zaterdag, 1 januari 1944
Hitler richt een nieuwjaarsoproep tot het Duitse volk: "Alleen Duitsland kan het bestaan van Europa waarborgen... Er is slechts één taak voor het Duitse volk: de duivelse plannen van de joodse wereldbrandstichters en hun trawanten tot mislukking te brengen... Het verraad aan de Duce heeft met één slag het Duitse Rijk en zijn leiding voor zeer moeilijke beslissingen geplaatst... Hoe zwaar deze ons opgedrongen oorlog ook is, hij staat in geen verhouding tot het lot dat ons bij een nederlaag zou treffen. Er is dus slechts één categorisch bevel mogelijk: deze oorlog onder alle omstandigheden en met alle middelen tot een zegevierende te maken."
maandag, 3 januari 1944
Het Rode Leger staat aan de oude Poolse grens.
zaterdag, 8 januari 1944
De Russen veroveren Berditsjef en Retsjitza. Berlijn spreekt van de "pijnlijke ernst van de strijd aan het Oostfront". De nieuwe tactiek van de Russen is om met verpletterende overmacht op een zo kort mogelijk front de Duitse linies binnen te dringen. Een Duitse militaire correspondent stelt dat het prijsgeven van gebied in de Sovjet-Unie een strategische keuze is gezien de taken elders. Ondertussen leeft de kwestie van de geallieerde invasie sterk; Engeland heeft deze binnen 90 dagen aangekondigd. De Franse Kanaalkust wordt zwaar gebombardeerd.
dinsdag, 11 januari 1944
"De grootste luchtslag van deze oorlog" vindt plaats boven Duitsland, met 700 geallieerde bommenwerpers. De Britten hebben een nieuw type vliegtuig ontwikkeld dat zonder propeller en geruisloos vliegt.
zaterdag, 15 januari 1944
De Russen trachten in het zuiden de Boeg te bereiken, wat de Duitse troepen in de bocht van de Dnjepr zou kunnen afsnijden. Ook bij Nikopol en op de Krim gaan ze tot de aanval over. De pers spreekt van "de slag om de Oekraïne". Het hele Oostfront beslaat 1300 km; op sommige punten is de Poolse grens al 70 km gepasseerd. Churchill voerde onlangs overleg met De Gaulle in Frans-Marokko.
woensdag, 19 januari 1944
Nowgorod, ten noorden van het Ilmenmeer, valt in Russische handen.
donderdag, 20 januari 1944
Het bolsjewistische offensief in de zuidelijke en centrale sector stagneert en verschuift naar het noorden tussen Leningrad en het Ilmenmeer. De veertiende zware luchtaanval op Berlijn vindt plaats.
vrijdag, 21 januari 1944
De invasie lijkt nabij. Churchill zegt: "Nog voor half maart zal de wereld getuige zijn van de grootste militaire onderneming uit de geschiedenis." Generaal Eisenhower neemt het opperbevel op zich over het Europese oorlogstoneel. Zijn staf is compleet met de komst van luitenant-generaal Carl Spaatz in Engeland.
zaterdag, 22 januari 1944
De Amerikanen vormen een nieuw landingshoofd bij Nettuno, 50 km ten zuiden van Rome. In Nederland worden als represaille zes inwoners van Soest vermoord.
maandag, 24 januari 1944
Het Franse kustgebied aan de Middellandse Zee wordt ontruimd tot een diepte van 15 à 20 km. De Duitsers hervatten luchtaanvallen op Londen. De Landwacht in Nederland is opgericht met de taak bescherming van NSB’ers en openbare orde.
woensdag, 26 januari 1944
Argentinië verbreekt de diplomatieke betrekkingen met Duitsland en Japan. Bij Leningrad zijn de Duitsers 60 km teruggedrongen; de stad is eindelijk ontzet na lang beleg.
vrijdag, 28 januari 1944
De "Haagsche Post" schrijft over de mogelijke catastrofe bij een invasie in Nederland, als de Duitsers dijken en sluizen zouden opblazen.
maandag, 31 januari 1944
De Amerikanen openen de strijd op de Marshalleilanden met een landing op Kwajalein.
vrijdag, 4 februari 1944
De Russen veroveren Rowno en Luzk. Bij Nowgorod en Narva wordt hevig gevochten. In Italië is er strijd om Monte Cassino en bij Cisterna.
zondag, 6 februari 1944
In het zuiden rukken de Russen op bij Kirowograd en Belaja Zerkof om de Duitse troepen aan de Dnjepr in te sluiten.
dinsdag, 8 februari 1944
De Duitsers ontruimen Nikopol aan de benedenloop van de Dnjepr. Nieuwe stamkaarten en zegels op persoonsbewijzen bemoeilijken het leven van onderduikers.
maandag, 14 februari 1944
Voor de arbeidsinzet worden bedrijven met de Z-kaartenprocedure onderzocht. De Russen bevrijden Luga tussen het Ilmen- en Peipusmeer.
zondag, 20 februari 1944
Duitse troepen ten westen van Tsjerkassy breken door de omsingelingsring. 2000 Amerikaanse bommenwerpers bestoken Leipzig en Berlijn in de zwaarste aanval tot nu toe.
maandag, 21 februari 1944
In het Nederlandse kustgebied vinden evacuaties plaats. Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden worden geïnundeerd. Duitsers nemen huizen in voor gebombardeerde Duitse burgers. Er gaan geruchten dat Nederlandse reserve-officieren opgepakt zullen worden. Tojo zegt dat de situatie in de Stille Oceaan ernstiger wordt en Japan tot vergeldingsmaatregelen zal overgaan.
dinsdag, 22 februari 1944
Enschede, Arnhem en vooral Nijmegen worden zwaar getroffen door geallieerde bommen. Plunderaars worden ter plekke doodgeschoten. 27 Nederlanders worden geëxecuteerd wegens overvallen op distributiekantoren. Deze daden gelden voortaan als sabotage en worden met de dood bestraft.
woensdag, 1 maart 1944
In Stockholm vinden officieuze besprekingen plaats tussen Finse en Russische vertegenwoordigers over mogelijke wapenstilstandvoorwaarden.
vrijdag, 3 maart 1944
De Amerikanen landen op de Admiraliteitseilanden.
zondag, 5 maart 1944
Na het afbreken van Engels-Turkse onderhandelingen, stoppen de geallieerden hun leveranties aan Turkije.
zaterdag, 11 maart 1944
Geallieerde luchtaanvallen op Duitsland en Frankrijk ontmoeten geen tegenstand.
zondag, 12 maart 1944
De Russen breken in het zuiden door; Duitse verliezen bedragen 20.000 doden en 40.000 gewonden.
dinsdag, 14 maart 1944
De Russen veroveren Cherson en een deel van de spoorlijn Odessa—Lemberg. Rusland erkent de regering-Badoglio. Ierland weigert een Amerikaans verzoek om diplomatieke vertegenwoordigers van de Asmogendheden uit te zetten.
vrijdag, 17 maart 1944
De geallieerden bestormen Monte Cassino, maar worden teruggeslagen.
dinsdag, 21 maart 1944
Finland wijst de Russische wapenstilstandsvoorwaarden af. Duitsland trekt Hongarije binnen.
woensdag, 22 maart 1944
Tojo verklaart dat het front en thuisfront samenvallen; Japanse eilanden worden hevig bestookt. De Vesuvius barst uit, wat Zuid-Italië verder bedreigt.
zaterdag, 25 maart 1944
7000 geallieerde vliegtuigen opereren boven Duitsland. Het verlof van buitenlandse arbeiders in Duitsland wordt opnieuw uitgesteld.
zondag, 26 maart 1944
Het reizigersverkeer aan de Engelse zuid- en oostkust wordt stilgelegd. Churchill zegt dat de geallieerden nog een "lange en vreselijke mars" voor zich hebben. De Duitsers zetten in België inundaties in werking. De Russen veroveren Balti en Proskoerof. Roemenië verhoogt de paraatheid.
dinsdag, 28 maart 1944
De Russen zijn 50 km in Roemenië gevorderd. Hun overmacht is overweldigend.
donderdag, 30 maart 1944
De Russen veroveren Nikolajev en Czernowitz, en steken de Proeth over. Duitsland presenteert de "Goliath", een kleine afstandsbediende rupsauto met explosieven.
zondag, 9 april 1944
In Beverwijk wordt de chirurg L.J. Büller vermoord als represaille.
dinsdag, 11 april 1944
De Russen veroveren Odessa en beginnen een aanval op de Krim. In Den Haag wordt het bevolkingsregister vernietigd.
donderdag, 13 april 1944
Elf Nederlanders worden gefusilleerd in Den Haag.
maandag, 17 april 1944
Tarnopol, Feodosia en Simferopol vallen in Russische handen. Invasie lijkt nabij. Diplomaten mogen Engeland niet meer verlaten.
zaterdag, 22 april 1944
Turkije stopt levering van chroomerts aan Duitsland. Finse-Russische onderhandelingen afgebroken.
zondag, 23 april 1944
De geallieerden, waaronder de Nederlandse marine, bevrijden Hollandia op Nederlands Nieuw-Guinea. Generaal MacArthur draagt het bestuur over aan majoor D. Schermer en het N.I.C.A.
woensdag, 26 april 1944
De Britse Oost-Azië vloot voert luchtaanvallen uit op Sabang en Sumatra.
donderdag, 27 april 1944
Al het reizigersverkeer tussen Engeland en het buitenland wordt stilgelegd.
vrijdag, 28 april 1944
In Nederland gaan geruchten over het oppakken van hooggeplaatste personen die leiding kunnen geven. 2 mei
Volgens een overeenkomst met de Geallieerden beperkt Spanje de wolfraamleveranties aan Duitsland; de werkzaamheden van het Duitse consulaat-generaal te Tanger worden gestaakt en de levering van olie aan Spanje door de Geallieerden zal worden hervat.
De “invasiegeneraals” Eisenhower en Montgomery zijn met onbekende bestemming vertrokken; de invasiekoorts bereikt langzamerhand haar hoogtepunt. In Frankrijk en België worden de spoorwegen hevig gebombardeerd; uit Parijs is het niet meer mogelijk naar het noorden te komen; Brussel wordt geregeld aangevallen.
10 mei 1944
De Russen veroveren Sebastopol.
12 mei 1944
Finland, Hongarije, Roemenië en Bulgarije worden wederom door de Geallieerden aangemaand terstond met Duitsland te breken of de consequenties te dragen.
Het verlof van de buitenlandse arbeiders in Duitsland wordt thans geheel opgeschort “in verband met het naderen van de beslissende slag om Europa”.
13 mei 1944
De Geallieerden openen in Italië een nieuw offensief in het gebied van Cassino tot de Golf van Gaeta.
De Japanners zijn een offensief begonnen in Honan ten zuidwesten van Loyang.
In een decreet van de Rijkscommissaris wordt voor het bezette Nederlandse gebied de uitzonderingstoestand aangekondigd voor het geval van een invasie in West-Europa.
16 mei 1944
De laatste Duits-Roemeense troepen zijn nu van de Krim naar het vasteland overgebracht. In Italië “distantiëren” ze zich voortdurend “op voorbereide grendelstellingen”. De haven van Bristol is gebombardeerd.
De Nederlandse Arbeidsdienst is sinds kort in snel tempo bezig dijken aan te leggen om de inundatie in toom te houden en het aangrenzend gebied te beschermen; uitgestrekte delen van de Hollandse provincies staan, evenals Zeeland, blank. De nog droogstaande velden zijn voorzien van drie meter hoge palen, al dan niet met elkaar verbonden door ijzerdraad, en waar deze palen ontbreken woekert hoog het onkruid boven de landmijnen.
Door het gehele land zijn de wegen geflankeerd door, door burgers gegraven, “Deckungslöcher”. Aan enkele stations worden mannelijke reizigers opgepakt en naar Zeeland doorgestuurd, waar ze dergelijk graafwerk gedurende veertien dagen moeten verrichten. In andere plaatsen worden de mannen straalsgewijs voor dit doel opgeroepen.
17 mei 1944
De Geallieerden doen een aanval op Soerabaja.
18 mei 1944
De Duitsers, die stelselmatig in Italië terugtrekken tegenover de geweldige geallieerde overmacht, ontruimen Cassino.
23 mei 1944
In Italië gaat de strijd een nieuwe fase in met de zware aanval die ondernomen wordt van het bruggenhoofd van Nettuno uit, welke vergeleken kan worden met de grote veldslagen uit de laatste jaren van de Eerste Wereldoorlog.
24 mei 1944
De afgelopen twee weken zijn twintig Nederlanders ter dood gebracht; heden wederom vijftien te ’s-Hertogenbosch.
27 mei 1944
Belangrijke geallieerde strijdkrachten landen op het eiland Biak bij Nieuw-Guinea.
29 mei 1944
In Italië valt na Littoria en Terracina ook Aprilia in geallieerde handen.
29 mei 1944
De Pinksterdagen, 28 en 29 mei, hebben de bombardementen op Frankrijk duizenden slachtoffers geëist; in Nederland zijn treinen en schepen van de binnenvaart door vliegtuigen met de boordwapens aangevallen, zoals dit reeds meer geschiedde de laatste tijd.
1 juni 1944
Het station Roosendaal wordt door bommen in puin gelegd.
