Nederlandse burgerbevolking in geval van nood is geregeld en betreft een half miljoen mensen. Uit de grote steden achter de waterlinie zal echter niemand worden afgevoerd.

zaterdag, 2 maart 1940

De laatste week worden in Nederland vaak lichtkogels waargenomen, die vanaf land worden afgevuurd. De oorsprong hiervan is nog niet vastgesteld. Er worden regelmatig spionageactiviteiten ontdekt, terwijl de laatste dagen Duitse vliegtuigen boven verschillende provincies zijn waargenomen.

maandag, 4 maart 1940

Voor het eerst zijn Nederlandse schepen op de Noordzee door Duitse vliegtuigen met mitrailleurvuur aangevallen. Duitsland verklaart dit met het argument dat deze schepen bij een Engels konvooi voeren.

9 Maart 1940 

De strijd om Wiborg woedt al dagen in alle hevigheid. Er zou echter een vredespoging gaande zijn.
Von Ribbentrop, de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, vertrekt plotseling naar Rome.
Molotov zou een bezoek aan Boekarest brengen voor de ondertekening van een niet-aanvalspact. Koning Carol laat in een troonrede weten dat Roemenië zijn neutrale politiek zal voortzetten.

zondag, 10 maart 1940

Ter bestrijding van spionage zal over een groot deel van Nederland de staat van beleg worden afgekondigd. Er wordt streng gecontroleerd. Een gevangenisstraf van vijf jaar is geëist tegen de verdachten in een spionagezaak waarbij weer- en bodemberichten naar Duitsland werden verzonden.

12 Maart 1940 

Plotseling is de vrede tussen Finland en Rusland gesloten. Het contact tussen Moskou en Helsinki zou tot stand zijn gekomen via de Amerikaanse ambassadeur met actieve hulp van de Zweedse gezant. Minister Tanner verklaart dat Finland moest capituleren, aangezien Frankrijk en Engeland geen militaire hulp konden bieden vanwege het ontbreken van doortocht door Scandinavië.
De Russische eisen zijn zwaar: Finland moet de gehele Karelische landengte met Wiborg afstaan, evenals de gehele kust van het Ladogameer en delen van Oost-Finland. Hangö en omgeving worden voor 30 jaar verpacht aan de Sovjet-Unie als marinebasis. Finland mag in het noordelijke deel van de Atlantische Oceaan alleen kleine kustschepen stationeren. Rusland zal echter zijn troepen uit Petsamo terugtrekken en krijgt vrij transitoverkeer zonder douanecontrole van en naar Noorwegen en Zweden. Beide partijen verplichten zich elkaar niet aan te vallen.

vrijdag, 15 maart 1940

Het vredesverdrag wordt geratificeerd en de troepen worden naar de nieuwe grenzen teruggetrokken. Deze oorlog heeft Finland 15.000 doden en 15.000 ernstig gewonden gekost; naar schatting zijn 200.000 Russen omgekomen.

16 Maart 1940 

Er wordt al gesproken over een defensief verbond tussen Zweden, Noorwegen en Finland.
Von Ribbentrop heeft gesprekken gevoerd met Mussolini, de paus en koning Victor Emanuel.
De Duitse regering belooft een soepeler houding ten opzichte van de neutrale scheepvaart.
De economische situatie in Nederlands-Indië blijkt eind 1939 zeer gunstig te zijn.

maandag, 18 maart 1940

Hitler en Mussolini ontmoeten elkaar op de Brennerpas, vergezeld door Von Ribbentrop en Ciano. De besprekingen vinden plaats in Mussolini’s salonrijtuig op Italiaans grondgebied. Geruchten over een vredesvoorstel worden vooralsnog niet bevestigd. Sumner Welles vertrekt op 20 maart uit Italië.

20 Maart 1940 

Het Franse kabinet-Daladier treedt af en wordt vervangen door het kabinet-Reynaud.
Rusland zou nieuwe eisen aan Finland hebben gesteld met betrekking tot de grensregeling. De Finse delegatie zet de onderhandelingen met de Sovjets in Moskou voort.
In Lahore (Brits-Indië) zijn onlusten uitgebroken.

24-30 Maart 1940 

De Geallieerden willen strengere controle uitoefenen in de Noorse wateren. Duitsland maakt misbruik van het internationale recht dat Noorwegen belligerente schepen in zijn territoriale wateren mag toelaten en vervoert via deze route veilig erts uit Noorwegen. Duitsland beschuldigt de Geallieerden ervan de oorlog naar het Noorden te willen uitbreiden.
Molotov verklaart dat Rusland zijn neutraliteitspolitiek zal voortzetten en zich niet zal mengen in de oorlog tussen de grootmachten. Rusland biedt zelfs Engeland een handelsakkoord aan.
Een Duits Witboek verschijnt, samengesteld uit Poolse documenten, met onthullingen over Amerika. Hierdoor keert de Duitse publieke opinie zich plotseling fel tegen de VS.
In China wordt een nieuwe regering geïnstalleerd in Nanking onder Wang Tsjing-wei, die niet door Engeland en Amerika erkend zal worden.

woensdag, 3 april 1940

In het Britse kabinet worden belangrijke wijzigingen doorgevoerd: Samuel Hoare wordt minister van Luchtvaart, terwijl Churchills bevoegdheden worden uitgebreid tot voorzitter van het Defensiecomité.

5 April 1940 

In Duitsland ontstaat een golf van verontwaardiging over de titelpagina van L’Illustration, waarop een foto staat van Reynaud in onderhandeling met Sumner Welles. Op de achtergrond is een grote landkaart te zien van het "nieuwe Europa", waarin het Duitse Rijk volledig verdwenen is en Polen de grootste staat van Midden-Europa vormt.
De Sovjet-Unie zou geëist hebben dat de Finse troepen zich van de nieuwe grenzen terugtrekken en nog vóór de zomer demobiliseren.
De situatie rondom Noorwegen verscherpt zich; de Geallieerden zullen de blokkade van Duitsland uitbreiden, wat ook de neutralen zal treffen.

8-9 April 1940 

Engeland legt mijnen in de Noorse territoriale wateren op de "ertsroute" om het vervoer van contrabande tegen te gaan. Een sterke Britse vloot voor de kust moet voorkomen dat de Noren de mijnenvelden verwijderen. De Noorse regering eist dat de schepen zich terugtrekken en de mijnen worden opgeruimd.
In Oslo heerst plotseling paniekstemming. De situatie ontwikkelt zich echter anders dan verwacht: Duitsland bezet Noorwegen en Denemarken. In een memorandum aan beide landen deelt Duitsland de motieven mee waarom het hen "onder militaire bescherming" neemt. De inval volgt op een bezoek van de Duitse ambassadeur aan de Noorse minister van Buitenlandse Zaken, Koht, die de Duitse bescherming afwees. Noorwegen bevindt zich vanaf nu in oorlog met Duitsland. Oslo, Trondheim en andere steden worden aangevallen en Bergen is bezet. De Noorse regering verlaat Oslo.
In Denemarken is geen verzet geboden, en Kopenhagen is al in Duitse handen. Koning Christiaan van Denemarken protesteert in een proclamatie tegen de bezetting. In Londen kondigen de Britse en Franse regeringen aan Noorwegen onmiddellijk volledige steun te verlenen. Een Brits expeditieleger is onderweg. Italië steunt de Duitse actie volledig.
In Oslo wordt een nieuwe Noorse regering gevormd onder leiding van Quisling, de leider van de Noorse nationaal-socialisten.

11 April 1940 

Zweden reageert op een Duits memorandum met de mededeling dat het neutraal wenst te blijven.
Koning Haakon van Noorwegen weigert een regering-Quisling te benoemen en besluit Noorwegens onafhankelijkheid te verdedigen. Zware gevechten breken uit.
De Russen ontruimen het gebied van Petsamo in Finland.

13 April 1940 

Britse vliegtuigen vallen door de Duitsers bezette Noorse steden en Duitse schepen aan.
Engeland legt mijnenvelden aan langs de kusten van Noorwegen, Denemarken, Duitsland en in de Zweedse en Nederlandse territoriale wateren.
De Nederlandse regering herhaalt expliciet dat er geen afspraken bestaan met een van de belligerenten. De neutraliteitspolitiek wordt ondubbelzinnig en onwankelbaar voortgezet. Elke aanval op Nederland zal met wapengeweld worden beantwoord.

zondag, 14 april 1940

De situatie in Nederland wordt als zeer kritiek beschouwd, en er heerst overal alarmtoestand. Een Engelse vloot vaart voorbij, wat angst oproept voor een herhaling van de gebeurtenissen in Noorwegen. Alle gezantschapsgebouwen worden extra bewaakt om de NSB geen kans te geven.

maandag, 15 april 1940

Britse troepen landen op meerdere plaatsen in Noorwegen.

17 April 1940 

De Noorse regering vraagt de Geallieerden om militaire steun, die nu grootschalig wordt.
De regering-Quisling in Oslo treedt af, waarschijnlijk omdat de Duitsers inzien dat Quisling's positie wankel is en hij zeer impopulair is. Het bestuur over de door Duitsland bezette gebieden wordt overgenomen door een "bestuurscommissie".

18 April 1940 

De VS doen een oproep aan andere landen, in het bijzonder Japan, om de status-quo van Nederlands-Indië te respecteren, ongeacht wat er met Nederland gebeurt.
Japan antwoordt dat het niet wil dat Nederlands-Indië in vreemde handen valt. De Nederlandse regering laat Japan weten dat Nederland niet van plan is bescherming van een buitenlandse mogendheid te vragen of te accepteren.
In Nederlands-Indië groeit de bezorgdheid over de aanwezigheid van staatsgevaarlijke elementen in de samenleving.

vrijdag, 19 april 1940

Minister-president De Geer kondigt aan dat de Staat van Beleg is uitgebreid tot geheel Nederland.

dinsdag, 23 april 1940

Veel Britse en ook Franse troepen zijn ontscheept in Noorwegen, vooral in het gebied rond Trondheim.

23-27 April 1940 

Ten noorden van Oslo vinden hevige gevechten plaats.
Zuid-Slavië zoekt toenadering tot Rusland.
De Britse oorlogsbegroting voorziet in uitgaven van ongeveer 3 miljard pond sterling.
In verschillende neutrale staten wordt het toezicht op ongewenste vreemdelingen verscherpt.