4 juni 1944
De Geallieerden bezetten Rome, nadat de Führer de Duitse troepen bevolen heeft hieruit terug te trekken. Ten noordoosten en ten zuiden van de stad wordt hevig verder gevochten.
Interimf (Zwitserland) meldt, dat in Frans Noord-Afrika 15 geallieerde divisies klaarstaan voor de aanval op de zuidelijke flank van Europa. In de Noord-Afrikaanse havens zijn ook veel landingsvaartuigen geconcentreerd.
5 juni 1944
Koning Victor Emanuel van Italië doet afstand van de troon ten gunste van zijn zoon Umberto, prins van Piëmont.
6 juni 1944
De zo lang verwachte invasie begint, toch nog onverwachts, ’s morgens om half zes, met 4000 oorlogsschepen en 11.000 begeleidende vaartuigen, op een van de meest versterkte sectoren van de Kanaalkust in Frankrijk, na inleidende zware aanvallen op de kustversterkingen.
Luchtlandingstroepen worden neergelaten in Normandië tot aan de monding van de Seine, terwijl tussen de mondingen van Vire en Seine over een breed front amfibie-operaties van grote omvang plaatsvinden, ondanks de hevige wind. Als zwaartepunten worden onder andere Le Havre en Cherbourg genoemd. Een enorme kunstmatige haven, in gedeelten van Engeland uit overgebracht naar Arromanches-les-Bains, voorziet in de noodzaak van het aanvoeren van het nodige materiaal, niet minder dan een miljoen ton! Deze haven heeft de grootte van die van Dover en is in twaalf dagen gereed. Een tweede soortgelijke haven is ten gevolge van de hevige vierdaagse storm – de ergste sinds 40 jaar – vernield.
Churchill verklaart dat de tegenstand geringer is dan verwacht werd en er weinig verliezen worden geleden; van de 15.000 schepen zijn slechts acht vernietigd. 31.000 vliegtuigen nemen aan de operaties deel.
Anglo-Amerikaanse vliegtuigen bombarderen verschillende plaatsen in Roemenië.
7 juni 1944
Van de luchtlandingstroepen heeft een sterke Amerikaanse formatie zich gehandhaafd op het schiereiland Cotentin langs de weg Carentan–Valognes, welke vandaag weer versterkt wordt uit de lucht door een 80 km lange stoet van glijvliegtuigen. Reeds deze eerste twee dagen zijn 2000 “gliders” geland, die elk 120 man infanterie met volledige uitrusting kunnen transporteren, alsook enkele stukken luchtdoel- of antitankgeschut, een tank van 6 ton of een vrachtauto. Ondanks de ongunstige weersomstandigheden hebben de Geallieerden reeds hun zwaarste tanks, van 60 en 70 ton, aan land gebracht. De operaties spelen zich af op een front van ongeveer 400 km.
In Berlijn geeft men te verstaan, dat er “enkele weken voorbij zullen gaan, vóór het mogelijk is een definitief oordeel over de kansen van de invasie uit te spreken”.
Naar president Roosevelt op een persconferentie meedeelt, is de datum van de invasie inderdaad bij benadering vastgesteld te Teheran.
Ten westen en ten noorden van Rome dringen de Geallieerden diep in de Duitse stellingen binnen en bezetten Civitavecchia.
Te ’s-Hertogenbosch zijn wederom 24 Nederlanders ter dood gebracht.
8 juni 1944
Het bruggenhoofd aan de mond van de Orne is reeds circa 34 km breed en hier en daar 10 km diep. Bayeux is in Engelse handen; het gehele invasiegebied van Cherbourg tot Fécamp en tot bij Parijs toe wordt voortdurend gebombardeerd. De Duitsers melden: “De onderneming is tot dusver verlopen zoals het Duitse commando zich het programma der invasie had voorgesteld… de Duitse legerleiding streeft het doel na tot een grote slag te komen, teneinde in de gelegenheid te zijn de invasietroepen een vernietigende nederlaag toe te brengen”, maar ook, doelend op alle andere fronten: “Het zijn ongehoord zware taken, welke in dit jaar der beslissing door de Duitsers en hun bondgenoten moeten worden volbracht.”
Het opperbevel in het Westen is opgedragen aan generaal von Rundstedt.
In Italië zijn de Geallieerden op hun tocht voorwaarts Rome reeds 60 km gepasseerd. Zij veroverden Bracciano, Tivoli, Balsorano en Tarquinia.
9 juni 1944
Ondanks het voor deze tijd van het jaar ongekend slechte weer, storm, regen en koude, waarmee de Geallieerden van het begin der invasie af te kampen hebben, en dat wel een vertraging van vierentwintig uur heeft opgeleverd, doch geen belemmering is, worden voortdurend nieuwe versterkingen aangevoerd over zee en met vele honderden zweefvliegtuigen. Geweldige luchtslagen worden geleverd.
De NSB’ers in Nederland wordt aangeraden de kuststreek te verlaten en naar een veiliger plaats in het oosten des lands te trekken. Door het gehele land worden alle vrachtauto’s, bussen en andere dergelijke voertuigen gevorderd, met de chauffeurs, die met hun wagens diensten voor de Duitse weermacht moeten verrichten. De strafgevangenis te Scheveningen (het “Oranje Hotel”) wordt leeggehaald en de gevangenen worden naar Duitsland vervoerd. Overigens gaat het leven in Nederland zijn gewone gang.
10 juni 1944
De Russen zetten op de Karelische landengte een algemeen offensief in; tussen Moskou en Londen heerst een druk luchtverkeer.
Montgomery heeft aan de Kanaalkust totaal 17 divisies in de strijd gebracht; de grootste diepte van het bruggenhoofd bedraagt thans 15 km. Enige dorpen in de buurt van Caen zijn veroverd; de Franse bevolking is geheel op de hand van de Geallieerden en roept om De Gaulle.
11 juni 1944
Hedennacht is onder de bedrijven door Berlijn weer gebombardeerd.
In Nederland is vannacht voor de tweede maal groot alarm gemaakt in verband met een zeegevecht tussen Den Helder en IJmuiden.
Carentan wordt veroverd in Normandië. In de Atlantische Wal is een lacune geslagen door het geallieerde vuur; steeds nieuwe landingen vinden plaats, ook met valschermtroepen achter de Duitse linies. Het aantal der geallieerde strijdkrachten hier bedraagt thans omstreeks 350.000 man.
Mussert, die bij het begin van de invasie een telegram van trouw aan zijn Führer stuurde, heeft nu op een grote propaganda-actie van de NSB verklaard, dat hij niet vluchten zal, maar onder alle omstandigheden in Utrecht zal zijn als de invasie in ons land komt, en dan het uniform van vrijwillig soldaat bij de Duitse weermacht zal aantrekken.
13 juni 1944
De geallieerde troepen tussen monding van Orne en Vire brengen de verbinding tot stand met de Amerikanen ten noorden van Carentan, waardoor ze thans 80 km van de kust in handen hebben. Churchill heeft zelf het invasiegebied bezocht. Het weer blijft vreselijk: een koude sterke wind en onophoudelijke gietregens bemoeilijken de operaties.
15 juni 1944
De Amerikanen zijn een groot offensief begonnen in de Stille Oceaan tegen de binnenste eilandengordel om Japan, waarbij ze landen op Saipan in de Marianen. De zware luchtaanvallen op Japan worden ingezet met een aanval op Yawata, door nieuwe superforten, ondernomen vanuit geheime vliegstations in China.
Koning Leopold van België, die tot dusver in het kasteel te Laken een beperkte bewegingsvrijheid genoot, wordt met zijn naaste familieleden overgebracht naar Duitsland, zogenaamd “om de veiligheid van de persoon van de koning te verzekeren tegen Amerikaanse luchtaanvallen.”
De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Menemendjoglu, treedt af.
In Amsterdam worden drie Nederlanders ter dood gebracht.
De vissersschepen zijn weer gewaarschuwd niet uit te varen tot de 22ste.
Van de Nederlandse officieren, die uit Stanislau naar Neu-Brandenburg waren getransporteerd, zijn nu de generaals en 300 hoofdofficieren naar Tittmoning overgebracht.
16 juni 1944
Sinds vannacht is het Duitse vergeldingswapen in werking getreden, in de vorm van een vliegende bom, een onbemand raketvliegtuig met explosieve lading, ook wel aangeduid als “dynamietmeteoor”, welke met korte onderbrekingen op Zuid- en Oost-Engeland wordt afgevuurd, en speciaal op Londen.
Ook in ’s-Gravenhage is nu een begin gemaakt met het afsluiten van de particuliere telefonen. In Zeeland zijn zelfs dienstgesprekken niet meer mogelijk.
17 juni 1944
In Normandië vinden de operaties nog voortgang bij Caen, Balleroy, Carentan, Montebourg, ondanks het weer, dat nog vreselijker is dan tevoren, met een flinke storm, erge koude en regen.
18 juni 1944
De Geallieerden landen op Elba, waar hard gevochten wordt.
In Midden-Italië ligt het zwaartepunt ten zuiden van Perugia.
De Amerikanen, die Cherbourg al dicht zijn genaderd, bereiken de westkust van het schiereiland Cotentin, waardoor de noordelijker vechtende Duitsers afgegrendeld zijn.
De “vergelding” op Engeland wordt geregeld voortgezet.
20 juni 1944
Wegens de grote bedreiging van Japan nemen de Japanse vloot en luchtmacht de gelegenheid waar om de Amerikaanse vloot in de Stille Oceaan bij de Marianen “te vernietigen”, welke poging zij echter met zware verliezen moeten bekopen.
21 juni 1944
De Duitse troepen trekken zich terug op het vestinggebied van Cherbourg, dat door de Engelse scheepsartillerie wordt beschoten.
De Russen veroveren Wiborg in Finland.
In Italië vorderen de Geallieerden voortdurend en zijn thans Perugia al gepasseerd.
Berlijn ondergaat zijn zwaarste luchtaanval tot dusver, welke uitgevoerd wordt met 2200 toestellen.
23 juni 1944
De Russen beginnen hun verwachte zomeroffensief, waarvoor 9 miljoen man klaarstaan, tussen Mogilew en Witebsk over een front van 150 km.
De Geallieerden zijn overgegaan tot de aanval op het landfront van de vesting Cherbourg.
In Duitsland moeten zich thans alle mannen van 16 tot 65 en alle vrouwen van 17 tot 45 jaar aanmelden bij de arbeidsbureaus. Buitenlanders, aanstaande moeders en vrouwen met kleine kinderen zijn hiervan vrijgesteld.
24 juni 1944
De Sovjets hebben de Finnen vredesvoorwaarden voorgesteld.
De grote slag om Saipan is nog aan de gang; de bezitter van Saipan, dat 1260 zeemijlen van Tokio en 1500 van de Filipijnen gelegen is, heeft de superioriteit in het westelijk deel van de Stille Oceaan. Sedert 15 juni hebben de Amerikanen hier reeds meer dan twee divisies aan land gezet.
27 juni 1944
De Geallieerden zijn praktisch in het bezit van Cherbourg; de Duitsers hebben de havenwerken vernield en vechten op sommige punten nog door.
In Rusland ontruimen de Duitsers Witebsk en Orsja en verplaatst de zware slag zich naar het gebied ten oosten van de Beresina.
Finland zal van Duitsland gewapende hulp ontvangen; mag dan echter pas na overleg met zijn bondgenoot de wapens neerleggen.
De Duitse legerleiding ziet zich door de offensieven in het westen, het zuiden en het oosten voor een “schier bovenmenselijke taak” geplaatst, doch “de opofferingen van veroverde gebieden heeft men zich getroost om in het beslissende uur sterk te zijn” en “alles moet gezien worden in het kader van het geheel der strategie.”
Eerst wil men in het westen de strijd opnemen en dan na deze voorlopige beslissing de tegenstander in het oosten weer met volle sterkte tegemoet treden.
Inmiddels dreigt Berlijn dat men bij alles wat in de komende weken gebeurt, zal moeten bedenken dat thans alles op alles gezet wordt. De Duitse leiding zal daartoe “de radicaalste maatregelen nemen, die nodig zullen zijn om de overwinning te behalen en die ten dele zullen bestaan uit militaire verrassingen van sensationele aard. V.1 (de vliegende bom) was slechts het begin.” Over V.2 wordt reeds veel gesproken.
28 juni 1944
Henriot wordt door Franse patriotten terechtgesteld.
29 juni 1944
De slag bij Tilly is overgegaan in de slag om Caen en is de eerste landoperatie op dit bruggenhoofd op grotere schaal, waartoe aan de mond van de Orne weer sterke strijdkrachten aan land zijn gezet. Door enkele nog steeds vechtende kustbatterijen is het de Geallieerden nog niet mogelijk de haven van Cherbourg binnen te lopen.
zaterdag, 1 juli 1944
Op het schiereiland Cotentin wordt alle verzet gestaakt.
3 juli 1944
In Zuid-Rusland hebben de Russen een nieuw offensief geopend en veroveren langs de Pripet de stad Petrikow. De spoorlijn Leningrad–Moermansk is nu geheel in Russische handen. In de eerste week van het offensief in de middensector hebben de Duitsers 132.000 doden en 51.000 gewonden verloren.