27 April 1940 

Minister Von Ribbentrop doet "sensationele onthullingen" over in Noorwegen gevonden documenten. Hieruit zou blijken dat de Britten al lang vóór de Duitse inval voorbereidingen troffen voor een troepenlanding in Noorse havens.
"Oberpräsident" Terboven wordt bij decreet van Hitler benoemd tot Rijkscommissaris voor de bezette Noorse gebieden.
De bouw van drie slagkruisers voor de Koninklijke Marine, bestemd voor Nederlands-Indië, verloopt moeizaam. De Volksraad heeft nu geadviseerd het plan aan te nemen.

woensdag, 1 mei 1940

Britse schepen krijgen het bevel om de Middellandse Zee te mijden en via Kaap de Goede Hoop te varen.

3 Mei 1940 

Duitsland heeft nu de controle over geheel Zuidwest-Noorwegen tot Trondheim.
De Britten ontruimen Åndalsnes en andere havens aan de westkust, wat diepe indruk maakt op Zweden.

4 Mei 1940 

In Nederland interneert het Militair Gezag 21 staatsgevaarlijke landgenoten, waaronder Tweede Kamerlid Rost van Tonningen (NSB).
De maximale straf op spionage wordt in een wetsvoorstel verhoogd tot levenslang. In oorlogstijd kan de doodstraf worden toegepast.
De Opperbevelhebber stelt een verordening vast over het fotograferen.

maandag, 6 mei 1940

Duitsland heeft nu het volledige gebied van Midden- en Zuid-Noorwegen in handen.

7 Mei 1940 

Als voorzorgsmaatregel, gezien de toenemende internationale onzekerheid, worden alle verloven bij de Nederlandse land- en zeemacht ingetrokken.
In het Britse Lagerhuis klinkt scherpe kritiek op het regeringsbeleid inzake de oorlogsvoering.

woensdag, 8 mei 1940

Chamberlain behaalt in het Lagerhuis nog slechts een kleine meerderheid. Zijn positie is zeer onzeker en een kabinetsherziening wordt verwacht.

donderdag, 9 mei 1940

In Nederlands-Indië wordt het lidmaatschap van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) voor ambtenaren verboden.

vrijdag, 10 mei 1940

Het ongelooflijke is gebeurd: in de vroege ochtenduren is Duitsland Nederland, België en Luxemburg binnengevallen. Vanaf 03:00 uur vliegen Duitse bommenwerpers en jagers boven Nederland en bombarderen vliegvelden, terwijl Duitse troepen de grens overschrijden. Om 05:40 meldt het eerste legerbericht van het Nederlandse Opperbevel dat de weermacht en afweer paraat zijn en dat de inundaties volgens plan verlopen. Om 06:00 overhandigt de Duitse gezant, Graaf Von Zech-Burkersroda, de volgende verklaring aan de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken: "Wij kondigen u de inzet van een geweldige Duitse troepenmacht aan. Elke tegenstand is volmaakt doelloos. Duitsland garandeert het bezit van Nederland in Europa en overzee, evenals de dynastie, mits er geen tegenstand wordt geboden. Zo niet, dan dreigt volledige vernietiging van het land en zijn staatsbestel. Daarom manen wij u dringend aan tot het volk en de weermacht een oproep te richten en contact op te nemen met de Duitse militaire commando’s." Als motivering wordt opgegeven dat er een onmiddellijke dreiging zou zijn van een inval door Frankrijk en Engeland, die met medeweten van Nederland en België al lang zou zijn voorbereid om het Ruhrgebied aan te vallen. Nederland reageert verontwaardigd op deze beschuldiging en op de ongekende, zonder enige waarschuwing gepleegde aanval, die niet anders dan als een oorlogsverklaring kan worden beschouwd. Proclamatie van Koningin Wilhelmina:
"Nadat ons land met angstvallige nauwgezetheid al deze maanden een stipte neutraliteit had gehandhaafd en geen ander voornemen had dan deze houding streng en consequent voort te zetten, is in de afgelopen nacht door de Duitse weermacht zonder enige waarschuwing een plotselinge aanval op ons gebied gedaan. Dit ondanks de plechtige toezegging dat de neutraliteit van ons land zou worden gerespecteerd zolang wij die zelf handhaafden. Ik richt hierbij een vlammend protest tegen deze ongekende schending van de goede trouw en de aantasting van wat tussen beschaafde staten behoorlijk is. Ik en Mijn Regering zullen ook thans..." Koningin Wilhelmina:
"Wij zullen onze plicht doen. Doet gij de uwe, overal en in alle omstandigheden, ieder op de plaats waarop hij is gesteld, met de uiterste waakzaamheid en met die innerlijke rust en overgave, waartoe een rein geweten in staat stelt." Na de Duitse inval is aan de Engelse en Franse regeringen medegedeeld dat verleende bijstand welkom zal zijn. Frankrijk en Engeland hebben hulp toegezegd, en Frans-Britse troepen zijn vandaag over de Frans-Belgische grens getrokken. Bij de IJssel en Maas bieden de Nederlandse troepen verbitterde weerstand. Duitse parachutisten worden op verschillende plaatsen neergelaten, maar vaak vernietigd. Vier pantsertreinen worden buiten gevecht gesteld, waarvan één, samen met de spoorbrug bij Venlo, de lucht in vliegt. De Nederlandse luchtdoelartillerie richt met buitengewone precisie en haalt veel Duitse vliegtuigen neer. Het Algemeen Hoofdkwartier waarschuwt de bevolking om alle radioberichten en strooibiljetten die spreken over het staken van verzet of onderhandelingen te wantrouwen, omdat deze enkel van de vijand afkomstig kunnen zijn. In een neergeschoten Duits vliegtuig worden plannen gevonden voor het gevangen nemen en naar Berlijn transporteren van Koningin Wilhelmina en haar regering. De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken, Van Kleffens, en van Koloniën, Welter, vertrekken naar Londen om contact op te nemen met de Geallieerden. In België heeft Koning Leopold het opperbevel op zich genomen. Het nieuws van de Duitse agressie maakt diepe indruk in de Verenigde Staten en alle neutrale landen. De Engelse politieke leiding, die sinds het fiasco in Noorwegen al wankelde, kan niet langer worden gehandhaafd: Neville Chamberlain wordt als eerste minister vervangen door Winston Churchill.

maandag, 13 mei 1940

Hoewel de overval op ons land zorgvuldig voorbereid blijkt te zijn, hebben de Duitsers zich toch in hun tegenstanders vergist en kan de overval als mislukt worden beschouwd. Onze grenstroepen moeten echter worden teruggenomen. Over de juiste stand van zaken wordt niet veel bekendgemaakt; de situatie is op vele plaatsen verward door de medewerking van sommige verraderlijke elementen van de Nederlandse bevolking met de vijand. Parachutisten worden geholpen met onderduiken, en sommigen schieten op onze eigen militairen en politie. In Den Haag wordt een overval op het hoofdbureau van politie afgeslagen. Het eiland in Rotterdam is volledig in Duitse handen. Onze vliegvelden zijn – zwaar beschadigd – heroverd, op Waalhaven na, dat door de Engelse luchtmacht wordt gebombardeerd. Pinksterzondag! De Duitsers overschrijden op verschillende plaatsen de Maas en de IJssel. Franse troepen strijden in het oostelijke deel van Brabant samen met onze soldaten. In de noordelijke provincies zijn onze grenstroepen teruggetrokken. Prinses Juliana, met de prinsesjes Beatrix en Irene, verlaat Den Haag en scheept zich in IJmuiden in op een Britse torpedojager naar Engeland. Prins Bernhard begeleidt hen. In België wordt een grote veldslag geleverd bij Hasselt, en de Duitsers zijn het Albertkanaal overgetrokken. Ondanks ons hardnekkige verzet rukt de veel sterker gemotoriseerde Duitse legermacht met behulp van nog steeds overal neergelaten parachutisten snel op. De toestand wordt gedurende de Pinksterdagen steeds hachelijker. De Waddeneilanden en het IJsselmeer zijn door de vijand bereikt, en de Moerdijkbrug is overschreden. In de Grebbelinie woedt een hevige strijd; ook hier winnen de Duitsers terrein. Strenge maatregelen worden uitgevaardigd om de orde te handhaven. H.M. Koningin Wilhelmina begeeft zich naar Engeland, waar zij door Koning George wordt ontvangen. ’s Avonds volgt de Nederlandse regering.

dinsdag, 14 mei 1940 

Hedenochtend heeft Koningin Wilhelmina een proclamatie uitgevaardigd, inhoudende:
"Nadat volstrekt zeker was geworden dat wij en onze ministers in Nederland niet langer vrijelijk konden voortgaan met de uitoefening van het staatsgezag..."
Het harde, maar noodzakelijke besluit moest worden genomen om de zetel van de regering te verplaatsen naar het buitenland, voor zolang als onvermijdelijk, en met de bedoeling om ons terstond weer in Nederland te vestigen zodra dat enigszins mogelijk is. De regering bevindt zich thans in Engeland. Zij wenst een regeringscapitulatie te voorkomen. Daarbij blijft het Nederlandse grondgebied, dat in Nederlandse handen blijft – in Europa zowel als in Oost- en West-Indië – één soevereine staat, die zijn stem als volwaardig lid van de statengemeenschap en in het bijzonder in de beraadslagingen van de gezamenlijke bondgenoten zal blijven laten horen en tot zijn recht zal weten te brengen. De militaire overheid, en in hoogste ressort de Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht, beoordeelt thans welke maatregelen in militair opzicht nodig en verantwoord zijn. Nederland zal zijn gehele Europese grondgebied eenmaal met Gods hulp herwinnen. En nu, op de vijfde dag van de strijd, na het terugtrekken van ons veldleger op de nieuwe Hollandse Waterlinie en het terreurbombardement op Rotterdam, vergezeld van de dreiging dat ook een vliegtuigaanval zal worden uitgevoerd op ’s-Gravenhage en Utrecht, volgt onze capitulatie. De Opperbevelhebber, generaal H.G. Winkelman, optredend namens de regering, heeft moeten erkennen dat voor ons het uiterste is bereikt. Verbijstering en verslagenheid zijn de overheersende gevoelens in de bevolking, die bovendien ontredderd is door het nog niet direct door iedereen begrepen vertrek van haar zo innig toegewijde vorstin.

woensdag, 15 mei 1940

Voor vanavond 20.00 uur moeten in Nederland alle wapens uit particulier bezit ingeleverd zijn, op straffe des doods. De verduisteringsmaatregelen, die op de avond van de capitulatie waren opgeheven, zijn weer van kracht. Het gevoel dat de oorlog voorbij was, dat gisteren velen ondanks alles even opluchtte, maakt weer plaats voor de verslagen stemming die een volledige oorlogstoestand met zich meebrengt.

donderdag, 16 mei 1940

Duitse troepen trekken de steden in Holland binnen. De Duitse zomertijd wordt ingevoerd. 17 mei 1940 De gehele Nederlandse weermacht is krijgsgevangen. De officieren mogen hun wapens behouden. Het Duitse strafrecht wordt in Nederland ingevoerd. De kranten zullen voor de duur van de Duitse bezetting verschijnen zonder voorafgaande censuur.
Het rijden met auto’s is verboden. Zilverbons van ƒ1 en ƒ2,50 worden weer in omloop gebracht.

zaterdag, 18 mei 1940

De vesting Antwerpen is gevallen. De Duitsers trekken Brussel binnen, Mechelen en Leuven worden ingenomen. Ten zuidoosten van Sedan doorbreken de Duitsers de onneembaar geachte Maginotlinie over een breedte van 100 km. De situatie wordt in Frankrijk en Engeland als zeer ernstig beschouwd. Volgens een decreet van de Führer zijn de gebieden Eupen, Malmédy en Moresnet, die bij het Verdrag van Versailles waren afgestaan, opnieuw ingelijfd bij het Duitse Rijk. Dr. Ringers wordt benoemd tot Commissaris voor de Wederopbouw in Nederland.

zondag, 19 mei 1940

De strijd in Zeeland, waar onze teruggetrokken troepen uit Noord-Brabant nog verder zijn gegaan met verzet, tezamen met te hulp gekomen Franse troepen, is vandaag ook gestaakt. Het is verboden derden in de gelegenheid te stellen naar buitenlandse radio-uitzendingen te luisteren.

maandag, 20 mei 1940

In Milaan vindt een grote betoging plaats waarbij, naast “Vive il Duce”, ook “Heil Hitler” wordt geroepen. De Belgische Koninklijke Familie is in Le Havre aangekomen. Het postverkeer in Nederland is weer hersteld.

woensdag, 22 mei 1940

De Duitse troep4en hebben de westkust van Frankrijk bereikt, de voorhoede staat nog op 75 km van Parijs. De Duitse kranten schrijven over “de grootste omsingelingsslag in de wereldgeschiedenis”. De wereld wacht af of Italië een beslissing zal nemen; het land lijkt zich de laatste tijd sterk ten gunste van Duitsland te ontwikkelen. In Nederland is het kopen en verkopen van alle soorten schoenen door de kleinhandel verboden.

vrijdag, 24 mei 1940

Het begin van de demobilisatie van het Nederlandse leger. Tuinders, Rijks- en Gemeenteambtenaren krijgen voorrang; reservepersoneel en dienstplichtigen worden “met groot verlof” gestuurd. De opperbevelhebber van het Duitse leger, generaal Von Brauchitsch, voegt Dr. Wohltat toe aan de directie van de Nederlandsche Bank als economisch commissaris en adviserend deskundige.

zondag, 26 mei 1940

Het Belgische kabinet arriveert in Londen. Calais is in Duitse handen gevallen.

dinsdag, 28 mei 1940

Capitulatie van België. De Franse regering veroordeelt deze daad van Koning Leopold ten zeerste.

woensdag, 29 mei 1940

Het burgerlijk gezag in Nederland gaat over op de Duitse Rijksminister Dr. Seyss-Inquart, die door de Führer is benoemd als Rijkscommissaris voor de bezette Nederlandse gebieden. Deze bestuursoverdracht vindt plaats in de historische Haagse Ridderzaal. Als Duits militair bevelhebber in Nederland wordt generaal der vliegers Fr. Chr. Christiansen benoemd.

vrijdag, 31 mei 1940

Strijd om Duinkerken; de Engelsen proberen zich zoveel mogelijk door inscheping te redden. In Nederland wordt thee, koffie en suiker gedistribueerd; voor de aankoop van textielgoederen wordt een beperking ingevoerd. De vesting Duinkerken is gevallen, waarmee de hele Belgische en Franse Kanaalkust tot de monding van de Somme in Duitse handen is gekomen. Hitler bezoekt de oorlogsgebieden in Noord-Frankrijk en Vlaanderen en vaardigt een oproep uit aan het Duitse volk:
"De grootste slag aller tijden is door onze soldaten zegevierend tot een einde gebracht."
"Het gevaar van een vijandelijke doorbraak naar het Roergebied is daarmee definitief voorbij." In heel Duitsland moet gedurende acht dagen de vlag worden uitgestoken en moeten drie dagen lang de klokken luiden. Duitse troepen overschrijden de Somme. In Nederland wordt de politie ondergeschikt gemaakt aan de Duitse autoriteiten.

dinsdag, 4 juni 1940

De oudste zoon van de Duitse ex-kroonprins, Prins Wilhelm van Pruisen, sterft na zware verwondingen op het slagveld. De Directeur-Generaal van Volksgezondheid in Nederland verklaart dat de gezondheidstoestand in ons land uitstekend is.

woensdag, 5 juni 1940

Eerste verschijning van het dagblad Deutsche Zeitung in den Niederlanden, uitgegeven te Amsterdam.

donderdag, 6 juni 1940

Wijziging in het Franse kabinet: Reynaud neemt het ministerie van Buitenlandse Zaken over van Daladier, die nu geheel uit het kabinet verdwijnt. In Nederland verschijnt een Verordeningenblad voor het bezette Nederlandse gebied. De bevoegdheden die volgens de Grondwet aan de Koningin en de regering toekwamen, gaan nu over op de Rijkscommissaris. Het Nederlandse recht blijft grotendeels van kracht, maar de rechtspraak "in naam der Koningin" wordt vervangen door "in naam van het Recht". Het ambtenarenapparaat blijft behouden en er wordt verklaard dat de Nederlandse tradities geëerbiedigd zullen worden.

vrijdag, 7 juni 1940

In Nederland zullen vier Commissarissen-Generaal worden benoemd om de Rijkscommissaris bij te staan: Staatssecretaris Dr. Wimmer voor Bestuur en Justitie, Brigadeführer Rauter voor Openbare Veiligheid, Minister Fishböck voor Financiën en Economische Zaken, Hauptsamtleiter Schmidt voor bijzondere gevallen. De Duitsers hebben Cherbourg en Engelse vliegvelden gebombardeerd.

zaterdag, 8 juni 1940

De houding van Italië is plotseling verscherpt. Alle Italiaanse schepen op volle zee moeten onmiddellijk neutrale havens binnenlopen. Het tijdschrift Relazioni Internazionali schrijft onder andere:
"Het Italiaanse volk staat aan de vooravond van een geweldige gebeurtenis... Het zal de oorlog tegen de pluto-democraten van Londen en Parijs tot het uiterste voeren. Deze oorlog moet voor Italië de oplossing brengen voor bestaande territoriale kwesties, zoals Nice, Corsica, Tunis en Djibouti." Verder worden genoemd: Malta, Suez en Gibraltar, waar Engeland volgens Italië geen recht op heeft. Italië voelt zich een "gevangene van de Middellandse Zee". Toch geloven veel Nederlanders nog steeds dat Italië neutraal zal blijven of zelfs aan de kant van de Geallieerden zou kunnen vechten.

zondag, 9 juni 1940

In Alexandrië is begonnen met de evacuatie van de stad. De eerste 10.000 Nederlandse krijgsgevangenen keren terug uit Duitsland.

maandag, 10 juni 1940

Noorwegen capituleert. Koning Haakon en de Noorse regering bevinden zich nu in Engeland. President Roosevelt verklaart in een radiotoespraak dat de Verenigde Staten voortaan alleen nog wapens zullen leveren aan de Geallieerden. Amerika zal zijn bewapening snel verder opvoeren. In Italië neemt Mussolini het opperbevel over alle Italiaanse troepen op zich. Maarschalk Badoglio wordt benoemd tot chef van de Generale Staf. Het Italiaanse leger zal onder Duits bevel opereren. Het Vaticaan neemt een afwachtende houding aan ten opzichte van de Italiaanse oorlogsdeelname. De situatie in Frankrijk is erbarmelijk. Dagbladen verschijnen niet meer. Door de enorme stroom vluchtelingen naar het platteland ontstaat een tekort aan voedsel. De burgerbevolking uit Zuid-Frankrijk trekt massaal het binnenland in.

vrijdag, 14 juni 1940

De "Slag om Parijs" is in volle gang. Alle Franse reservisten worden opgeroepen. De voormalige slagvelden uit 1915 zijn inmiddels gepasseerd. Egypte verbreekt de diplomatieke betrekkingen met Italië. Spanje kiest een neutrale houding en verklaart zich een "niet-oorlogvoerende mogendheid". Na de verklaring dat Parijs een "open stad" is, rukken Duitse troepen de Franse hoofdstad binnen via de Porte St. Denis. De bevolking blijft kalm. Premier Reynaud wil de oorlog ook na de val van Parijs voortzetten. De grote slag bij de rivieren de Somme en de Oise duurt voort; het front is 350 kilometer breed. Het uitblijven van Britse steun in deze beslissende strijd in Frankrijk zorgt voor grote onvrede binnen het Franse leger en onder de bevolking. De Franse regering verlaat Parijs.

maandag, 10 juni 1940

Italië verklaart de oorlog aan Frankrijk en Engeland. De oorlogsverklaring gaat op 11 juni in. Maarschalk Emilio De Bono voert het opperbevel over de zuidelijke troepen.

vrijdag, 14 juni 1940

President Roosevelt wordt door de Franse regering om onbeperkte hulp gevraagd. Hij verklaart dat Amerika alles doet wat in zijn vermogen ligt. Het bombardement op Turijn zorgt voor grote opschudding in Italië. De taak van generaal Winkelman wordt beperkt tot de demobilisatie van de Nederlandse weermacht. Het bankenmoratorium in Nederland wordt opgeheven. Prinses Juliana en haar dochters arriveren in Montebello, Canada.