Het 5de leger in Italië rukt over een 80 km breed front steeds verder op, achter de zich snel terugtrekkende Duitsers aan, en staat nu 30 km ten zuiden van Livorno. De Fransen bezetten Siena.
De Amerikanen zetten hun opmars op Saipan langzaam maar zeker voort; Formosa is gebombardeerd vanuit China.
Meer dan 1000 bommenwerpers vallen startbanen voor vliegende bommen aan.
Vandaag begint in Amerika de monetaire conferentie.
4 juli 1944
In Kopenhagen is een algemene staking, die uitgebroken was als verzet tegen de door de Duitsers vastgestelde spertijd, geëindigd met inwilliging van alle Deense eisen, zonder dat hier straffen op zijn gevolgd.
Aan het Oostfront is Minsk gevallen. De Duitsers nemen twee nieuwe wapens in gebruik, de “Pantservuist” en “Pantserschrik”, welke gebaseerd zijn op het rakettenprincipe en zware pantseringen kunnen doorboren.
woensdag, 5 juli 1944
In Rusland ontruimen de Duitsers Kowel. 6 juli 1944 Generaal-veldmaarschalk von Rundstedt wordt – om gezondheidsredenen – als opperbevelhebber in het Westen vervangen door generaal-veldmaarschalk von Kluge.
Voor de Japanners nemen de gevechtshandelingen in het Midden-Westen van de Stille Oceaan “geleidelijk een dramatisch verloop”.
De Amerikanen verleggen hun offensief naar de Bonin-eilanden, welke slechts 1000 km van Tokio zijn gelegen.
Churchill geeft een verklaring over de vliegende bommen, waarvan hij het ernstige karakter niet onderschat.
zondag, 9 juli 1944
Dr. Goebbels zegt in een rede, dat binnen afzienbare tijd meer en zwaardere vergeldingswapens te verwachten zijn.
12 juli 1944
De Verenigde Staten besluiten het Comité de Gaulle tot aan de verkiezingen te erkennen als “bestuur en regering de facto” in de door de Geallieerden bezette gebieden van Frankrijk.
De slag in Normandië is nog tot andere sectoren uitgebreid. De Geallieerden vorderen hier langzaam, in Italië sneller en de Russen nog sneller. In Caen wordt gevochten; de Amerikanen zetten een nieuw offensief in bij St. Lô.
13 juli 1944
In België en het bezette deel van Frankrijk wordt bij decreet van de Führer het militaire bestuur onder generaal von Falkenhausen vervangen door een burgerlijk bestuur onder de Rijkscommissaris Grohé.
In verschillende gemeenten in Nederland worden gasloze uren ingevoerd.
14 juli 1944
Na dagenlange gevechten in de stad ontruimen de Duitsers Wilna, evenals Pinsk.
Voor het terugtrekken aan het Oostfront, het zogenaamde “rechttrekken” van het front in de Baltische staten, zegt het Duitse opperbevel dat dit alleen gebeurt “om een aansluiting op de nieuwe toestand in de centrale sector te bereiken en daarmee een bescherming van het Baltische gebied beter te kunnen waarborgen”. De hoeveelheid Russisch materiaal “overtrof alles wat voorheen ooit aan het Oostfront is opgetreden”.
In Italië zijn de Geallieerden nu al opgerukt tot noordelijk van Volterra.
zaterdag, 15 juli 1944
Op de bijeenkomst van de internationale valutaconferentie te Bretton Woods (V.S.) wordt overeenstemming bereikt inzake het aan de parlementen van de 44 deelnemende staten voor te leggen plan voor de oprichting van een internationaal valutastabilisatiefonds, dat over 8,8 miljard dollar zal beschikken.
17 juli 1944
Een aantal gearresteerde “terroristen en saboteurs” wordt in Nederland doodgeschoten, wegens moordaanslagen op leden van de Bezettende Macht te Amsterdam en op een afdelingsleider van het bureau van de burgerlijke stand te Rotterdam.
In Rusland ontruimen de Duitsers Grodno en trekken zich terug op de westelijke oever van de Njemen.
In Italië bezetten de Geallieerden Arezzo, dat in een puinhoop herschapen is.
Ter beperking van het reizigersverkeer in Duitsland mag nog slechts gereisd worden met een vergunning.
De Japanse minister van Marine is van zijn post ontheven en opgevolgd door Nomoera.
18 juli 1944
De strijd in Normandië heeft grote afmetingen aangenomen; St. Lô is gevallen, de verdedigingslinie achter Caen doorbroken. De Duitsers maken voor de Ornemonding gebruik van een nieuw wapen tegen scheepsconcentraties: een eenmanstorpedo, een combinatie van twee gewone torpedo’s, waarvan de bemande de onder haar hangende gevechtstorpedo naar het doel brengt.
In Italië trekken de Duitsers zich terug op de noordelijke oever van de Arno en verliezen aan de Adriatische Zee de haven Ancona.
19 juli 1944
Op Saipan is de strijd geëindigd; het gehele Japanse kabinet Tojo treedt af om plaats te maken voor een sterker kabinet, teneinde een “krachtiger oorlogvoering te bereiken”.
De Duitsers geven ook Livorno op. De opperbevelhebber in Italië, generaal Kesselring, ontvangt van de Führer een hoge onderscheiding.
20 juli 1944
Tijdens een bespreking in het hoofdkwartier van de Führer wordt een bomaanslag op hem gepleegd, waarbij hij echter slechts lichte verwondingen oploopt.
De dader is kolonel graaf von Stauffenberg, die al sinds het begin van de oorlog deel uitmaakte van het hoofdkwartier van de Wehrmacht. Het complot is ondernomen door een groep hoge officieren (“een zeer kleine groep eerzuchtige erbarmelijke creaturen”) die proberen als usurpators door vervalste bevelen de troepen in verwarring te brengen.
Op hetzelfde moment wordt door een nieuw gevormde Rijksregering een oproep gedaan aan het Duitse volk om de orders van deze nieuwe regering op te volgen.
De Nazi-regering stelt alles in het werk om de opstand de kop in te drukken. Hitler benoemt Himmler tot opperbevelhebber van het leger in Duitsland en stelt hem voor binnenlands gebruik een deel van de luchtmacht ter beschikking. Niemand mag andere orders uitvoeren dan die van zijn directe superieur. Het complot heeft zo'n omvang dat “het nemen van de meest drastische maatregelen noodzakelijk blijkt”.
vrijdag, 21 juli 1944
Vannacht hebben Hitler, Göring en Dönitz voor de radio gesproken. Hitler zegt in het mislukken van de aanslag een vingerwijzing van de Voorzienigheid te zien dat hij zijn werk moet voortzetten. Göring en Dönitz hebben zich tot de luchtmacht en de vloot gericht en namens deze legeronderdelen de Führer trouw gezworen. Generaal Keitel, als bevelhebber van de landmacht, heeft niet gesproken. Hij is als chef van de Staf ontslagen en vervangen door generaal Guderian. Het hoofd van de pantserstrijdkrachten, generaal Seidler, is evenals een aantal andere officieren ontslagen. Het voormalig hoofd van de Staf, generaal Beck, is als aanstichter van de opstand geëxecuteerd, terwijl het gehele geslacht von Stauffenberg is doodgeschoten. Alle contact met het buitenland is onmiddellijk na de aanslag verbroken.
22–26 juli 1944
De Amerikanen landen op Guam.
Wederom worden in Nederland terroristen en saboteurs standrechtelijk doodgeschoten.
Aan het Oostfront maken de Russen vorderingen op alle fronten en hebben Lemberg en Brest-Litowsk ver achter zich gelaten.
Augustów valt in Russische handen. In Kiel en Stettin zou bij de marine gemuit zijn.
Ostrow en Pleskau worden ontruimd, de Sovjets zijn doorgestoten naar de San; in Lemberg en Lublin wordt gevochten.
Bij de Duitse weermacht wordt de militaire groet nu algemeen vervangen door de Duitse groet, als teken van onverbrekelijke trouw aan de Führer.
Aan het Normandische front gaan de Amerikanen tussen St. Lô en Carentan tot de aanval over.
Hitler vaardigt voor het Groot-Duitse Rijk, de aangesloten en de bezette gebieden, een decreet uit tot het totale gebruik van arbeidskrachten voor de oorlog. Tot Rijksgevolmachtigde wordt Goebbels benoemd door Göring.
Aan het Oostfront ontwikkelt zich een grote slag tussen Boeg en Weichsel, waarbij Warschau ongetwijfeld het doel van de Russen is.
In Nederland wordt over de gehele linie de tijd waarop men niet meer op straat mag zijn op 22 uur gesteld.
De Russen veroveren Lublin en Narwa.
woensdag, 26 juli 1944
De besprekingen tussen Turkije en de Geallieerden, die een maand geleden in Ankara begonnen zijn, zijn overgegaan in rechtstreekse Turks-Russische onderhandelingen, die thans in Moskou worden gevoerd.
vrijdag, 28 juli 1944
De Duitsers ontruimen aan het Oostfront Lemberg, Brest-Litowsk, Białystok en Dunaburg, en gaan in het gebied van Kowno tot de grote aanval over.
zondag, 30 juli 1944
De Geallieerden breiden in Normandië hun aanval uit tot het gehele front van Caen tot aan de westkust van het schiereiland Cotentin.
dinsdag, 1 augustus 1944
De Amerikanen hebben Avranches aan de zuidwesthoek van Cotentin veroverd.
2 augustus 1944
Turkije verbreekt de economische en politieke betrekkingen met Duitsland.
De Finse president Risto Ryti legt zijn ambt neer ten gunste van maarschalk baron Mannerheim, teneinde het hoogste uitvoerende gezag van het militaire en burgerlijke bestuur in één persoon te concentreren.
Om Warschau woedt een buitengewoon hevige slag. Op de noordelijke helling van de Karpaten trekken de Russen op naar de Beskidenpas.
Veel mensen evacueren uit Londen wegens het vuur van de V1.
3 augustus 1944
Officieel wordt thans bekendgemaakt dat generaal Rommel bij een auto-ongeluk tijdens een luchtaanval zwaar gewond is. Algemeen wordt hierachter wel een andere reden gezocht.
De Russen zijn ten zuidoosten van Warschau tot de aanval overgegaan en hebben een bruggenhoofd over de Weichsel opgericht.
4 augustus 1944
In Frankrijk zijn de Amerikanen over Avranches in het oostelijk deel van Bretagne doorgedrongen en bezetten Rennes.
Met het oog op een eventuele tweede landing concentreren de Duitsers niet al hun krachten op één punt en zijn “overgegaan tot de oude tactiek van de zogenaamde elastische oorlogvoering met het bewust prijsgeven van terrein”.
De Russen bereiken de Golf van Riga, waardoor de Duitsers in Estland en Letland afgesneden worden.
“Om de historische stad te sparen” trekken de Duitse troepen in Italië terug ten noorden van Florence.
Een Duits eregerechtshof van veldmaarschalken en generaals ter zuivering van het leger is belast met het onderzoek naar wie aan de aanslag van 20 juli heeft deelgenomen. De uitgestotenen worden ter beschikking gesteld van het Volksgerichtshof.
5 augustus 1944
De Amerikanen trekken in snel tempo verder en bereiken de Loiremonding bij St. Nazaire, waarmee de Duitse troepen in Bretagne afgesneden zijn.
Na enige tijd van rust beschieten geallieerde vliegtuigen weer treinen op verscheidene plaatsen in ons land, waarbij veel slachtoffers vallen.
zondag, 6 augustus 1944
Berlijn, Hamburg en andere plaatsen in Noord- en Zuid-Duitsland worden door de Amerikanen gebombardeerd.
7 augustus 1944
De Amerikaanse vloot opereert tegen de Bonin-eilanden.
In een kabinetszitting is de totale mobilisatie van het Japanse volk besproken; de gehele bevolking zal van wapens worden voorzien.
Wegens de Russische opmars bij de Oost-Pruisische grens is de gehele bevolking gerequireerd te werken aan de verdediging van de grenzen.
De Duitsers in Bretagne trekken zich terug op Brest en Lorient. Om St. Malo wordt hard gestreden.
De Franse regering verlaat Vichy en vertrekt naar het oosten van het land.
In Hongarije vindt een regeringswijziging plaats.
Duitse burgers verlaten Turkije.
8 augustus 1944
Het Duitse Volksgerichtshof veroordeelt acht officieren, die een leidende functie hebben bekleed bij de aanslag van 20 juli, ter dood. Het vonnis wordt twee uur na de uitspraak door middel van de strop voltrokken.
In Nederland zijn weer 24 doodvonnissen uitgevoerd op leden van een organisatie die “ophitsende geschriften” verspreidde.
Hackzell vormt een nieuwe Finse regering.
9 augustus 1944
De Amerikanen veroveren Le Mans.
In Italië beginnen de Geallieerden hun aanvallen weer aan de Adriatische kust.
Als eerste gouw worden in Thüringen alle theaters gesloten; het voltallige personeel zal gerekruteerd worden voor de tewerkstelling. Tevens is de gehele opleiding voor film en theater in Duitsland stopgezet.
10 augustus 1944
De Duitse opperbevelhebber van de middensector van het Oostfront verklaart: “Na weken van terugwijken is thans weer de tijd van de standvastigheid gekomen. Ik stel vertrouwen in de inspanningen van de totale oorlog.”