zaterdag, 15 juni 1940

Moskou stelt een ultimatum tot de bezetting van Estland, Letland en Litouwen. De Baltische landen stemmen hiermee in. Verdun valt. De Duitsers doorbreken de Maginotlinie ten zuiden van Saarbrücken en achtervolgen het vluchtende Franse leger. Het front loopt nu van het Kanaal tot de Zwitserse grens. De Franse regering komt in Bordeaux bijeen. Premier Reynaud verklaart zich tegen een wapenstilstand te verzetten en naar Afrika te willen vertrekken. Hij stuit op tegenstand van Weygand en Pétain en treedt af.

zondag, 16 juni 1940

Maarschalk Pétain, de verdediger van Verdun in de Eerste Wereldoorlog, vormt een nieuwe Franse regering. Generaal Weygand wordt minister van Defensie.

maandag, 17 juni 1940

Frankrijk capituleert. Premier Churchill verklaart in een radiorede dat "dit ongeluk geen invloed heeft op het Britse doel. Engeland zal nu als enige voorvechter de zaak van de wereld verdedigen."

dinsdag, 18 juni 1940

In Berlijn en Rome heerst grote geestdrift. Het Duitse leger trekt Parijs binnen. In Frankrijk bieden nog enkele troepen wanhopig verzet. De strijd gaat door totdat de wapenstilstandsvoorwaarden zijn aanvaard.

vrijdag, 21 juni 1940

Frankrijk verzoekt ook Italië om een wapenstilstand.

zaterdag, 22 juni 1940

In het bos van Compiègne, op dezelfde plaats als op 11 november 1918 en in dezelfde treinwagon, wordt het Duits-Franse wapenstilstandsverdrag ondertekend. Aan Duitse zijde tekent generaal-kolonel Keitel, aan Franse zijde generaal Huntzinger. Hitler is zelf aanwezig bij de ondertekening, samen met Göring, Raeder en Von Ribbentrop. De Duitse eisen beogen: Het voorkomen van een voortzetting van de strijd. Zekerheid voor Duitsland in de verdere oorlog tegen Engeland. Het scheppen van voorwaarden voor een nieuwe vrede, die volgens Duitsland het "onrecht van 1918" zal herstellen. Frankrijk moet: Alle wapens neerleggen, ook in de koloniën. De hele Franse weermacht demobiliseren. Een onbezette zone behouden waar de regering zich kan vestigen (Vichy). De oorlogsvloot terug laten keren naar haar havens en ontwapenen. Duitsland belooft plechtig de vloot niet voor oorlogsdoeleinden te gebruiken. De historische treinwagon wordt naar Berlijn overgebracht. De Duitse pers verklaart: "De vernedering van 1918 is gewroken." De Franse legers in Elzas-Lotharingen capituleren. Op de Landdag van de NSB in Lunteren overhandigt Mussert een bronzen klok van de partij aan Göring.

maandag, 24 juni 1940

Het Italiaans-Franse wapenstilstandsverdrag wordt ondertekend in de Villa Incisa bij Rome door maarschalk Badoglio en generaal Huntzinger. In het verdrag wordt bepaald dat Tunis, Algiers en Somaliland gedemilitariseerd zullen worden en dat Italië het vrije gebruik krijgt van de installaties in Djibouti en de spoorlijn daarheen. Churchill maakt bekend dat de regering-Pétain niet erkend zal worden. De Gaulle vormt in Londen een Frans Nationaal Comité.

dinsdag, 25 juni 1940

Vannacht om 01:35 uur zijn de vijandelijkheden in Frankrijk gestaakt, nadat het signaal „Das Ganze halt” („Staakt het vuren”) via de luidsprekers aan het front werd uitgezonden. Frankrijk doorstaat deze dag in nationale rouw. Hitler vaardigt een oproep uit:
"Duits volk, uw soldaten hebben in nauwelijks zes weken, na een heroïsche strijd, de oorlog in het Westen tegen een dappere tegenstander beëindigd. Hun daden zullen in de geschiedenis worden opgetekend als de roemrijkste overwinning aller tijden. In deemoed danken wij de Heere God voor Zijn zegen.
Ik beveel het uitsteken der vlaggen in het Rijk voor tien dagen en het luiden der klokken voor zeven dagen.
Adolf Hitler." Het Nederlandse Verordeningenblad nr. 5 bevat onder andere een verordening waarin wordt bepaald dat de werkzaamheden van beide Kamers der Staten-Generaal en van de Raad van State voorlopig worden stilgelegd. Het Fonds voor de Wederopbouw zal worden gefinancierd uit vrijgekomen gelden van de defensiebegroting, bedragen die waren uitgetrokken voor de civiele lijst van de Koningin en salarissen van ministers en andere functionarissen. Voor de noodhulp in Rotterdam wordt tien miljoen gulden uit dit fonds besteed. Nieuwe vervoermiddelen duiken op: de auto met paardentractie (bijzonder geschikt voor trouwerijen) en de tandem met een “chauffeur” voorop. Sovjet-ultimatum aan Roemenië
De Sovjet-Unie heeft Roemenië een ultimatum gesteld en eist de teruggave van geheel Bessarabië en het noordelijk deel van Boekovina. Nadat Roemenië deze eisen heeft ingewilligd, rukken Russische troepen vandaag Roemenië binnen. Frankrijk en Italië
De Franse militaire en marinebases in Toulon worden gedemilitariseerd. Zolang de vijandelijkheden tussen Italië en Groot-Brittannië voortduren, zullen de strategische verdedigingswerken in Bizerte, Ajaccio en Oran intact blijven. Goudinlevering in Nederland
Op straffe van een boete van 100.000 gulden of vijf jaar gevangenisstraf moeten Nederlanders hun gouden tientjes, gouden vijfjes, on- of halfbewerkt goud en andere edele metalen inleveren. Dit moet zogenaamd “in bewaring worden gegeven” bij de Nederlandsche Bank, die voor een gouden tientje 12,14 gulden betaalt. De inlevering moet binnen twee weken plaatsvinden, en velen geven hieraan gehoor uit angst voor huiszoeking. Overige ontwikkelingen Koning Carol van Roemenië beveelt een algemene mobilisatie. Maarschalk Balbo sneuvelt bij Tobroek in een luchtgevecht. De Franse regering verplaatst zich van Bordeaux naar Clermont-Ferrand. Ter gelegenheid van de 29ste verjaardag van prins Bernhard is het toegestaan om oranje te dragen, maar vlaggen is verboden. In Den Haag leiden enthousiaste reacties tot demonstraties. NSB’ers rukken oranje kledingstukken van vrouwen af en lopen rond met borden waarop staat dat "alleen Joden en ezels oranje dragen”. Engelse bombardementen op Nederland
De dagbladen melden vandaag voor het eerst dat de Engelsen bombardementen hebben uitgevoerd op Nederlandse plaatsen, waaronder Den Helder en Haarlem. De Duitsers zullen deze berichten vermoedelijk als propagandamiddel gaan gebruiken.

maandag, 1 juli 1940

Het vijfde Duitse Witboek is verschenen, getiteld "Documenten over de politiek van de Westelijke Mogendheden tot uitbreiding van de oorlog", waarin "bewijzen" worden gepresenteerd over de samenwerking van de Nederlandse regering met die van Frankrijk en Engeland vóór 10 mei.

dinsdag, 2 juli 1940

Generaal Winkelman, opperbevelhebber van het Nederlandse leger, en de generaals Van Voorst tot Voorst worden als krijgsgevangenen naar Duitsland afgevoerd. Als reden wordt opgegeven: verstoring van het rustige verloop van de demobilisatie. In Den Haag wordt op dezelfde dag burgemeester mr. S. J. R. de Monchy ontslagen vanwege de gebeurtenissen in de stad op de verjaardag van de prins. Roemenië ziet af van de garanties die het van Engeland en Frankrijk had ontvangen.

woensdag, 3 juli 1940

Duitsland bezet de Britse Kanaaleilanden Jersey en Guernsey. Bij Oran vindt een gevecht plaats tussen Britse en Franse oorlogsschepen, nadat de Franse schepen weigeren te voldoen aan de Britse eis tot overgave. Engeland wil voorkomen dat Franse oorlogsschepen, die zich niet in Frankrijk bevinden, in Duitse handen vallen, hoewel Duitsland niet om uitlevering van de Franse vloot heeft gevraagd.

donderdag, 4 juli 1940

De Franse ministerraad, onder leiding van president Lebrun, verbreekt de diplomatieke betrekkingen met Engeland naar aanleiding van de aanval bij Oran. Hiermee komt de Entente Cordiale formeel ten einde.

zaterdag, 6 juli 1940

Als gevolg van de gebeurtenissen bij Oran zal de Duitse wapenstilstandscommissie voorlopig afzien van de eis tot ontwapening van de Franse oorlogsvloot. Ter "bescherming van de Nederlandse bevolking tegen onjuiste berichten" wordt een verbod ingesteld op het beluisteren van vijandige radio-uitzendingen. Na de "Zegevierende Veldtocht" keert Hitler voor het eerst sinds hij op 10 mei de leiding van de operaties op zich nam terug in Berlijn. Dr. Goebbels doet een oproep aan de bevolking om hem te verwelkomen:
"Boven deze dag van jubel en dank staat vlammender dan ooit het parool: Führer, befehl — wir folgen." Generaal Christiansen geeft een ernstige waarschuwing aan voormalige leden van de Nederlandse weermacht: "Uit het karakter van talrijke Britse bombardementen blijkt onomstotelijk dat deze gebaseerd zijn op inlichtingen van Nederlandse zijde." "Veelvuldige overtreding van de bevolen groetplicht tegenover leden van de Duitse weermacht door geüniformeerde leden van de zich in demobilisatie bevindende Nederlandse land- en zeemacht." Hij waarschuwt dat wie tekortschiet in zijn respect voor Duitse symbolen, streng ter verantwoording zal worden geroepen. Daarnaast wordt elke vorm van demonstratie voor de voormalige Nederlandse regering verboden, want "de Duitse weermacht moest Nederland bezetten, omdat de voormalige Nederlandse regering neutraliteitsschennis heeft begaan." Strenge verordeningen worden ingesteld met betrekking tot verduistering: tussen zonsondergang en zonsopgang mag geen perceel licht uitstralen. Ook voor fietsverlichting gelden strenge regels. In de Verenigde Staten bevindt zich inmiddels meer dan 20 miljard dollar aan goud, wat neerkomt op ongeveer 80% van de totale wereldvoorraad. De Franse Nationale Vergadering keurt het machtigingsontwerp van de regering-Pétain goed om een nieuwe grondwet uit te werken. In de Middellandse Zee vindt een zeeslag plaats tussen de Britse en Italiaanse vloten. De Berliner Börsen Zeitungschrijft: "Met de opruiming in de Middellandse Zee is een begin gemaakt." Roemenië trekt zich terug uit de Volkenbond.