Dr. Goebbels deelt de maatregelen mee die getroffen worden om het openbare leven aan de oorlogsomstandigheden aan te passen, waarbij praktisch het leven van iedere Duitser wordt ingeschakeld in de bewapening en de oorlogsproductie.
Turkije laat de geallieerde politieke gevangenen vrij.
Roosevelt heeft op Honolulu besprekingen gevoerd met generaal MacArthur en drie admiraals over de aanstaande oorlogsfasen in de Stille Oceaan.
12 augustus 1944
Churchill brengt een bezoek aan Italië.
De Chinezen en een Amerikaanse brigade, die sinds midden juli in Birma hevige offensieven voeren, veroveren Myitkyina.
zondag, 13 augustus 1944
Bij de spoorwegen worden op de geëlektrificeerde baanvakken beperkingen ingevoerd op zon- en feestdagen en weekavonden.
maandag, 14 augustus 1944
In verband met de aanslag op Hitler wordt de burgemeester van Leipzig, dr. Goerdeler, gearresteerd.
15 augustus 1944
De Geallieerden landen op verschillende punten in Zuid-Frankrijk tussen Toulon en Cannes.
Voor dag en dauw landen parachutisten 3 km achter de kust, waarna zware lucht- en vlootbombardementen volgen.
Om 8 uur gaat de infanterie tot de aanval over, gesteund door Amerikaanse, Britse en Franse vloten.
Na 12 uur is het front al 50 km breed. De geallieerde verliezen zijn gering. Churchill volgt de operatie vanaf een torpedobootjager bij Corsica.
Generaal Bradley wordt benoemd tot opperbevelhebber van alle Amerikaanse troepen in Frankrijk.
4000 geallieerde vliegtuigen vallen vliegvelden in Duitsland en bezette gebieden aan; ook Berlijn wordt gebombardeerd.
De luchtmacht vliegt dag en nacht urenlang over Nederland op weg naar doelen in Duitsland.
16 augustus 1944
In Zuid-Frankrijk vormen de Geallieerden drie bruggenhoofden, die al 15 km diep zijn.
Generaal Eisenhower neemt in Normandië en Bretagne persoonlijk het opperbevel op zich.
In de driehoek Mortain-Falaise-Alençon zijn twintig Duitse divisies ingesloten.
Het gehele Duitse 7e leger trekt zich terug naar de Seine.
Alle wegen naar de Seine en Parijs worden voortdurend gebombardeerd.
De opmars aan de Loire richting Tours gaat door; Angers is veroverd.
Het Franse spoorwegverkeer ligt in het noorden vrijwel stil.
De Franse maquis is in volledige guerillaoorlog overgegaan.
In Italië bereiden de Geallieerden een groot offensief voor.
In Rome vinden besprekingen plaats tussen Churchill, de Amerikaanse minister van Oorlog, maarschalk Tito en de Joegoslavische regering.
In het oosten is een aaneengesloten front van 160 km gevormd van Oost-Pruisen tot Warschau.
Generaal von Paulus roept op Hitler onschadelijk te maken.
Turkije waarschuwt Bulgarije zich terug te trekken uit de oorlog.
Bij Falaise vecht de Franse 2e tankdivisie zij aan zij met de Geallieerden.
In Zuid-Frankrijk is Cannes bevrijd.
18 augustus 1944
Orléans en de vesting St. Malo capituleren.
De Duitse pers zegt dat het einddoel belangrijker is dan steden van wereldnaam.
Bij bombardementen op Maasbruggen in Nederland wordt Maastricht zwaar getroffen.
19 augustus 1944
Falaise, Chartres, Châteaudun en Dreux zijn bevrijd.
Parijs is tot op 30 km genaderd; de politie is in staking, de metro ligt stil.
De Japanse kolonie verlaat Parijs.
In de “zak” bij Falaise zijn nog 60.000 Duitsers ontsnapt.
Ook de Nederlandse Brigade “Prinses Irene” is in actie gekomen.
Aan de Rivièra vinden nieuwe landingen plaats.
De maquis vecht langs de Zwitserse grens.
De Russen bereiken de grens van Oost-Pruisen en veroveren Sandomir.
President Roosevelt verklaart dat Duitsland en Japan ook bij voortijdige overgave bezet zullen worden.
Op Java voeren de Japanners de arbeidsmobilisatie in.
Minister Burger in Londen maakt wetgeving bekend voor herstel van provinciaal en gemeentelijk bestuur na de bevrijding.
20 augustus 1944
De Sovjets beginnen een offensief in Bessarabië.
In Letland staan ze tussen Mitau en Riga, maar verliezen Toekoem.
De Duitsers verbreken bij Argentan een versperringsgordel en trekken zich terug.
Bij Vernon-Mantes bereiken de Geallieerden de Seine en vormen een bruggenhoofd op de oostelijke oever.
De Führer verleent maarschalk Mannerheim het Eikenloof.
De eerste grootschalige luchtaanval op Japan is uitgevoerd vanuit China.
21 augustus 1944
In Dumbarton Oaks begint de Viermogendhedenconferentie over een internationale veiligheidsorganisatie na de oorlog.
De Duitsers zeggen dat ze net als in 1940 Parijs zullen sparen.
22 augustus 1944
Volgens het legerbericht trekken de Duitsers zich terug van de kust naar het westen.
Franse troepen rukken Toulon binnen.
De maquis heeft Toulouse bevrijd, en controle over een derde van Frankrijk.
Bij St. Jean de Luz vindt een nieuwe landing plaats.
Amerikaanse tankformaties steken de Seine over.
In Parijs wordt gevochten.
De Duitsers vechten in Roemenië met Sovjet-eenheden tussen de Proeth en Sereth.
In Italië rukken de Geallieerden op langs de Adriatische kust.
In Nederland worden zeven mensen geëxecuteerd wegens illegaal verzet.
23 augustus 1944
Roemenië staakt de strijd tegen Rusland.
Antonescu wordt afgezet, een nieuwe democratische regering wordt gevormd.
Bulgarije noemt de oorlogsverklaring aan de Geallieerden een vergissing.
De Vichy-regering vestigt zich te Belfort.
Parijs is omsingeld.
De Amerikanen bevrijden Grenoble.
De Duitse generaal Dittmar erkent dat het offensief de militaire machtspositie bedreigt.
De verplichte aanmelding voor Duitse vrouwen is uitgebreid tot 50 jaar.
In Japan geldt de arbeidsdienst nu ook voor ongehuwde vrouwen van 12 tot 40 jaar.
24 augustus 1944
In Hongarije worden alle politieke partijen ontbonden.
In Duitsland geldt een vakantieverbod, 60-urige werkweek en sluiting van theaters.
Bayeux, Bordeaux en Périgueux zijn bevrijd.
Zweden verbreekt de diplomatieke betrekkingen met Vichy.
De Amerikanen zijn doorgedrongen tot de Marianen.
Parijs wordt hevig bevochten.
De Duitsers trekken zich terug uit de Rhônestreek.
De Roemenen keren zich nu tegen de Duitsers.
Turkije roept zijn ambassadeur uit Vichy terug.
In Nederland worden gas- en elektriciteitsrantsoenen met 15% verlaagd.
25 augustus 1944
Bulgarije biedt vrede aan.
De Russen veroveren Focșani, Galatz, Brăila en Buzău.
Roemenië aanvaardt Russische wapenstilstandsvoorwaarden.
Het Roemeense leger behoudt zijn wapens voor de strijd in Transsylvanië.
28 augustus 1944
Parijs, Toulon en Marseille zijn geheel bevrijd.
Bretagne wordt gezuiverd; Brest weigert zich over te geven.
Op de Gaulle overleeft een aanslag in de Notre-Dame.
Amerikanen staan bij Reims en op 30 km van de Belgische grens.
De luchtmacht bombardeert Duitse steden; V1’s blijven Londen bestoken.
29 augustus 1944
Dieppe, Abbeville en Vitry vallen; Rouaan wordt veroverd.
De Russen trekken over de passen Zevenburgen Hongarije binnen.
Duitse troepen bezetten Slowakije.
30 augustus 1944
De voorlopige Franse regering onder De Gaulle wordt samengesteld.
In Nederland heerst kinderverlamming, en tbc neemt sterk toe.
31 augustus 1944
Châlons-sur-Marne, Beauvais, Reims en Laon vallen.
De Geallieerden rukken in breed front op naar de Maas.
Von Kluge pleegt vermoedelijk zelfmoord.
De Geallieerden beginnen groot offensief in Italië.
Stalin deelt val van Ploesti mee; Russen rukken in Roemenië 130 km op in één dag.
Bulgaarse en Roemeense delegaties arriveren voor vredesonderhandelingen.
In Tsjecho-Slowakije breekt een opstand uit.
Berlijn, Hamburg en andere steden worden zwaar gebombardeerd.
Vliegende bommen op Londen worden minder door verlies van lanceerplaatsen.
1 september 1944
De Amerikanen hebben Amiens en Verdun veroverd en zijn bij Sedan de Maas overgestoken.
Vanochtend beschieten de zwaarste Duitse batterijen met verdragend geschut van Kaap Gris-Nez uit havensteden aan de Zuid-Engelse kust, waarbij de salvo’s elkaar snel opvolgen. Het D.N.B. bericht dat het V.1-wapen niet gebonden is aan vaste bases, maar zich “aanpast bij de bewegingsoorlog”.
Generaal Montgomery is tot veldmaarschalk benoemd.
Boekarest wordt bevrijd.
zaterdag, 2 september 1944
Finland heeft Rusland om wapenstilstand verzocht, welke is toegestaan op voorwaarde dat de Duitse troepen vóór 15 september het land verlaten hebben. Finland heeft daarop van Duitsland geëist zijn troepen terug te trekken.
3 september 1944
Finland en Rusland sluiten wapenstilstand.
De geallieerde opmars gaat snel. In België zijn Maubeuge en Doornik bevrijd. Tanks zijn op de Belgisch-Luxemburgse grens om de Maginotlinie heen getrokken en staan bij Thionville op minder dan 20 km van de Duitse grens. De hele Sommelinie is gezuiverd en de Kanaalkust bevrijd of de hier nog aanwezige Duitse troepen zijn ingesloten.
In Noord-Frankrijk zijn 65 vliegvelden veroverd. De Duitsers in Zuid-Frankrijk worden met grote vaart naar Duitsland teruggedreven. De geallieerden maakten hier 55.000 krijgsgevangenen. De Amerikaanse troepen in het zuiden zijn over de Alpen de Lombardische laagvlakte binnengetrokken en rukken op naar het gebied ten zuiden van Turijn en Genua. De Duitsers lijden zware verliezen.
De vorderingen van het 5e Britse leger in Italië gaan minder snel; Pisa is veroverd.
In Roemenië trekken de Russen langs de Donau verder; de laatste 12 dagen hebben de Duitsers hier 210.000 doden en gewonden en 208.000 krijgsgevangenen verloren.
Tito nadert in Joegoslavië de Donau. Het hele Slowaakse leger heeft zich bij de partizanen aangesloten en levert hevige gevechten tegen de Duitsers. In Warschau wordt felle strijd geleverd.
Prins Bernhard, opperbevelhebber van de Nederlandse troepen, heeft per radio zijn tevredenheid over de ondergrondse actie in ons land uitgesproken en gezegd dat deze strijdkrachten zich gereed moeten houden. Nederland zal spoedig bevrijd zijn.
Het treinverkeer bezuiden de lijn Venlo–Eindhoven is ernstig vertraagd; partizanen hebben de brug bij Roermond opgeblazen. Duitse soldaten, op de terugweg uit Frankrijk, komen in Arnhem aan.
4 september 1944
Namen en Brussel zijn gevallen. In België lijken de Duitsers eenvoudig terug te trekken. De geallieerden staan nog slechts 60 km van de Duitse grens.
De Völkische Beobachter schrijft dat er “een nieuw Duits westfront gevormd moet worden, zeer ver achterwaarts, daar anders het gevaar dreigt dat het door de snelheid van de moderne pantsereenheden reeds tijdens de opbouw wordt vernietigd”.
In Italië trekken de Duitsers zich terug van de Arno en hebben de geallieerden de Gotische linie doorbroken.
De Bulgaarse regering is afgetreden; als nieuwe minister-president, tevens belast met Buitenlandse Zaken, treedt op Comstoa Moeravieff.
Uit Nederland trekken de Duitsers overal weg. De stemming onder de Nederlandse bevolking is in stilte juichend van blije opwinding. Het treinverkeer ten zuiden van Nijmegen is geheel in de war. Bij Velp is een dynamietaanslag op een trein gepleegd.
Om 14.00 uur wordt gemeld dat de geallieerden al in Maastricht zijn, maar dat de Duitsers in Limburg zich verzetten. Van de overzijde komt nu het bericht dat we ons gereed moeten houden en dat niemand nog een order van de Duitsers mag uitvoeren.
De Wehrmachtbefehlshaber in Nederland verbiedt leden van het voormalige Nederlandse leger, op straffe des doods, deel te nemen aan oorlogshandelingen tegen Duitsland. Ingaand vandaag moeten wij ’s avonds om half tien binnen zijn.
Vijf Nederlanders worden gefusilleerd wegens illegale actie.