vrijdag, 12 juli 1940

Maarschalk Pétain wordt naast voorzitter van de ministerraad ook Hoofd van de Franse Staat. President Albert Lebrun stelt zijn bevoegdheden ter beschikking van Pétain. Er wordt benadrukt dat dit geen dictatuur is en dat Frankrijk een democratie zal blijven. In München vinden Duits-Italiaans-Hongaarse besprekingen plaats "teneinde een duurzame vrede op de Balkan te bewerkstelligen." De Ierse Vrijstaat staat in het brandpunt van de politieke belangstelling; De Valera wijst samenwerking met Engeland op het gebied van defensie definitief af. Afgelopen nacht leggen de Britten per vliegtuig mijnen in onder andere de Nieuwe Waterweg. Dit duidt erop dat zij op de hoogte zijn van Duitse plannen om op korte termijn een grootschalige aanval op Engeland uit te voeren. Geruchten doen de ronde over Duitse troepen die zich inschepen voor de aanval, maar wegens zeeziekte moesten terugkeren. Feit is dat alle vliegvelden met grote spoed worden uitgebreid en gereedgemaakt.

zaterdag, 13 juli 1940

Het nieuwe Franse kabinet, dat zich inmiddels in Vichy heeft gevestigd, is gevormd en bestaat uit twaalf ministers en drie onderstaatssecretarissen. Laval wordt de plaatsvervanger van Pétain. De Duitse luchtmacht bombardeert haveninstallaties en wapenfabrieken in Engeland. De nazi’s proberen via kinderen toenadering te zoeken tot Nederlandse gezinnen. In alle dagbladen verschijnt een advertentie:
"Ouders! Geef uw kinderen, die behoefte hebben aan ontspanning, nog heden op bij de burgemeester van uw woonplaats voor een vakantie in het mooie Salzkammergut."

maandag, 15 juli 1940

Churchill bespreekt in een radiorede de positie van Engeland en verklaart dat de krachtsinspanning nog verdubbeld moet worden. Een zogenoemde "zwijgende colonne" (de zesde colonne) wordt opgericht, met als taak alle plannen van de mysterieuze vijfde colonne te ontdekken. In Nederland wordt vanaf vandaag boter gedistribueerd: 250 gram boter, margarine of vet per persoon per week.

dinsdag, 16 juli 1940

Het corps diplomatique verlaat Den Haag.

donderdag, 18 juli 1940

Voor de nieuwe presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten wordt Roosevelt opnieuw als democratisch kandidaat gesteld. Het nieuwe Japanse kabinet onder prins Konoe krijgt als opdracht de Japanse buitenlandse politiek te reorganiseren en een sterke bewapening door te voeren. 19 juli 1940 Hitler doet in een rede in de Rijksdag nogmaals een beroep op het "gezonde verstand" van Engeland. Hij zegt:
"Ik betreur het ook thans nog, dat het mij, ondanks al mijn onophoudelijke pogingen, niet gelukt is met Engeland tot die vriendschap te geraken, die – naar ik geloof – voor beide volken een zegen zou zijn geweest... De oorzaken van deze oorlog zijn belachelijke nullen." Hij benadrukt tevens dat de Duits-Russische verhouding definitief is bepaald.

zondag, 21 juli 1940

Delicten die in Nederland worden begaan tegen het Duitse Rijk zullen voortaan worden berecht door het Duitse Landgerecht en het Duitse Hooggerechtshof.

maandag, 22 juli 1940

Lord Halifax wijst in een radiorede het vredesaanbod van Hitler af en bestempelt het als een dreigement. Engeland ziet Europa als "een vrije vereniging van onafhankelijke staten" en zal de strijd voortzetten, "ook als het ons alles zal kosten." Halifax noemt de Engelse oorlog een "kruistocht voor het christendom." Ook Canada wijst het vredesaanbod af. De Duitse reactie op deze rede is dreigend: een aanval zal spoedig komen en zal hevig zijn. Alleen Hitler zal het tijdstip bepalen.

woensdag, 24 juli 1940

Dezer dagen wordt de "Nederlandse Unie" opgericht, een zelfstandige beweging met als doel nationale samenwerking op de breedst mogelijke basis en een harmonische economische opbouw, met werk en arbeidsvreugde voor iedereen. Dit gebeurt onder erkenning van de gewijzigde politieke verhoudingen. Het driemanschap dat de Unie leidt – mr. L. Einthoven, mr. J. Linthorst Homan en prof. dr. J. E. de Quay – doet een oproep aan het Nederlandse volk om deel te nemen.

vrijdag, 26 juli 1940

In Salzburg vinden Duits-Roemeense besprekingen plaats met als doel een definitieve vrede op de Balkan te vestigen. Hierna zal in Rome een Italiaans-Roemeense ontmoeting plaatsvinden. Seyss-Inquart verklaart in een rede dat het Nederlandse volkskarakter niet onderdrukt zal worden.

zondag, 28 juli 1940

Radio Oranje, de Nederlandse omroep in Londen, houdt haar eerste uitzending.

dinsdag, 30 juli 1940

De As-mogendheden bereiken overeenstemming over de vredespolitiek op de Balkan. Duitse luchtaanval op Dover. Duitsland dreigt met represaillemaatregelen vanwege de "onduldbare behandeling" van geïnterneerde Duitsers in Nederlands-Indië. Als vergelding zullen in Duitsland verblijvende Nederlandse verlofgangers uit Indië mogelijk worden vastgehouden.

woensdag, 31 juli 1940

Göring verklaart dat de Duitse vliegtuigproductie groter is dan de Britse en Amerikaanse samen. In Havana wordt een pan-Amerikaanse conferentie gehouden, waar een besluit wordt genomen tegen politieke inmenging.

donderdag, 1 augustus 1940

De Balkan-entente houdt op te bestaan. Bulgarije zal de Zuidelijke Dobroedsja van Roemenië terugkrijgen. De verliescijfers van de Nederlandse weermacht tijdens de meidagen zijn bekendgemaakt: 2.890 doden, 6.889 gewonden en 29 vermisten.

vrijdag, 2 augustus 1940

Algemeen wordt verwacht dat de grote aanval op Engeland binnenkort zal plaatsvinden. Göring heeft verklaard dat alles hiervoor gereed is. Geruchten doen de ronde over experimenten met Rijnaken of vlotten als transportmiddel, maar verder blijft dit een onderwerp waarover in angstige stilte wordt gezwegen. Het Japanse ministerie van Buitenlandse Zaken verklaart dat gebieden als Frans Indochina, Birma en Nederlands-Indië deel uitmaken van de "Grote Oost-Aziatische Welvaartsfeer." Er zal een wijziging komen in de Japanse buitenlandse politiek.

zaterdag, 3 augustus 1940

Voor de Nederlandse Unie zijn inmiddels meer dan een miljoen steunbetuigingen binnengekomen. Alle verkoop van textielgoederen in Nederland is verboden in verband met inventarisatie. Vanaf 12 augustus zal textiel worden gedistribueerd via een puntensysteem.

maandag, 5 augustus 1940

De eerste verjaardag van prinses Irene verloopt in Nederland ongemerkt, na een waarschuwing van de Rijkscommissaris om geen demonstraties of betogingen te houden voor leden van het Huis van Oranje. Aangezien Nederland nog steeds in oorlog is met het Groot-Duitse Rijk, worden dergelijke uitingen beschouwd als vijandige daden tegen de bezettingsmacht. Zelfs het dragen van oranje strikjes of bloemen zal niet worden getolereerd.

dinsdag, 6 augustus 1940

De spanningen tussen Japan en Engeland nemen verder toe, onder andere door de arrestatie van Japanners in Britse gebieden op verdenking van spionage.

woensdag, 7 augustus 1940

De Italianen rukken Brits-Somaliland binnen.

maandag, 12 augustus 1940

Hevige luchtgevechten boven Het Kanaal als gevolg van Duitse aanvallen op Britse haveninstallaties, vliegvelden en verdedigingsballonnen. Het Nederlandse vakverenigingswezen wordt gereorganiseerd. H.J. Woudenberg wordt benoemd tot commissaris van het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV). Alle predicaten "Koninklijke" moeten verdwijnen; zo heet de Koninklijke Marine voortaan Rijksmarine.

dinsdag, 13 augustus 1940

De luchtaanvallen op Engeland worden voortgezet; voor het eerst worden bommen op Londen geworpen. De Britse kranten vragen zich af of een invasie op handen is. Minister Eden verklaart dat een offensief de beste tactiek is om de Britse eilanden te verdedigen en dat dit ook de bedoeling is. De Nederlandse Opbouwdienst (de overblijfselen van het voormalige Nederlandse leger) gaat aan het werk.

donderdag, 15 augustus 1940

Polen is door Duitsland definitief aangewezen als "Generaal-Gouvernement". In Brits-Somaliland vinden nog hevige gevechten plaats.

zaterdag, 17 augustus 1940

Berlijn kondigt officieel een totale blokkade tegen Engeland af als "vergelding voor Engelands overtredingen van het Volkenrecht". Het hele Britse eilandenrijk wordt als belegerde vesting beschouwd en is met mijnen versperd. In geval van sabotage zullen Nederlandse steden worden gestraft. Vijandelijke militairen en voorwerpen moeten worden aangegeven. Er wordt gedreigd met gijzelneming als overtredingen zich blijven herhalen.

maandag, 19 augustus 1940

Italië verovert Brits-Somaliland en bezet de hoofdstad Berbera, die door de Britten in brand wordt gestoken voordat zij zich terugtrekken.

dinsdag, 20 augustus 1940

Churchill verklaart in het Lagerhuis dat Engeland zich voorbereidt op de veldtochten van 1941 en 1942.

woensdag, 21 augustus 1940

Leo Trotski, de Russische revolutionair, overlijdt na een aanslag in Mexico.

vrijdag, 23 augustus 1940

Een Britse luchtaanval op Rotterdam veroorzaakt burgerslachtoffers.

zaterdag, 24 augustus 1940

Amerika zal binnenkort hulp bieden aan Engeland. President Roosevelt krijgt toestemming om de nationale garde en de legerreserves voor 12 maanden in actieve dienst te roepen.

dinsdag, 27 augustus 1940

In Nederland wordt het verkeer met motorvoertuigen tussen 22.00 en 04.00 uur verboden. Daarnaast zijn het strand en de duinen afgesloten van schemering tot zonsopgang.

zaterdag, 31 augustus 1940

Ook Hongarije eist zijn vooroorlogse gebieden terug. Dit wordt opgelost met de overdracht van Noord-Zevenburgen (inclusief Kolozsvár en Szeklerland) door Roemenië. Felle luchtaanvallen worden uitgevoerd op Zuidoost-Engeland, Southampton, Liverpool en "militaire doelen" in Londen, waarbij onder andere de St. Paul's Cathedral wordt geraakt. Berlijn krijgt echter ook een luchtaanval te verduren.

5 september 1940

Hitler kondigt in een toespraak in het Sportpalast in Berlijn de invasie van Engeland aan en verklaart:
"Wij komen... Wat er ook gebeurt, Engeland zal instorten... Wij zullen hun steden wegvagen." De grote aanval wordt dagelijks verwacht. Veel Duitse soldaten arriveren aan de Nederlandse kust. In Zeeland mag niemand zich bevinden die daar niet woont, en de riviermonden van de Westerschelde tot het Hollands Diep zijn verboden gebied. De Duitse luchtmacht verwoest Britse steden op dezelfde wijze als eerder gebeurde in Rotterdam en Warschau. Tussen Engeland en de Verenigde Staten wordt een overeenkomst gesloten, waarbij de VS voor 99 jaar diverse marine- en luchtbases in Britse Atlantische gebieden pachten. In ruil daarvoor krijgt Engeland onmiddellijk 50 torpedobootjagers. De vrijmetselaarsloges in Nederland worden ontbonden, omdat ze worden beschouwd als centra van "verouderd wereldliberalisme en financiële heerschappij".

vrijdag, 6 september 1940

Koning Carol II van Roemenië doet afstand van de troon ten gunste van kroonprins Michael. Zijn buitenlandse politiek, die niet in lijn lag met de As-mogendheden, wordt als mislukt beschouwd. Zowel het leger als invloedrijke kringen eisen zijn aftreden. Minister-president generaal Antonescu wordt aangeduid als "Staatsleider". De IJzeren Garde zal ook deelnemen aan de nieuwe regering. De Franse regering onder Pétain treedt af. Laval wordt belast met de coördinatie en voorlichting van de ministers.

zaterdag, 7 september 1940

Bij een botsing tijdens een mars van de Nationale Jeugdstorm in Den Haag, waarbij de politie het vuur opende, raken enkele NSB'ers gewond en overlijdt één persoon, Peter Ton. Deze "zeer ernstige politieke botsing" kost de hoofdcommissaris van politie zijn functie. 7-12 september 1940 De oorlog is in een hevigere fase beland; de versperde Britse zones zijn doorbroken en bij daglicht wordt een grote aanval op Londen uitgevoerd als "vergelding" voor de nachtelijke aanvallen op "niet-militaire doelen" in Duitsland. Ook 's nachts gaan de bombardementen door met de zwaarste bommen. Elk toestel draagt 2000 kg explosieven. In de afgelopen 12 maanden heeft de Luftwaffe 35 miljoen kg bommen op Britse steden geworpen. Vooral de dokken en havens aan de Theems worden zwaar getroffen. Daartegenover bombarderen de Britten herhaaldelijk Hamburg, waarop het Duitse persbureau D.N.B. verklaart dat vergelding niet zal uitblijven.

maandag, 9 september 1940

Voor de Nederlandse kustgebieden wordt een verordening uitgevaardigd: tussen 22.00 en 04.00 uur mag niemand zich op straat bevinden, behalve enkele uitzonderingen zoals politie, Duitsers en artsen. In het hele land wordt het oplaten van vliegers verboden. Behalve zeep worden nu ook tabak en tabaksproducten op de bon gezet.

10 september 1940

Op 10 september wordt Berlijn opnieuw aangevallen, waarbij onder andere de Brandenburger Tor en het Rijksdaggebouw worden geraakt. Duitse kustbatterijen beschieten Dover. Churchill waarschuwt voor het gevaar van een Duitse invasie, die hij een "zeer doldrieste onderneming" noemt.

zaterdag, 14 september 1940

De Italianen overschrijden de Egyptische grens. Dit zou niet gericht zijn tegen het Koninkrijk Egypte, maar tegen de daar aanwezige Britse strijdkrachten. In de Verenigde Staten wordt de dienstplicht ingevoerd.

maandag, 16 september 1940

In Roemenië krijgt de IJzeren Garde de macht; generaal Antonescu blijft premier. De reorganisatie begint op 15 oktober. Japan wil een eigen economisch blok vormen. De Japanse minister van Handel en Industrie reist naar Nederlands-Indië om de economische betrekkingen te bespreken. Voor hun olievoorziening hebben ze Borneo op het oog. Londen heeft zwaar te lijden onder de voortdurende Duitse bombardementen. Het wordt steeds duidelijker dat een Duitse invasie in Engeland op handen is, maar het aanhoudende stormachtige weer, dat nu in noodweer is veranderd, belemmert de uitvoering. In Nederland gaat de vleesdistributie van start: het weekrantsoen bedraagt 400 gram vlees en 100 gram vleeswaren. Schapen-, geiten- en paardenvlees vallen hier buiten.

dinsdag, 17 september 1940

De Italianen veroveren Sollum, waarmee aan het Noord-Afrikaanse front de "bewegingsoorlog" begint.

donderdag, 19 september 1940

De Spaanse pers wijst op een toenadering tussen het nationaalsocialistische Duitsland en het nationaalsocialistisch-syndicalistische Spanje, in verband met een bezoek van de Spaanse minister van Binnenlandse Zaken, Serrano Suñer, aan Berlijn. Hij reist samen met de Italiaanse minister van Koloniën.

vrijdag, 20 september 1940

Vlissingen wordt opnieuw gebombardeerd, net als de Waddeneilanden. Calais en Duinkerken zijn zwaar beschadigd door Britse luchtaanvallen. Iedereen blijft in afwachting van een Duitse oversteek naar Engeland. Göring leidt persoonlijk de luchtacties vanuit Noord-Frankrijk. In Berlijn verklaart men:
"Londen heeft de keuze tussen het lot van Warschau of Parijs."

zondag, 22 september 1940

De Japanners trekken, na lichte tegenstand, vanuit het noorden Frans-Indochina binnen. Dit gebeurt na een overeenkomst tussen Japan en de autoriteiten van Frans-Indochina, waarin een vreedzaam verloop van verdere acties wordt verwacht. Japan krijgt hiermee vrij spel om zijn expansionistische doelen te verwezenlijken.

maandag, 23 september 1940

Bij Dakar (Frans West-Afrika) verschijnen Britse oorlogsschepen met aan boord de voormalige Franse generaal De Gaulle. Hij eist de overgave van de kolonie. Wanneer dit ultimatum wordt afgewezen, openen de Britten het vuur, wat door de Fransen beantwoord wordt. Britse landingspogingen worden afgeslagen. In Tokio maakt men zich zorgen over de Brits-Amerikaanse samenwerking in het Zuidzeegebied. Er gaan geruchten dat Groot-Brittannië zijn vlootbasis in Singapore aan Amerika wil overdragen, waardoor "de nieuwe orde in Oost-Azië in gevaar wordt gebracht". De Japanse regering verklaart:
"Van het vraagstuk Singapore hangt het verdere lot van Japan af; daarom moet Japan alles doen om Amerika dit opdringen te beletten." In Nederland wordt tot 8 oktober de verkoop van brandstof verboden. Iedereen moet zijn voorraad opgeven om een eerlijke distributie mogelijk te maken.

dinsdag, 24 september 1940

De Franse troepen in Indochina staken hun verzet. China protesteert en stelt de Franse regering verantwoordelijk voor alle gevolgen van het doorlaten van de Japanners. Japan beweert geen territoriale ambities in Indochina te hebben.

woensdag, 25 september 1940

Londen brandt op verschillende plaatsen door voortdurende bombardementen. Berlijn krijgt ook aanvallen te verduren.

donderdag, 26 september 1940

De kustzone in Nederland, waar men ’s nachts niet op straat mag, wordt uitgebreid tot de gehele provincie Zuid-Holland en Noord-Brabant tot en met Eindhoven.

vrijdag, 27 september 1940

Duitsland, Italië en Japan ondertekenen in Berlijn het Driemogendhedenverdrag, waarin ze samenwerking beloven op basis van een "nieuwe orde" in Europa en de Groot-Aziatische regio. De verhoudingen met Rusland blijven ongewijzigd. In de Verenigde Staten leidt dit tot een versnelde bewapening; al het reservepersoneel wordt opgeroepen.

maandag, 30 september 1940

Mussert, Van Geelkerken en Rost van Tonningen worden in Berlijn ontvangen door Hitler. Er lijkt echter geen sprake meer te zijn van een langverwachte regering-Mussert in Nederland.

dinsdag, 1 oktober 1940

Er wordt een algemene legitimatieplicht ingevoerd voor alle Nederlanders boven de 15 jaar. In afwachting van een definitieve identiteitskaart wordt bij iedereen zonder paspoort de distributiestamkaart voorzien van een foto en persoonlijke gegevens. In Duitsland en de bezette gebieden blijft de zomertijd voorlopig gehandhaafd. Het weekblad Das Reich bespreekt de Britse propaganda waarin wordt beweerd dat de termijn voor een Duitse invasie is verstreken. Het blad noemt dit een "wensdroom van Churchill" en stelt:
"De vraag 'invasie of geen invasie' bepaalt niet de overwinning of nederlaag. Deze vraag is al beantwoord door de Duitse overwinning op het vasteland. Waar het nu om gaat, is de termijn en de vorm van de Britse ineenstorting."

donderdag, 3 oktober 1940

Het kabinet-Churchill wordt gereorganiseerd. Chamberlain treedt af als Lord President of the Council, en Bevin treedt toe tot het oorlogskabinet. De besprekingen tussen de Asmogendheden en Spanje zijn geëindigd. Er zou geprobeerd zijn Spanje bij de oorlog te betrekken. Generaal Weygand wordt benoemd tot bevelhebber van geheel Frans-Afrika. Bij een Britse luchtaanval op Haarlem vallen 26 slachtoffers. Ook Amsterdam wordt getroffen.