5 september 1944 - Dolle Dinsdag
Rusland verklaart Bulgarije de oorlog, wegens de feitelijke samenwerking met Duitsland.
Vijf uur later vraagt Bulgarije om wapenstilstand.
Nederland, België en Luxemburg sluiten een tolunie.
Opwindende geruchten over de val van Eindhoven en Breda verspreiden zich snel, gevoed door onduidelijke radioberichten.
Veel burgers trekken oranje aan en wachten op de bevrijders.
Duitsers pakken koortsachtig in en vertrekken naar het oosten.
De Rijkscommissaris is verdwenen.
Op de stations heerst chaos.
N.S.B.-ers vluchten naar de grens maar worden teruggestuurd.
Treinen worden gebombardeerd.
Er wordt een uitzonderingstoestand afgekondigd.
De effectenhandel wordt stilgelegd.
De Nederlandsche Bank stelt een maximum van 100 gulden per week voor opnames.
6 september 1944
In de ochtend dringt door dat er nog geen geallieerde troepen in Nederland zijn. De stemming zakt in.
Om 15.00 uur meldt de Engelse radio dat troepen de grens zijn overgestoken.
Duitse generaal Dittmar erkent het verlies van strategisch evenwicht.
De Duitsers trekken zich terug tot Dijon en het plateau van Langres.
De geallieerden bereiken bij Antwerpen de Beneden-Schelde.
De Siegfriedlinie bij Saarbrücken is doorbroken.
De Russen staan nog 150 km ten westen van Boekarest.
Boedapest wordt gebombardeerd.
7 september 1944
Bij de Siegfriedlinie wordt hevig gevochten.
Het weer is slecht: storm, regen, kou.
De geallieerden ondervinden hinder.
Zwitserland mobiliseert zijn grenstroepen.
Zweedse leger houdt grote manoeuvres.
De Russen bereiken de grens van Servië bij Turnu Severin.
Japanse plannen voor onafhankelijkheid in voormalig Nederlands-Indië worden bekendgemaakt.
In Nederland wordt het dagelijks leven moeilijk.
Voedsel is schaars, aardappelen, boter, melk zijn nauwelijks verkrijgbaar.
Kolenvervoer ligt stil. Gas slechts enkele uren per dag.
Electriciteit wordt gerantsoeneerd.
8 september 1944
De Duitsers wijken verder terug.
De frontlijn loopt via Leuven, Namen, Sedan, Toul, Besançon.
Amerikanen zijn voorbij Metz.
Het 2e Britse leger nadert Nederland.
Antwerpen–Maastricht wordt bestreken.
Caïais is omsingeld; 200.000 Duitsers aan de Kanaalkust zitten in het nauw.
De Russen trekken Joegoslavië binnen bij Kladowa.
Ze hebben contact met Tito's troepen.
De opmars richt zich op de Egeïsche kust en Sofia.
Bulgarije verbreekt betrekkingen met Italië, Kroatië en Slowakije.
Hongaren doen tegenaanval wegens grensschendingen door Roemenië.
Duitsland neemt nieuwe maatregelen voor de totale oorlog.
De woning van Koningin Wilhelmina in Londen wordt geraakt door een vliegende bom.
De eerste V2’s worden vanuit Nederland op Engeland afgevuurd.
N.S.B.-ers hebben zich verzameld in kamp Westerbork.
9 september 1944
Duizend bommenwerpers bestoken het gebied achter de Siegfriedlinie.
Luik, Dixmuide, Roeselare en Besançon zijn bevrijd.
Het front loopt van de Schelde via het Albertkanaal, Maas en Moezel naar de Zwitserse grens.
De Belgische regering is terug in Brussel.
Prinses Juliana is in Londen.
Bulgarije verklaart Duitsland de oorlog.
Het grootste deel van Wassenaar moet ontruimd worden in verband met de V2’s.
Kinderwagens, bakkerskarren en geïmproviseerde transportmiddelen worden gebruikt.
10 september 1944
De stad Luxemburg wordt bevrijd.
Geallieerden trekken naar de Moezel.
De Gaulle vormt een nieuw kabinet.
In Bulgarije wordt een nieuwe regering gevormd onder Georgieff.
In Italië wordt Pistoja veroverd.
Churchill komt aan in Quebec voor overleg met Roosevelt.
Mussert gelooft nog in de overwinning van Hitler, maar evacueert zijn leden uit het zuiden.
11 september 1944
Roosevelt komt aan in Quebec.
12 september 1944
Het 2e Britse leger overschrijdt de Nederlandse grens ten zuiden van Eindhoven.
Prins Bernhard en minister van Oorlog geven instructies via de radio.
De bezetting van Le Havre geeft zich over.
Eupen, Malmedy en Spa zijn bevrijd.
Russisch pantserleger rukt op in Zevenburgen.
De aanval op Warschau begint.
13 september 1944
Bij Trier en ten zuiden van Aken passeren de geallieerden de Duitse grens.
Brugge valt onbeschadigd in geallieerde handen.
Zes geallieerde legers rukken op naar de Siegfriedlinie.
8000 ton bommen op Duitsland.
Duitse arbeiders in Duitsland worden opgeroepen naar het platteland te gaan.
De Russen zijn Oost-Pruisen binnengetrokken.
Roemeens-Russisch wapenstilstandsverdrag is ondertekend.
In Frankrijk worden collaborateurs gearresteerd..
14 september 1944
De Duitsers geven Łomża, het laatste grote bolwerk ten zuiden van de Oost-Pruisische grens, prijs. Aan het westfront staan de Geallieerden bij Trier 10 km over de Duitse grens, midden in de Siegfriedlinie.
Ter besparing van elektrische stroom wordt in Nederland het tramvervoer sterk beperkt. Gas wordt in het hele land nog slechts enkele uren per dag geleverd, en ook met water moet spaarzaam worden omgesprongen. Vlees is nergens verkrijgbaar; op de daarvoor aangewezen bonnen kan slechts 125 gram kaas per week worden gekocht.
15 september 1944
Als eerste gemeenten in Nederland worden Maastricht en Eijsden bevrijd, onder groot enthousiasme van de bevolking.
Neufchâteau en Nancy vallen eveneens in geallieerde handen. De Duitse SS, politie en de gehele Nederlandse politiedienst krijgen opdracht om overal in het land Nederlandse mannen van 16 tot 50 jaar die “rondhangen” op te pakken en naar het kamp Amersfoort te brengen, vanwaar zij naar Duitsland tewerkgesteld zullen worden.
De toestand voor de bevolking wordt met de dag moeilijker, maar de Geallieerden beloven: “De bevrijding zal geen dag later komen dan menselijk mogelijk is.”
16 september 1944
Poolse troepen hebben in Zeeuws-Vlaanderen de Nederlandse grens overschreden. De Engelsen concentreren hun 2e leger aan de grens van Noord-Brabant. De Duitsers zullen echter trachten de Geallieerden de havens van Antwerpen en Rotterdam te onthouden.
In sommige gemeenten mogen ambtenaren niet langer dan twee dagen vakantie nemen en mogen zij de stad niet verlaten.
Vanwege de zorgwekkende kolenpositie wordt de stroomlevering aan schouwburgen, bioscopen en amusementsbedrijven gestaakt. Hotels, restaurants, kantoren en winkels mogen overdag geen stroom meer gebruiken; voor woonhuizen wordt het rantsoen op 50% vastgesteld.
Om grondstoffen en brandstof te sparen wordt de productie van onder meer biscuits, beschuit, vermicelli, bakkerijproducten, bier en ijs gestaakt. Het maken van gebak wordt volledig verboden.
Dr. H. Colijn, voormalig minister-president van Nederland, overlijdt aan een hartverlamming in gevangenschap in Hünfeld in Thüringen.
Door de inundaties bij de Schelde vordert het opruimen van de laatste Duitse troepen in België slechts langzaam.
Ten zuiden van Aken zijn de Amerikanen door de Siegfriedlinie gebroken. In Frankrijk is een geheel nieuw leger ingezet: het 9e leger.
De Duitsers hebben zich niet gehouden aan de afspraak om Finland te ontruimen en verzetten zich nu tegen de Finse en Russische troepen. De grens met Zweden is gesloten.
De Russen zijn doorgedrongen in Tsjecho-Slowakije en hebben zich aangesloten bij de partizanen.
De Russen bezetten Sofia.
In Quebec worden naast militaire ook belangrijke politieke zaken besproken.
zondag, 17 september 1944
De strijd om Nederland is begonnen. Na hevige bombardementen op de vliegvelden wordt de grootste luchtlanding ooit uitgevoerd. Vanaf 13 uur dalen honderden transportvliegtuigen en zweefvliegtuigen neer bij Eindhoven, Nijmegen en ten noorden van de Rijn, tussen Arnhem en Renkum, zonder hinder van de Luftwaffe. De bedoeling is de bevrijding snel te voltooien. Onze regering geeft instructie tot algemene spoorwegstaking, waaraan het gehele personeel eenstemmig gevolg geeft. Verder moet iedereen zich van actie onthouden benoorden de Rijn en de Lek; bezuiden deze rivieren is de bevolking verplicht tot volledige bijstand en gehoorzaamheid aan het geallieerde commando. De brigade ‘Prinses Irene’ trekt met het landleger ons grondgebied binnen. Fabrieken, mijnen en andere industriële installaties moeten nu beschermd worden in plaats van gesaboteerd. De spoorlijn tussen Walcheren en Zuid-Beveland is met 300 bommen vernietigd. In Denemarken is een algemene staking uitgebroken als gevolg van het wegvoeren van gijzelaars naar Duitsland. De Russen treffen voorbereidingen voor een groot offensief, dat alle vorige overtreft.
maandag, 18 september 1944
De geallieerden blijven hun luchtlandingstroepen in Nederland versterken. Voortdurend worden nieuwe troepen, kleine tanks, auto’s en houwitsers uit de lucht gedropt. De Duitsers stellen zich, na de verrassing, fel te weer. Tussen Antwerpen en Maastricht zijn de geallieerden tot de aanval overgegaan om de verbinding met de gelande troepen tot stand te brengen, en bevrijden Valkenswaard. De Duitsers plunderen bij het naderen van de vijand nog snel de Philipsfabrieken in Eindhoven leeg en roven alles wat los en vast zit, waarvoor de Sicherheitsdienst en de Landwacht van de Duitse autoriteiten toestemming hebben gekregen. Het postverkeer in Nederland wordt, nu de spoorwegstaking een voldongen feit is, sterk vertraagd en beperkt, evenals het interlokale telefoonverkeer. Het telegraafverkeer is stopgezet. Wasserijen en ververijen mogen geen goederen meer aannemen. De distributiediensten beginnen met het uitreiken van noodkaarten. Haarlem-Noord, Velsen en Beverwijk moeten worden ontruimd. 1200 bommenwerpers vallen Duitsland aan, zonder enig verlies. Tussen Parijs en Londen is weer een regelmatige luchtverbinding ingesteld.
dinsdag, 19 september 1944
De wapenstilstand tussen Finland en Rusland is in Moskou ondertekend. De Russen beginnen een nieuw groots offensief in Estland en Letland en staan op 4 km van Riga. Eindhoven wordt bevrijd. In vijf uur tijd rukt het Britse 2e leger 48 km op en bereikt de buitenwijken van Nijmegen.
woensdag, 20 september 1944
Wederom worden geallieerde versterkingen boven Nederland gedropt. Sittard wordt bevrijd. Boven Antwerpen trekken de geallieerden Nederland binnen. Het doel van de legerleiding is tweevoudig: het isoleren van de Duitse troepen in Holland en Zeeland, en het vormen van bruggenhoofden over de Rijn, waarvoor het 2e Britse leger en het 1e Engelse luchtlandingsleger samenwerken. De belangrijkste bruggen bij Nijmegen en Arnhem zijn bezet. In groten getale zijn weer mannen door de Duitsers opgevorderd voor graafwerk. De mannen tussen 16 en 50 jaar zijn door de geallieerden gewaarschuwd zich zoveel mogelijk schuil te houden. Het blijkt dat de Duitsers niet hadden verwacht hun eigen grenzen te moeten verdedigen. Eindhoven is na de geallieerde bezetting door 40 Duitse vliegtuigen gebombardeerd; verder vertoont de Luftwaffe zich nauwelijks.
donderdag, 21 september 1944
De grote verkeersbrug over de Waal bij Nijmegen is onbeschadigd in handen van de geallieerden gevallen, doordat de jonge verzetsstrijder De Groot met doodsverachting de explosieven die de Duitsers hadden aangebracht, onklaar maakte. Verzetsgroepen zijn nu overal bij de bevrijding ingeschakeld. Bij deze brug is een van de zwaarste acties van deze oorlog uitgevochten. De troepen trekken de Betuwe in op weg naar Arnhem, om zich te verbinden met de daar gelande luchtlandingstroepen. Nijmegen heeft bij de bevrijding zwaar geleden; ook in Arnhem is veel verwoest. De Polen veroveren Terneuzen. De rantsoenen voor elektriciteit en gas worden verder beperkt, evenals het tramverkeer. Het laatste Duitse verzet in Brest is beëindigd. Bij Luxemburg hebben de geallieerden een ondergrondse fabriek van vliegende bommen veroverd. De V1- en V2-terreur op Engeland is verminderd; Wassenaar en het villapark Marlot in Den Haag worden weer vrijgegeven voor bewoners, op eigen risico.
vrijdag, 22 september 1944
De toestand in Oost-Nederland is somber. Gisteren zijn bij Arnhem nog luchtlandingstroepen neergelaten, maar vandaag is dat door slecht weer niet mogelijk. De troepen die bij de Rijnbrug zijn teruggeslagen, zijn nu ten westen van de stad geconcentreerd. Het 2e Britse leger, dat hen moet ontzetten, is drie kilometer ten noorden van de Waalbrug in felle strijd verwikkeld; de Duitsers bieden hardnekkig verzet. De fietsenvordering, die op 15 september is begonnen, wordt verder opgevoerd. Bewijzen dat men de fiets voor werk nodig heeft, worden niet meer geaccepteerd. In Amsterdam blazen de Duitsers havenwerken op. In Italië wordt hevig gevochten om de Povlakte. Ten noorden van Florence maakt het Britse 5e leger vooruitgang bij de Giogo-pas. Rimini is veroverd. De Russen winnen terrein richting Praag, Boedapest en Riga, en nemen Walk in Noord-Letland in.
zaterdag, 23 september 1944
President Laurel verklaart dat de Filipijnen in staat van oorlog zijn met de Verenigde Staten en het Britse Rijk, na gisteren de noodtoestand te hebben uitgeroepen vanwege dreigende invasie. In Nederland verbeteren de vooruitzichten enigszins, mede dankzij beter weer. Patrouilles van het 2e leger bereiken de zuidelijke Rijnoever; de strijd in de Betuwe gaat door. De brug over de Rijn is nog in Duitse handen. Arnhem staat in brand. De Duitsers proberen met 200 tanks de corridor bij Veghel in Noord-Brabant te doorbreken, maar de geallieerden weten dit te keren. De slag om de Waalbrug wordt beschouwd als de hevigste sinds het begin van de invasie.
zondag, 24 september 1944
De hele wereld kijkt naar de strijd rond de grote rivieren in Nederland. In gespannen afwachting wordt het moment verwacht waarop de omsingelde luchtlandingstroepen bij Arnhem ontzet zullen worden. Gisteren zijn ze nog met 1500 sleep- en zweefvliegtuigen versterkt. Infanterie van het 2e leger heeft de Rijn bereikt; alles wordt op alles gezet om Arnhem te bereiken en een oversteek over de Rijn te forceren, om zo de Siegfriedlinie van het noorden te omzeilen — iets dat de Duitsers koste wat kost willen voorkomen. De Duitse hoofdmacht is geconcentreerd bij Elst, waar zwaar wordt gevochten. Westelijk van Arnhem is de Rijn bereikt. De corridor Eindhoven–Nijmegen is van vijanden gezuiverd en wordt verbreed; ook daar zijn luchtlandingstroepen geland. Weert is bevrijd. Koningin Wilhelmina spreekt haar steun uit voor het hulpfonds voor nabestaanden van gesneuvelde verzetsstrijders en stelt uit eigen middelen ƒ500.000 beschikbaar. Minister van Justitie mr. Van Heuven Goedhart kondigt Koninklijke Besluiten aan over Bijzonder Strafrecht en Tribunalen voor NSB’ers, oorlogsmisdadigers en collaborateurs. Ten oosten van Antwerpen hebben de geallieerden het Schelde–Maaskanaal overschreden. In Italië rukken de geallieerden vanuit Rimini op naar Ravenna en Bologna. De Duitsers zijn uit bijna al hun stellingen in de Gotische Linie verdreven. Russische troepen steken bij Warschau de Weichsel over.
25 september 1944
Het Duitse leger in Oost-Zeeuws-Vlaanderen heeft zich teruggetrokken over de Westerschelde. Bij de bevrijding van deze streek, vooral in Hulst, hebben verzetsstrijders groot werk verricht. Duitse troepen bij Épinal en Remiremont trekken zich terug naar de oostelijke oever van de Moezel. Een lid van het geallieerd hoofdkwartier roept alle buitenlandse arbeiders in Duitsland op om nu in actie te komen.
De Japanse vloot heeft zich uit de Filipijnse wateren teruggetrokken. De kranten melden opnieuw: “Nog steeds ligt het gebied van Groot-Londen onder het zware vuur van de V1.”
26 september 1944
De Duitsers bieden hevig verzet in de Betuwe en hebben Elst in handen. Geallieerde colonnes trekken langs dit gebied. De luchtlandingstroepen zijn teruggedrongen naar Oosterbeek, waar huis voor huis wordt gevochten. Andere eenheden houden zich schuil in de bossen tussen Arnhem en Wageningen. Er zijn steeds meer luchtgevechten boven de Betuwe.
In Laren wordt per aanplakbiljet gemeld dat sabotage aan spoorlijnen, telefoonkabels of postkantoren leidt tot collectieve straf: huisverwoesting of beslag op vermogen van inwoners. Boulogne is gevallen. Hubert Pierlot, de voormalige Belgische minister-president, stelt een nieuwe regering samen. De Russen verzamelen troepen voor een grote aanval op Riga; de belangrijkste havens in Estland zijn al in hun handen.
27 september 1944
Oss en Heesch zijn bevrijd; bij Boxmeer is de Maas over een breedte van acht kilometer bereikt. De aanvoerroute ten noorden van Eindhoven is belangrijk verbreed door de verovering van een vliegveld, waarmee een drukke luchtverbinding met Engeland wordt onderhouden.
De Duitsers zijn bezig met de vernietiging van de haveninstallaties van Rotterdam. Britse en Amerikaanse lucht- en zeestrijdkrachten vallen over een breed front de eilanden voor de Dalmatische kust aan. Burgemeester LaGuardia van New York zal het gehele geallieerde bestuur in Italië gaan leiden.
28 september 1944
De rest van het luchtlandingsleger bij Arnhem, circa 2000 man sterk, is over de Rijn teruggetrokken. Daarmee komt een einde aan deze heroïsche strijd, die de geallieerden en de Nederlandse bevolking veel mensenlevens en materiële schade heeft gekost. De Duitsers versterken de noordelijke Rijnoever. Elst is weer in geallieerde handen. Het kanaal Antwerpen–Turnhout is ten westen van Turnhout overgestoken. De citadel van Calais is veroverd.
Churchill brengt in het Lagerhuis hulde aan de mannen van Arnhem en spreekt de hoop uit dat de bevrijding van Nederland nabij is. Hij waarschuwt echter dat de oorlog nog maanden kan duren. In Nederland zijn naar schatting nog 200.000 Duitsers. Hij noemt indrukwekkende cijfers: op 6 juni werden op de eerste dag van de invasie 250.000 man aan land gezet; na 20 dagen was dit opgelopen tot 1 miljoen. Nu staan er 2 tot 3 miljoen geallieerde soldaten in Frankrijk. Engeland verloor 90.000 man (dood, gewond of vermist), de VS 145.000. In 1940 beschikte Engeland over 250 tanks, nu produceren ze er 257.000 per jaar. Het grootste deel van de Britse vloot is inmiddels in de Grote Oceaan voor de strijd tegen Japan.
Aan het Oostfront trekken Duitse en Hongaarse troepen zich terug in de Woudkarpaten. Tussen de Donau en de Golf van Riga wijken de Duitsers eveneens, hoewel ze bij Warschau nog enig succes behalen.
29 september 1944
Ter gelegenheid van de vierde verjaardag van het Driemogendhedenpact spreken noch Hitler, noch Göring, Göbbels of Himmler zich uit. Alleen Von Ribbentrop uit zijn “onwankelbaar vertrouwen in de overwinning”. Ook de haven van Calais is nu in geallieerde handen.
Cherbourg blijft vooralsnog de enige goed functionerende haven voor geallieerde aanvoer. Zweden sluit zijn Oostzeehavens voor Duitse schepen. Geheel Estland is nu in Russische handen.
Het Duitse bruggenhoofd bij Driel in de Betuwe is vernietigd. Zowel geallieerden als Duitsers treffen voorbereidingen voor nieuwe acties in de Betuwe. Aan beide flanken van de geallieerde corridor in Noord-Brabant zijn Britse tanks tot zes kilometer van ’s-Hertogenbosch doorgedrongen.
De omstandigheden in bezet Nederland verslechteren: het aardappelrantsoen in Noord- en Zuid-Holland en Utrecht is teruggebracht van 3 naar 2 kilo per week. Suiker wordt voorlopig niet meer verstrekt. Op straat ziet men mensen met zakken aardappelen of bundels takken voor brandstof. Centrale keukens koken nu voor iedereen. Fietsen rijden op houten banden.
Grote havens, waaronder die van IJmuiden, zijn vernield. De hoogovens bij Velsen eveneens. In Den Haag hebben de Duitsers het gebouw van de Haagsche Courant opgeblazen.
zaterdag, 30 september 1944
De inwoners van IJmuiden, Heemstede, Uitgeest, Santpoort, een deel van Bloemendaal en Den Helder zijn geëvacueerd. Door gebrek aan vervoermiddelen gebeurt dit vaak te voet, met kinderwagens, bakkerskarren of zelfs deuren en luiken op rolschaatsen. Als gevolg hiervan worden kinderwagens en karren direct gevorderd. In de Zaanstreek zijn de voorraden van grote levensmiddelenbedrijven in beslag genomen. De toestand in West-Nederland wordt nijpender. Het rantsoen voor aardappelen is verlaagd, suiker is niet meer verkrijgbaar. De distributie stokt op veel plekken. Mensen proberen brandhout te verzamelen om de koude uren door te komen. Centrale keukens draaien op volle toeren om de bevolking te kunnen voeden. Men ziet nauwelijks nog gewone fietsen; die rijden nu op houten banden, als gevolg van de voortdurende vorderingen. De situatie is zo ernstig, dat hele woonwijken zonder gas en elektriciteit zitten. De Duitsers blijven systematisch infrastructuur en industrie vernietigen, onder meer de haveninstallaties van Amsterdam en Rotterdam.
1 oktober 1944
Wegens de moord op een Duitse officier in de omgeving van het Veluwse dorp Putten, worden alle mannen van 17 tot 50 jaar, die ze te pakken kunnen krijgen, ten getale van bijna 700, naar Duitsland getransporteerd. De vrouwen en kinderen worden in de kerk opgesloten en 130 huizen worden afgebrand. In Apeldoorn zijn dezer dagen 21 mannen doodgeschoten en hun lijken twee dagen op straat gelegd als afschrikwekkend voorbeeld, nadat 1200 inwoners, die opgeroepen waren aan de verdedigingswerken te arbeiden, dit hadden geweigerd. De gijzelaars uit St. Michielsgestel, alsmede de Indische gijzelaars, zijn bijna allen vrijgelaten, de gevangenen uit het kamp te Amersfoort gedeeltelijk vrijgelaten, gedeeltelijk naar Duitsland overgebracht.
Maaseyck is bevrijd; de opmars naar Den Bosch duurt voort.
2 oktober 1944
Ten Zuidoosten van Nancy golft de verwoede strijd heen en weer. De Russen rukken op over de Hongaarse grens; aan de Donau wordt ter weerszijden van de IJzeren Poort gevochten. In Moskou hebben onderhandelingen plaats gehad tussen de Sovjetregering en een Poolse delegatie, waarvan het Poolse bevrijdingscomité en vertegenwoordigers van het Poolse opperbevel deel uitmaakten.
Ten noorden van de Maas, boven Oss, is de streek van Duitsers gezuiverd. De spoorwegstaking bewijst de Geallieerde oorlogvoering uitmuntende diensten en zal worden voortgezet. Om de ontstellende represailles te ontkomen, waarmee wordt gedreigd, moeten behalve het personeel ook hun gezinnen onderduiken. De bewoners van de eilanden aan de Scheldemonding zijn door het Geallieerde opperbevel opgeroepen de eilanden zo mogelijk te verlaten, met het oog op het bombarderen van de Duitse installaties.
Op de eilanden Tinian en Goeam zijn de Japanse troepen, tezamen met alle weerbare mannen tussen 16 en 45 jaar, na een strijd van bijna zeventig dagen, tot de laatste man gesneuveld. Pétain heeft zich van Belfort naar Duitsland begeven. Ambassadeur de Brinon heeft zich belast met het voorzitterschap van de "Franse regeringscommissie tot behoud van de nationale belangen."
3 oktober 1944
Het drama van Walcheren gaat zich voltrekken: Geallieerde bommenwerpers hebben een bres geslagen in de Westkapelse zeedijk, bij Westkapelle, waardoor het water het eiland binnenstroomt. Het doel hiervan is de sterke Duitse artilleriestellingen, die de monding van de Westerschelde beheersen, uit te schakelen, om de haven van Antwerpen vrij te maken voor de Geallieerde scheepvaart.
Gezien het zeer beperkte aantal van de nog aanwezige radio's en de slechte elektriciteitspositie, zal de Geallieerde nieuwsvoorziening door de lucht aanzienlijk worden uitgebreid. Het illegale weekblaadje "De Vliegende Hollander" zal voortaan per vliegtuig als dagblad verschijnen.