vrijdag, 4 oktober 1940

Hitler en Mussolini ontmoeten elkaar opnieuw op de Brennerpas.

maandag, 7 oktober 1940

In Nederland worden Joden uitgesloten van benoemingen en promoties in de openbare dienst. Alle ambtenaren moeten een verklaring ondertekenen waarin zij aangeven of ze Joods zijn. Als Jood wordt beschouwd: iemand met één of meer Joodse grootouders, of iemand die met een Jood of Jodin getrouwd is.

woensdag, 9 oktober 1940

In Nederland start de brandstofdistributie. Een normaal huishouden krijgt 21 mud toegewezen.

donderdag, 10 oktober 1940

Wegens de slechte behandeling van Duitsers in Nederlands-Indië, een gevolg van de spanningen in de Stille Oceaan, worden als represaille 130 vooraanstaande Nederlanders gearresteerd en naar concentratiekamp Buchenwald gedeporteerd.

zaterdag, 12 oktober 1940

Engeland en Duitsland bombarderen elkaar hevig. Vooral Hamburg en het Rijnland worden getroffen. De Verenigde Staten maken zich zorgen over de situatie in het Verre Oosten en adviseren hun burgers deze regio te verlaten.

maandag, 14 oktober 1940

Een Duitse militaire missie wordt naar Roemenië gestuurd om de olievelden te beschermen. De Duitse troepen dienen ook als instructeurs voor de heropbouw van het Roemeense leger.

woensdag, 16 oktober 1940

De spanning in het Verre Oosten neemt toe, nadat de Franse regering de Thaise territoriale eisen op Indochina afwijst. In Centraal-China lanceert Japan een nieuw groot offensief. Londen ondergaat het zwaarste bombardement van de hele oorlog, uitgevoerd door bijna 1000 Duitse vliegtuigen.

donderdag, 17 oktober 1940

De Birmaweg, die eerder was gesloten, wordt heropend voor het transport van oorlogsmaterieel van Brits-Indië naar Tsjoengking en Midden-China. In Nederlands-Indië worden in Soekaboemi en later in Batavia onderhandelingen gevoerd tussen de Nederlandse en Japanse delegaties. De gesprekken verlopen vriendschappelijk. Japan streeft naar "gezamenlijke welvaart" met de omringende landen, waarbij het petroleumvraagstuk centraal staat. In Palestina breken anti-Britse en anti-Joodse demonstraties uit. De voedselvoorziening in Nederland verslechtert merkbaar. Kaas wordt gerantsoeneerd tot 100 gram per persoon per week.

donderdag, 17 oktober 1940

Het vetgehalte van melk wordt verlaagd van 3% naar 2%, melkbrood mag niet meer worden gebakken, eieren zijn vrijwel niet meer verkrijgbaar, boter wordt 40 cent per kg duurder en gas en elektriciteit zullen binnenkort worden gerantsoeneerd. Afval moet worden bewaard voor veevoeder.

zondag, 20 oktober 1940

Japanners bombarderen de Birmaweg.

23 oktober 1940 

Tijdens een verblijf in Frankrijk ontvangt de Führer de vice-president van de Franse ministerraad, Laval. Aan de Frans-Spaanse grens heeft hij een onderhoud met Franco, de Spaanse caudillo, "in een geest van hartelijke wederzijdse kameraadschap der twee naties".
De Britse minister Eden heeft in Egypte overlegd met alle leidende Britse officieren, koning Faroek en de Egyptische leiders.

24 oktober 1940 

Hitler ontvangt het Franse staatshoofd, maarschalk Pétain, op Frans grondgebied, waarbij Laval en Von Ribbentrop aanwezig zijn.
Ex-koning Carol van Roemenië is, samen met mevrouw Lupescu, in Spanje gearresteerd.

vrijdag, 25 oktober 1940

In Delhi wordt een conferentie gehouden met als doel een autarkie voor Britse gebieden in het Oosten tot stand te brengen, voor het geval de verbinding via de Middellandse Zee zou verdwijnen.

zaterdag, 26 oktober 1940

Op verordening van de Rijkscommissaris wordt, naar Duits voorbeeld, de organisatie "Winterhulp Nederland" ingesteld. 28 oktober 1940 Italiaanse troepen overschrijden de Griekse grens, na de eis tot uitlevering van bepaalde strategische punten in Griekenland. Hierdoor ontstaat vanaf heden een oorlogstoestand tussen Griekenland en Italië.
Als reden voor de inval geeft Italië op dat Griekenland zijn neutraliteit niet heeft gehandhaafd. De Italiaanse regering stelt bewijzen te hebben van Engelse steun aan Griekenland, wat onaanvaardbaar zou zijn.
Hitler ontmoet Mussolini in Florence. 29 oktober 1940 Koning George II neemt de leiding over alle Griekse strijdkrachten. Minister-president Metaxas vraagt Engeland om hulp, die wordt toegezegd.
In geheel Nederland geldt een avondklok: niemand mag 's nachts tussen 12 en 4 uur op straat. Het sluitingsuur van cafés is op 11 uur gesteld en er geldt een landelijk dansverbod.

vrijdag, 1 november 1940

De Italiaanse opmars in Griekenland gaat door. Japan vindt de situatie nog onduidelijk, Turkije en Spanje houden zich afzijdig en Bulgarije treft voorzorgsmaatregelen.

2 november 1940

Als definitieve identiteitskaart wordt voor alle Nederlanders boven de 15 jaar een "Persoonsbewijs" ingevoerd.
Nederlanders voelen zich benadeeld nu ook beschuit, koek, koekjes en gebak op de bon gaan en onder het bloem- en broodrantsoen vallen. Ook eieren worden gedistribueerd: 1 ei per persoon per week.
De Haagse hoofdcommissaris van politie waarschuwt het publiek zich te onthouden van provocaties, nu de W.A. van de NSB toestemming heeft gekregen om door de stad te marcheren. De laatste tijd komen er geregeld relletjes en gevechten voor tussen NSB'ers en colporteurs van "De Unie".

zondag, 3 november 1940

Britse troepen landen op Kreta.

maandag, 4 november 1940

Pandit Nehru, de voormalige leider van het Pan-Indisch Congres, wordt wegens zijn anti-Britse houding veroordeeld tot vier jaar zware gevangenisstraf. 5 november 1940 De Britten hebben Kreta bezet.
In de Verenigde Staten vinden presidentsverkiezingen plaats.

woensdag, 6 november 1940

Franklin Delano Roosevelt (Democraat) wordt met grote meerderheid herkozen als president van de Verenigde Staten. Dit is de eerste keer in de Amerikaanse geschiedenis dat een president voor een derde termijn wordt verkozen. Zijn Republikeinse tegenkandidaat was Wendell Willkie.

vrijdag, 8 november 1940

Hitler verklaart in een toespraak in München opnieuw dat er geen compromis mogelijk is en dat de strijd zal doorgaan tot de overwinning.

9 november 1940 

Op 71-jarige leeftijd overlijdt de vroegere Britse premier Arthur Neville Chamberlain. Churchill verklaart dat Engeland zijn beloften aan bondgenoten zal nakomen.
Het Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal-Solidaristen, leider E. Voorhoeve) wordt opgenomen in de NSB.
Mussert verklaart in een toespraak: "Wij nationaalsocialisten zijn de enige werkelijke Nederlanders." Over Hitler zegt hij: "Hij denkt grootmoedig en zijn goede gedachten over ons land en volk hebben mij diep getroffen."
In Nederlands-Indië worden geïnterneerde Duitse vrouwen vrijgelaten, waarna als tegenmaatregel de in Duitsland geïnterneerde Nederlandse vrouwen ook worden vrijgelaten.

10 november 1940 

De Gaulle's troepen, gesteund door lichte Britse zeestrijdkrachten, landen in Libreville (West-Afrika).
Roemenië wordt getroffen door een zware aardbeving, waarbij Boekarest, Ploesti en andere steden ernstige schade oplopen. 11-13 november 1940 Op uitnodiging van de Duitse regering brengt de voorzitter van de Raad van Volkscommissarissen van de Sovjet-Unie, Molotov, een bezoek aan Berlijn. Dit wordt gezien als een politiek zeer belangrijke gebeurtenis. Het is de eerste keer dat een Russisch regeringshoofd een officieel bezoek brengt aan het buitenland.
De Duitse pers meldt dat de Britse voorbereidingen voor een aanval op en de bezetting van Ierland zijn voltooid.

woensdag, 13 november 1940

De Nederlands-Indisch-Japanse besprekingen zijn geëindigd met een akkoord. Nederland zal jaarlijks 1,8 miljoen ton olieproducten aan Japan leveren. De Italiaanse opmars in Griekenland verloopt moeizaam vanwege "zeer grote terreinmoeilijkheden"; hetzelfde geldt voor de Italiaanse campagne in Afrika. De Roemeense regeringsleider Antonescu brengt een bezoek aan Rome.

vrijdag, 15 november 1940

In Egypte heerst een gespannen situatie. Er is een nieuw kabinet gevormd onder Hoessein Sirry Pasja, nadat op 13 november, tijdens het voorlezen van de troonrede, minister-president Sabri Pasja plotseling is overleden. De Egyptische politiek blijft erop gericht het Egyptische volk buiten de oorlog tussen Italië en Engeland te houden. 500 Duitse vliegtuigen bombarderen Coventry als vergelding voor een Britse luchtaanval op München tijdens Hitlers redevoering.

zondag, 17 november 1940

Ter gelegenheid van het 2600-jarig bestaan van het Keizerlijk Huis stuurt Hitler een boodschap aan het Japanse volk.

maandag, 18 november 1940

Mussolini verklaart in een rede, ter gelegenheid van de vijfde verjaardag van de Volkenbondssancties tegen Italië, dat het doel van de oorlog de vernietiging van "het moderne Carthago: Engeland" is. Hij zegt: "Wij zullen Engeland de lendenen breken... het Duits-Italiaanse blok heeft de overwinning al in handen." Op last van de regering in Vichy worden Daladier, die in oktober zonder verhoor is veroordeeld, Blum en Gamelin naar de gevangenis overgebracht.

dinsdag, 19 november 1940

Duitse aanval op Birmingham, die naar verluidt nog heviger is dan die op Coventry.

woensdag, 20 november 1940

Hongarije treedt toe tot het Driemogendhedenpact, dat in Wenen is ondertekend. Duitse troepen lijken zich van de kust terug te trekken; volgens geruchten versterken zij de IJssellinie.