De Duitse marinebatterijen op Kaap Gris Nez zijn bezweken, waarom plaatsen als Dover, Folkestone e.a., die van dit 40 cm. geschut, welks granaten van bijna een ton gewicht een afstand van 56 km. konden afleggen, zwaar te lijden hebben gehad, hun bevrijding hebben gevierd.
4 oktober 1944
In de strijd om Duinkerken zijn de wederzijdse commandanten een wapenstilstand overeengekomen van 60 uur voor het wegvoeren van de burgerbevolking.
De Russen zijn geland op het eiland Dagö, waar ze in hevige gevechten met de Duitsers zijn gewikkeld. In het zuiden trekken ze van drie kanten naar Belgrado op, dat op 30 km. genaderd is. In Italië staat het 5de Amerikaanse leger op 24 km. van Bologna. In en bij de Peel wordt hard gevochten en Overloon is bevrijd; het zwaartepunt van de strijd in Nederland ligt echter in de Betuwe. De Duitsers doen telkens aanvallen op de Waalbrug, die wij evenwel weten te behouden.
5 oktober 1944
De Geallieerden landen in Griekenland en nemen Patras, de voornaamste haven van de Peloponnesus, in. Himmler en Göbbels hebben het Duitse volk opgeroepen de guerillaoorlog te voeren in de door de Geallieerden veroverde gebieden, waarop generaal Eisenhower heeft gedreigd met strenge straffen.
Het Britse 2de leger heeft de aanval ingezet in de richting Arnhem; de sterke druk van het 1ste Canadese leger bij Antwerpen en aan de grens ten noorden van Turnhout duurt voort in de richting Breda en Tilburg. De V1's en V2's worden van steeds meer verschillende plaatsen uit Nederland op Engeland afgevuurd.
6 oktober 1944
De zwaarste strijd van het Westelijk front woedt thans benoorden Turnhout, waar de Geallieerden 7 km. van Tilburg af staan. Het 1ste Canadese leger is West Zeeuwsch-Vlaanderen binnengedrongen op weg naar Aardenburg. Walcheren is thans voor een derde deel overstroomd. De Duitsers zijn nu ernstig bezig voorbereidingen te treffen tot het doorbreken van onze zeedijken. Wamel en Dreumel in de Betuwe, tegenover Tiel, worden bevrijd.
Amerikaanse tanks zijn doorgedrongen bij Geilenkirchen. Berlijn en Hamburg worden door 1250 toestellen aangevallen, gisteren Keulen en Wilhelmshafen. De eigenlijke Siegfriedlinie is doorbroken bij Aken, doch de Duitse burgerij heeft in de afgelopen weken hierachter een nieuwe linie aangelegd.
De Britse troepen in Griekenland zijn van Patras af opgerukt; de Duitsers trekken uit de Balkan terug. De Gaulle heeft de Renault-fabrieken geconfisqueerd en de mijnen in Noord-Frankrijk onder staatstoezicht geplaatst.
7 oktober 1944
Ten Oosten van Vlissingen wordt nog een bres van 135 m. breedte in de dijk gebombardeerd, waardoor het zeewater Walcheren binnenstroomt. Steeds meer Canadese troepen steken het Leopoldkanaal over. Tilburg is tot op 2 km. genaderd, Bergen-op-Zoom tot op 5.
De Engelse bladen wijden na een grote persconferentie, welke gisteren te Londen is gehouden en waar onze minister-president en minister Van Kleffens het woord hebben gevoerd, lange artikelen aan ons land, dat voor zijn bevrijding zwaarder moet lijden dan enig ander volk in dezen oorlog. De Duitsers vergrijpen zich thans aan leven en goed van weerloze burgers. 800 mannen en 400 vrouwen zijn uit het kamp te Vught naar concentratiekampen in Duitsland vervoerd; 500 gevangenen werden doodgeschoten. In Utrecht worden alle mannen van 17 tot 50 jaar opgeroepen om graafwerk te verrichten, waaraan niemand gevolg geeft. Hierop omsingelen de Duitsers de stad en nemen ettelijke duizenden mannen mee. Zij die trachten te ontvluchten, worden neergeschoten. Wegens sabotage op de spoorlijn bij Rijswijk (Z.H.) worden 12 inwoners van dit dorp doodgeschoten. Dergelijke wraaknemingen vinden ook elders plaats. De zwaarste bombardementen tot dusver worden op Duitsland uitgevoerd, namelijk met 6800 bommenwerpers, terwijl nog 2000 toestellen doelen in Nederland aanvallen.
8 oktober 1944
De Amerikanen zijn een nieuw offensief begonnen tussen Metz en Nancy. Ten Oosten van Aken is een nieuwe aanval ingezet. Echternach wordt bevrijd, bij Rijndam ten Noorden van Bazel is kapot gebombardeerd. De Duitsers hebben de Peloponnesus bijna geheel ontruimd.
In Litouwen beginnen de Russen de grote aanval op de Duitse stellingen. Over een breed front rukken zij op over de Hongaarse vlakte en staan op 120 km. van Boedapest.
Wendell Wilkie, de Amerikaanse republikeinse leider en Roosevelts tegenkandidaat bij de laatste presidentsverkiezingen, overlijdt te New York.
9 oktober 1944
De conferentie van Dumbarton Oaks is geëindigd. Na zes weken bespreking is hier het plan opgesteld voor een nieuwe Volkenbond, een organisatie der verbonden Volkeren, met als doel het tot stand brengen van de oplossing van internationale vraagstukken en tot samenwerking. Deze organisatie zal bestaan uit vier organen: Algemene Vergadering, Veiligheidsraad, Internationaal Hof van Justitie en Secretariaat. De Raad zou bestaan uit leden van de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Rusland, China en later Frankrijk. De Nederlandse regering heeft het plan ook in studie genomen. De werkzaamheden zullen worden voortgezet bij een ontmoeting tussen Churchill, Roosevelt en Stalin.
Churchill en minister Eden zijn te Moskou aangekomen voor besprekingen met Stalin en Molotov tot coördinering der militaire operaties, waarbij de Verenigde Staten worden vertegenwoordigd door Harriman, de ambassadeur te Moskou. Tevens zullen de problemen betreffende de bezetting van Duits gebied en de Pools-Russische moeilijkheden worden bestudeerd.
In de dijk van Walcheren wordt een derde bres gebombardeerd, ten Westen van Vlissingen. De Duitsers hebben op het eiland het standrecht afgekondigd. Van Terneuzen uit zijn de Canadezen de Braakman overgestoken, waar ze weinig tegenstand ondervinden. De Duitsers trekken een grote troepenmacht samen bij Bergen-op-Zoom. De sterkte van de Duitsers in ons land bedraagt totaal 9 divisies infanterie en 5 divisies tanks, waarvan het zwaartepunt bij Arnhem ligt; ten Westen van deze stad hebben ze tevergeefs getracht de Rijn over te steken.
In Noord-Holland wordt van heden af de stroomlevering gestaakt, met uitzondering van de voornaamste bedrijven; de trams rijden niet meer voor personenvervoer. In 's-Gravenhage en andere plaatsen wordt overdag geen stroom meer geleverd, wat gereduceerd wordt tot 3 uur per etmaal na zonsondergang.
10 oktober 1944
De Geallieerden stellen Aken een ultimatum tot overgave.
De Russen bereiken de Oostzee bij Libau, 20 km. ten Noorden van Memel, en rukken nu op naar Oost-Pruisen. Ze hebben hier ongeveer 40 nieuwe pantser- en infanteriedivisies in de strijd geworpen. In Hongarije is Klausenberg veroverd en Debreczen bereikt.
Geallieerde legers rukken Korinthe binnen.
De onafhankelijke Arabische landen vormen een pan-Arabische liga. Elke staat is verplicht de besluiten van de „raad der Arabische Staten” uit te voeren.
De eerste grote luchtaanval op het Japanse moederland wordt ondernomen vanaf Amerikaanse vliegkampschepen.
Aken heeft de overgave geweigerd.
woensdag, 11 oktober 1944
De Poolse minister-president te Londen, Mikolajczyk, is uitgenodigd naar Moskou te komen om deel te nemen aan de besprekingen tussen Churchill en Stalin. Het wapenstilstandsverdrag tussen Bulgarije en de Sovjet-Unie wordt ondertekend.
Het zwaartepunt van de strijd in Nederland ligt nu aan de Westerschelde en bij de toegang naar Zuid-Beveland, waarheen de spoorlijn is afgesneden.
12 oktober 1944
Een groot deel van Aken is reeds verwoest, Amerikaanse patrouilles staan 2 km. van de Kathedraal.
Over een breed front hebben de Sovjetlegers de grens van Oost-Pruisen bereikt; Memel is praktisch omsingeld; Tilsit ligt onder zwaar artillerievuur.
In Noord-Finland landen de Russen bij Petsamo en bezetten de haven Lünahamari.
Russische troepen zijn in Hongarije doorgedrongen in Debreczen, in welke sector tot Grosswardein hevig gevochten wordt; het gehele verkeerssysteem naar Boedapest is thans in Russische handen.
Een der hevigste pantserslagen woedt in Italië, 20 km. van La Spezzia; de buitenwijken van Bologna worden aangevallen.
De gehele corridor naar Zuid-Beveland is in Canadese handen. De Duitsers zijn teruggetrokken uit hun bruggehoofd over de Rijn in de Betuwe. Bommenwerpers van de R.A.F. hebben de spoorbrug bij Arnhem vernietigd.
13 oktober 1944
In Zuidoost-Hongarije veroveren de Russen Szeged. De Oostenrijkse burgerbevolking is thans gemobiliseerd voor het maken van verdedigingswerken langs de grens.
Lebrun, Frankrijk's president tot de capitulatie in 1940, die destijds geweigerd had zijn functie officieel neer te leggen, stelt thans de Gaulle formeel in kennis van zijn aftreden.
Koning George V van Engeland heeft dezer dagen een bezoek gebracht aan het front der Canadezen, Engelsen en Amerikanen, bij welke gelegenheid Zijne Majesteit ook op een Nederlands vliegveld is aangekomen.
De eerste toewijzing brandstoffen voor de aanstaande winter, namelijk 4 mud anthraciet, hebben sommige Nederlanders al binnen, velen echter nog niet. Voor deze laatsten wordt nu 2 mud gascokes ter beschikking gesteld, terwijl kamerbewoners in het geheel geen kolen krijgen. Waar de centrale keukens in het Westen des lands nog slechts een halve liter voedsel verstrekken, is men wel gedwongen deze schaarsche kolenvoorraad aan te spreken om er nog wat bij te koken op een pot- of noodkacheltje, waarvoor men ook veel zijn toevlucht neemt tot sprokkelhout.
14 oktober 1944
De Russen hebben Riga veroverd en zijn tot de voorsteden van Belgrado doorgedrongen.
Te Moskou worden besprekingen gevoerd onder andere om toenadering te bewerken tussen de uitgeweken Poolse regering te Londen en het Sovjet-Poolse comité te Lublin.
Athene is bevrijd door de partisanen; het eiland Korfoe heeft zich overgegeven.
Bij Formosa woedt sedert al meer dan 30 uur de grootste luchtslag uit de Groot-Oost-Aziatische oorlog. Het gemiddelde verlies der Japanners per dag wordt geschat op 10 schepen en 100 vliegtuigen.
De Duitsers heroveren de dam en spoorweg naar Zuid-Beveland, alsmede Woensdrecht, waar von Rundstedt versterkingen heen brengt.
15 oktober 1944
Hongarije heeft wapenstilstand aangevraagd. De Russen staan op nog slechts 3 km van Belgrado; de "Quisling"-regering heeft de stad verlaten.
De Canadezen zijn het Leopoldkanaal op een nieuw punt overgestoken, ten Noorden van Watervliet.
Gemeld wordt dat generaal Rommel aan zijn verwondingen is bezweken.
maandag, 16 oktober 1944
Woensdrecht is weer in geallieerde handen; de Canadezen vorderen ook in Zeeuwsch-Vlaanderen.
De Hongaarse Rijksbestuurder Horthy herroept in een proclamatie zijn radiorede, waarin hij zijn verzoek aan Rusland om wapenstilstand aankondigde, motiverend dat deze oproep tegen zijn wil door vreemde handen was voorbereid. Duitsland beschuldigt Horthy van verraad en van een reeds sedert lange tijd samenzweren met de vijand, in weerwil van de eerlijke wil van de nieuwe minister-president Stojay. Horthy verklaart nu zijn proclamatie van 15 oktober voor nietig, roept het Honvedleger op verder te strijden en treedt af ten behoeve van de innerlijke eenheid der natie. Hij belast Dr. Szalasi met de vorming van een nieuwe regering der nationale eenheid. In Boedapest is de staat van beleg afgekondigd.
De Russen veroveren in Servië Nisj; in Belgrado wordt hevig gevochten.
dinsdag, 17 oktober 1944
Het nieuwe Hongaarse coalitiekabinet stelt de nationaal-socialistische orde in en gaat geheel met Duitsland mee. Het gehele volk is opgeroepen "het gebod van de strijd en de arbeid zonder beding op te volgen"; de partij der Pijlkruisers en de Hongaarse beweging hebben haar activiteit, zoals zij die voor het partijverbod uitoefenden, weer opgevat. Horthy is gearresteerd; in het leger vinden massa-desertie en terechtstellingen plaats.