vrijdag, 22 november 1940

In zes Turkse districten wordt de staat van beleg afgekondigd. Von Papen keert terug naar Istanboel.

zaterdag, 23 november 1940

Na een ontmoeting met Hitler in Berlijn treedt ook Roemenië toe tot het Driemogendhedenverdrag Berlijn-Rome-Tokio. "De Italiaans-Griekse oorlog heeft als het ware een tijdelijke stagnatie teweeggebracht in het pacificatieprogramma." De Duitse bezetter probeert propaganda te verspreiden in Nederland door het uitdelen van de brochure Wilt u de waarheid weten? Seyss-Inquart verklaart in een toespraak dat hij deze brochure heeft laten opstellen om het ware beeld van Hitler te laten zien: "Ik wil alleen een beeld geven van de mens, deze oneindig goede en grote, maar indien nodig ook harde man... Dat jullie dit lot, dat deze 85 miljoen Duitse mensen voor zichzelf bevechten, kameraadschappelijk zullen delen, dat verklaar ik, en dat is ook de opdracht die ik van de Führer heb gekregen. Wij hebben hier uitstekende mensen gevonden, die van Germaans bloed zijn. Zij zijn in hun leidende lagen deels tegen ons en voor Engeland. Dat hangt samen met het feit dat jullie een groot koloniaal rijk hebben, waarvoor jullie dachten op de Engelse vloot te moeten vertrouwen. Maar het volk is een Germaans volk, en daarop letten wij."

zondag, 24 november 1940

Ook Slowakije sluit zich aan bij het Driemogendhedenpact.

dinsdag, 26 november 1940

Het Nederlandse Departement van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen is vervangen door een Departement van Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming (met prof. dr. J. van Dam als secretaris-generaal) en een Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (met dr. T. Goedewaagen als secretaris-generaal).

woensdag, 27 november 1940

In Roemenië breken bloedige onlusten uit door de acties van de IJzeren Garde.

donderdag, 28 november 1940

De Finse president Kallio treedt af.

vrijdag, 29 november 1940

Na een zeeslag bij Sardinië verklaren de Italianen zich meester van de Middellandse Zee. In Nederland treedt een verordening in werking die Joden verbiedt om bepaalde openbare functies te bekleden. Joodse ambtenaren bij overheids- en semi-overheidsinstellingen worden uit hun functie ontheven, maar behouden hun salaris. Dit raakt ook enkele van de briljantste hoogleraren in Leiden en Delft. Uit protest hebben studenten daar tweemaal 24 uur gestaakt, waarop beide universiteiten worden gesloten. Eerste collecte voor Winterhulp Nederland, waarbij de nog weinig enthousiaste bevolking in kranten wordt opgeroepen om haar bijdrage "met vreugde en vertrouwen" te geven. Andere collectes, zoals de kerstcollecte van het Leger des Heils, zijn verboden.

dinsdag, 3 december 1940

De bevolkingsuitwisseling in Lotharingen is voltooid; Lotharingen en het Saargebied worden voortaan "de Westmark" genoemd. De Rijkscommissaris verklaart dat in Nederland het werkloosheidsprobleem is opgelost. 80.000 arbeiders hebben werk gevonden in Duitsland. Ook zouden "de financiën en de valuta van Nederland volledig op orde zijn gebracht". Voor materiële oorlogsschade zal het Rijk bijdragen verlenen: 100% tot ƒ 50.000 en 90% voor bedragen daarboven.

donderdag, 5 december 1940

Maarschalk Badoglio treedt af als chef van de Italiaanse generale staf. Het dansverbod in Nederland wordt bij wijze van proef opgeheven. In cafés mag 's avonds na 19:00 uur geen sterke drank meer worden verkocht.

zaterdag, 7 december 1940

De chef van de Italiaanse marine, admiraal Cavagnari, wordt op eigen verzoek van zijn functie ontheven.

maandag, 9 december 1940

Vanaf het Italiaans-Griekse front wordt gemeld dat de Italianen er in geslaagd zijn de opmars van de Grieken bij Pogradetsj tot staan te brengen. Het 11de leger voltooit een ordelijke terugtocht naar een linie ten noorden van Argirocastro.

dinsdag, 10 december 1940

Dr. Ernst Wetter wordt gekozen tot bondspresident van Zwitserland.

woensdag, 11 december 1940

Bij het vergaan van de Nederlandse onderzeeboot O 13 in juni zijn 40 opvarenden omgekomen. Nabestaanden krijgen hierover nu bericht via het Rode Kruis.

donderdag, 12 december 1940

Hongarije en Joegoslavië sluiten een vriendschapsverdrag ter handhaving van de vrede in het Donaubekken. Alle Joodse bedrijven in Nederland moeten zich voor 31 december aanmelden.

vrijdag, 13 december 1940

Uit Parijs komt het bericht dat Laval door Pétain eenvoudig is afgezet. De oude "ijzervreter" lijkt geen halve maatregelen te nemen. Vanmiddag is weer een fase van de Zuiderzeewerken voltooid: het laatste gat in de dijk rond de Noordoostpolder tussen Lemmer en Urk is gedicht.

zondag, 15 december 1940

Met ingang van 1 januari 1941 wordt in Nederland de loonbelasting ingevoerd, ter vervanging van de inkomstenbelasting en de gemeentefondsbelasting. Gas en elektriciteit worden gerantsoeneerd op basis van 100% van het verbruik in de overeenkomstige periode van het vorige jaar.

December 1940

De hevige gevechten in de Libische woestijn duren voort. De Italianen trekken zich terug op Sidi el Barrani. Berlijn bagatelliseert de Britse overwinningen door te stellen dat deze niets met de grote oorlog te maken hebben en geen invloed hebben op de reeds vaststaande uitkomst. De Franse regering wordt gewijzigd: Laval treedt af en wordt als minister van Buitenlandse Zaken vervangen door Flandin. Het vice-presidentschap wordt opgeheven. Pétain blijft staatshoofd. Als "grootmoedig gebaar" van de Führer wordt, ter gelegenheid van de 100ste verjaardag van de overbrenging van Napoleons stoffelijk overschot naar Parijs, het lichaam van zijn zoon, de Hertog van Reichstadt, van Wenen overgebracht naar Parijs en bijgezet in de Dôme des Invalides. De Popolo di Roma schrijft dat de huidige veldslag in Afrika de grootste ooit is. De Italianen "zijn er trots op dat ze vechten tegen de indrukwekkende macht van het Britse Rijk" (300.000 man). Göbbels verklaart in een toespraak dat Duitsland er alles aan zal doen om de oorlog te winnen — een minder zelfverzekerde uitspraak dan voorheen. Ryti wordt benoemd tot president van Finland op dezelfde dag dat zijn voorganger Kallio overlijdt. Twee Nederlanders die kabels hebben doorgesneden, worden door een Duits militair gerechtshof ter dood veroordeeld. De Duitse veiligheidspolitie ontbindt enkele studentencorporaties in Leiden en Delft. De Verenigde Staten zullen 70% van hun in eigen land geproduceerde vliegtuigen aan Engeland afstaan. Berlijn uit zijn ongenoegen en verklaart dat de Amerikaanse politiek ten opzichte van Duitsland een punt heeft bereikt dat niet langer kan worden getolereerd.

zaterdag, 21 december 1940

Het Japanse kabinet wordt gewijzigd. Japan breidt zijn blokkade tegen Chiang Kai-shek uit. Liverpool wordt herhaaldelijk zwaar gebombardeerd.

maandag, 23 december 1940

Maarschalk Graziani brengt verslag uit aan Mussolini over de eerste fase van de gevechten tussen Sidi el Barrani en Bardia, waar "de tegenstand hardnekkiger was dan verwacht". "De verpletterende meerderheid van vijandelijke strijdkrachten maakte de heldhaftige Italiaanse verdediging tevergeefs." Na de dood van Lord Lothian wordt Lord Halifax benoemd tot Brits ambassadeur in Washington. Anthony Eden volgt Halifax op als minister van Buitenlandse Zaken.

dinsdag, 24 december 1940

De Kerstrede van koningin Wilhelmina voor Radio Oranje wordt hevig door de Duitsers gestoord. Hoewel het verboden is om naar buitenlandse zenders te luisteren (overtreding wordt bestraft met een boete van ƒ 1000 of gevangenisstraf), wordt het verbod veel genegeerd. Onlangs hing er een bord om het standbeeld van Hugo de Groot in Delft met de tekst: "Ik ben de enige Nederlander die niet naar de Engelse radio luistert." De paus spreekt in zijn kerstboodschap de hoop uit dat alle volkeren uit dit conflict zullen voortkomen met een nieuwe en betere geest.

woensdag, 25 december 1940

Hitler viert zijn tweede oorlogskerstfeest bij zijn soldaten en maakt een rondreis langs de Kanaalkust.

vrijdag, 27 december 1940

De strijd tussen Thailand en Indochina laait opnieuw op. Met ingang van 1 januari 1941 moet iedere bezitter van een radiotoestel in Nederland een luistervergunning hebben. Alle omroepen komen onder controle van de staat. In Nederland wordt een nieuwe omzetbelasting van 2% ingevoerd, die ook zal gelden voor het verrichten van allerlei diensten.

zondag, 29 december 1940

Roosevelt bepleit in een radiorede steun aan Engeland.

31 december 1940 

Londen wordt opnieuw zwaar gebombardeerd, vooral met duizenden brandbommen, waardoor hele blokken in de City in lichterlaaie staan.
Bij de jaarwisseling vaardigt de Führer een dagorder uit aan de Duitse Weermacht, waarin hij haar dankt voor de ongekende prestaties. "Gij hebt de strijdende krachten van onze vijanden door de kracht der wapens overwonnen, de door u in bezit genomen gebieden echter moreel veroverd door uw trotse houding en voorbeeldige discipline... Volgens de wil van de democratische oorlogsophitsers en hun joods-kapitalistische lastgevers moet deze oorlog worden voortgezet... De vertegenwoordigers van een ten ondergaande wereld geloven in 1941 misschien toch nog te kunnen bereiken wat hun in het verleden mislukte... God zal echter diegene niet verlaten, die bedreigd door een wereld, met een dapper hart besloten is zichzelf te helpen... Het jaar 1941 zal de voltooiing van de grootste overwinning in onze geschiedenis brengen."