18 oktober 1944
Venray wordt bevrijd; de strijd tussen Peel en Maas kan niet op grote schaal plaatsvinden door het voortdurende slechte weer, ten gevolge waarvan de tanks in de modder wegzakken. Wegens de gestadige opmars der Canadezen in Zeeuwsch-Vlaanderen, zijn de Duitsers begonnen de voorraden in het gebied van Breskens, dat ze dicht genaderd zijn, op te blazen.
In Amsterdam begint al een noodtoestand te heersen, vooral doordat door het onder water staan van een deel van de omgeving, de voedselvoorziening snel achteruit gaat. Alle mannelijke inwoners van de hoofdstad zijn opgeroepen te helpen met de aardappeloogst in Drente, waarvoor het vervoer moet plaatsvinden per schuit. De stad is zonder elektriciteit, dus zonder trams, ook zonder telefoon; de meeste kantoren en magazijnen zijn gesloten; opslagplaatsen zijn door de Duitsers vernietigd, voorraden weggesleept. Een groot gedeelte van de bevolking is ondergedoken.
De Russen zijn ter weerszijden van Wilkowisjken tot de grote aanval overgegaan en hebben op een punt de Oost-Pruisische grens bereikt. Tegelijkertijd zijn ze bij Libau en ten Westen van Doblin opnieuw een groot offensief begonnen.
19 oktober 1944
In Duitsland is opgericht de „Deutsche Volkssturm”, als „de militaire organisatie van alle in het vaderland werkende Duitse mannen voor het behalen van de overwinning”. Deze organisatie zal alle mannen van 16 tot 60 jaar militair organiseren en opleiden en vormt een bestanddeel van de Duitse weermacht.
De Amerikanen, onder MacArthur, landen op de Filipijnen (op het eiland Leyte, in het centrale deel). De Japanners, die tot elke prijs een bevrijding van de Filipijnen moeten voorkomen, waardoor zij afgesloten zouden worden van Thailand, Birma, Malakka en Nederlands-Indië, laten, na twee jaar aarzeling, hun slagvloot uitlopen om de Amerikaanse vloot te verslaan.
20 oktober 1944
Belgrado is bevrijd. In Tsjecho-Slowakije hebben de Russen thans een front van 275 km diep en 50 km breed. In Hongarije is Debreczen veroverd en in Joegoslavië de havenplaats Dubrovnik.
De Russen zijn in Oost-Pruisen doorgedrongen bij Gumbinnen en Eydtkunen bij hun aanval in de richting Koningsbergen.
De Duitse hoofdgevechtsgroep in Aken meldt zich af, nadat alle munitie en voedsel verbruikt is; de laatste resten van het garnizoen zetten echter de reeds besloten strijd voort tot het bittere einde.
Een Nederlands-Indisch Gouvernement is gevormd, waarbij onze minister van Koloniën, Dr. van Mook, benoemd is tot luitenant-Gouverneur-Generaal. De zetel zal voorlopig gevestigd worden in Australië, waarheen Dr. van Mook vertrokken is.
Ten Noorden en Noordoosten van Antwerpen zijn twee offensieven ingezet, een in de richting Bergen-op-Zoom.
’s-Hertogenbosch is voor de helft geëvacueerd; de Geallieerden hebben hier 1 à 1,5 miljoen man achter het front staan; alles is opgebouwd voor de nieuwe actie, doch men wacht tot over enkele dagen de haven van Antwerpen vrij zal zijn gemaakt voor de geallieerde scheepvaart, terwijl ook veel afhangt van het weer, dat steeds abominabel is.
6000 mannelijke inwoners van Amersfoort van 17 tot 50 jaar, zijn voor het graven van verdedigingswerken naar Doesburg gestuurd, welke afstand grotendeels te voet moest worden afgelegd.
Pierre Laval, de ex-minister-president van de Franse Vichy-regering, is bij verstek ter dood veroordeeld.
zaterdag, 21 oktober 1944
Een communiqué wordt uitgegeven over de bespreking te Moskou, waarin onder andere gezegd wordt, dat volledige overeenstemming is bereikt over het voeren van de oorlog tegen Duitsland, dat tevens de regeling der Poolse kwestie aanzienlijke vorderingen heeft gemaakt en in Joegoslavië een oplossing gevonden zal worden door een overeenkomst tussen de „Koninklijke Joegoslavische regering” en de „beweging voor de nationale vrijheid”. Op zijn terugreis heeft Churchill nog militaire besprekingen gevoerd in Italië en te Caïro.
22 oktober 1944
De Nederlanders worden gewaarschuwd dat de Duitse Sicherheitsdienst in de grote steden razzia's zal houden om de ondergrondse troepen uit te schakelen; ook leiden zij speciale provocateurs op, met de bedoeling om door te dringen tot de ondergrondse organisaties.
Ten Noorden van Antwerpen is op enkele punten de Nederlandse grens ook bereikt, onder andere bij Esschen, dat bevrijd is. Ook Breskens is veroverd, na zware huis-aan-huis-gevechten met gebruikmaking van vlammenwerpers en dynamiet.
23 oktober 1944
De Russen hebben het gehele gebied van de nikkelmijnen van Petsamo thans in handen.
Engeland, de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie, Australië, Canada en Brazilië erkennen het regime De Gaulle als de voorlopige Franse regering.
Van België uit worden nieuwe aanvallen ondernomen in de richting van Breda en Roosendaal, dat al op 8 km genaderd is. De Duitsers brengen steeds meer versterkingen naar Zuidwest-Nederland. Ten Westen van St. Michielsgestel, dat bevrijd werd, zijn de geallieerde troepen de Dommel overgetrokken. De toegang tot Zuid-Beveland is voor het eerst totaal verbroken en de oever van de Oosterschelde bereikt, waardoor op Zuid-Beveland en Walcheren 70.000 Duitsers opgesloten zijn.
Onze Limburgse mijnen produceren alweer behoorlijk, doch vervoer is nog niet mogelijk.
In Amsterdam begaat de Gestapo de gruweldaad voor de moord op een Gestapo-agent (vermoedelijk door Duitsers) door 29 mannen uit het huizenblok, waarvoor dit geschiedde, in groepen aan elkaar gebonden, dood te schieten, 30 mannen voor graafwerk weg te voeren en de hoekhuizen in brand te steken.
24 oktober 1944
De Geallieerden zijn in ’s-Hertogenbosch doorgedrongen, waar nog hevig wordt gevochten. Ten Zuiden hiervan rukken de Britten op naar Tilburg; Esch, Boxtel en Vught zijn genomen. De Duitsers hebben nog slechts hun voornaamste verbinding naar het Noorden over de Moerdijkbrug, welke geregeld door de R.A.F. aangevallen wordt. Stad voor stad moeten de Duitsers in Noord-Brabant terug worden gedrongen in de richting van het Hollands Diep.
In de Betuwe zijn aanvallen ingezet tussen Opheusden en Doodewaard.
Stalin maakt bekend, dat geheel Transsylvanië thans bevrijd is.
In Noorwegen hebben de Russen als eerste stad Kirkenes bevrijd.
25 oktober 1944
De beslissende zeeslag bij de Filipijnen is geëindigd met een grote overwinning van de Australisch-Amerikaanse vloot op de Japanse vloot, op een afstand van 7000 km van hun basis Pearl Harbor.
In Oost-Pruisen, waar generaal Guderian het bevel voert, stuiten de Russen nog op hevige tegenstand, al trekken zij gestaag over de Narew binnen.
De Grieken veroveren Larissa, in Midden-Griekenland.
In Haarlem worden, in navolging van Amsterdam, wegens de moord op een Gestapoman, 10 Nederlanders vermoord en een blok huizen in brand gestoken.
Mussert heeft, in afwachting van de beoordeling van hun gedragingen in september, een tiental vooraanstaande functionarissen der N.S.B. geschorst, waaronder zijn adviseur, de gemachtigden voor Zeeland en voor Limburg (M. graaf de Marchant et d'Ansenbourg) en Dr. C. C. A. Croïn, de gemachtigde voor de Artsenkamer.
26 oktober 1944
Op Zuid-Beveland landen de Geallieerden bij Hoedekenskerke, waar ze een bruggehoofd vormen.
Door het betere weer kan eindelijk in ons land de geallieerde luchtmacht weer optreden en bombardeert Duitse stellingen op Walcheren en de bruggen over de Maas bij Roermond en Venlo, waar de Duitsers tegenaanvallen doen.
Bij Bergen-op-Zoom zijn de Duitsers teruggetrokken over het kanaal en beschieten de stad.
Het concentratiekamp Vught, dat in handen van de Geallieerden is, dient nu als kamp voor de vroegere bewakers en de gearresteerde N.S.B.’ers uit de omgeving.
Göbbels zegt in een rede, waarin hij de nederlagen niet geheel voor het Duitse volk kan verzwijgen: „Het is inderdaad een wedloop met de tijd, die op het ogenblik wordt uitgevochten, en, zoals de dingen staan, hebben wij alle kansen om hem te winnen... Er is maar één leuze: Strijd tot iedere prijs tot aan de overwinning.”
vrijdag, 27 oktober 1944
Te Napels wordt overeenstemming bereikt tussen de uitgeweken Joegoslavische premier en Tito’s gevolmachtigde.
28 oktober 1944
Breda is ingenomen. In Tilburg, waar weinig gevochten is, hebben de Duitsers de grootste Nederlandse fabriek van spoorwegmateriaal vernietigd.
Geallieerde troepen zijn doorgedrongen tot het midden van Zuid-Beveland en bevrijden Goes.
De Nederlandse Regering heeft in een nota ter kennis van de Verenigde Volken gebracht, dat Nederland geen prijs stelt op uitbreiding van grondgebied, maar dat de vernielingen en plunderingen van de Duitsers zulke ontzaglijke afmetingen hebben aangenomen, dat Duitsland niet in staat zal zijn dit te vergoeden.
Indien na rijp beraad na de vrede aanhechting van Duits grondgebied noodzakelijk mocht blijken als vergoeding, dan zou Nederland tot annexatie moeten overgaan, waarbij echter de inwoners van dit gebied naar Duitsland gevoerd zullen worden.
29 oktober 1944
Generaal Dempsey heeft vandaag bij de zuivering van Noord-Brabant goede vorderingen gemaakt, waarbij Roosendaal en Oosterhout zijn bevrijd.
Aan de kust worden de Duitsers nu samengedrongen in de buurt van Knocke; de Duitse geschutsstellingen op Walcheren zijn tot zwijgen gebracht na drie dagen zware bombardementen.
In de Peel zijn de Duitsers in de aanval bij Meijel en Nederweert, waar zij trachten over de Zuid-Willemsvaart te komen.
Nadat de Duitsers de fabrieken in Amsterdam hebben leeggesleept, volgt nu de verplichte inlevering van textiel in Nederland, waarbij per gezin voor een waarde (voor-oorlogse prijzen) van ƒ 72,50 moet worden ingeleverd; bij degenen die hieraan niet vrijwillig gevolg geven, wordt huiszoeking gedaan.
30 oktober 1944
De wapenstilstandsovereenkomst tussen Engeland, de Verenigde Staten en Rusland met Bulgarije is ondertekend.
De Duitsers trekken terug op de Maas en het Hollandsch Diep, behalve ten noorden-westen van Den Bosch, welke stad ze echter prijsgeven.
Zuid-Beveland is geheel in handen van de Canadeezen, die nu beginnen over de dijk naar Walcheren door te dringen.
De levensomstandigheden op dit eiland zijn uiterst moeilijk; de bevolking van Middelburg is verdubbeld; vele boeren echter verkiezen in hun eigen woning te blijven, waar ze op de bovenverdieping huizen en slechts bij eb even buiten kunnen komen. Toch wappert overal boven de watervlakte de Nederlandse driekleur.
In Zeeuwsch-Vlaanderen geven de Duitsers Sluis op.
Ook te Wormerveer zijn als represaille vijf Nederlandse burgers vermoord.
31 oktober 1944
De Duitsers trekken zich terug naar de Maas en het Hollandsch Diep, behalve ten noordwesten van Den Bosch, welke stad ze echter prijsgeven.
Zuid-Beveland is geheel in handen van de Canadezen, die nu beginnen over de dijk naar Walcheren door te dringen.
De levensomstandigheden op Walcheren zijn extreem moeilijk; de bevolking van Middelburg is verdubbeld. Veel boeren blijven in hun eigen woning, waar ze op de bovenverdieping wonen en slechts bij eb buiten kunnen komen. Toch wappert overal de Nederlandse driekleur boven de waterlijn.
In Zeeuwsch-Vlaanderen geven de Duitsers Sluis op.
1 november 1944
Op het moment dat de Canadezen de dam over het Sloe over zijn, landen de Geallieerden, met gebruikmaking van amphibische tanks, z.g.n. "buffalo's", op Walcheren, bij Westkapelle en bij Vlissingen, welke landing met buitengewoon zware verliezen gepaard gaat, n.l. 80%. De troepen in Noord-Brabant hebben op twee plaatsen de Bergsche Maas bereikt. In de Peel hebben de Duitsers hun aanvallen moeten stoppen en winnen de Engelsen terrein in de richting van Meijel.
De Duitsers geven Knocke op; in dezen sector zijn 10.000 krijgsgevangenen gemaakt.
2 november 1944
Van Westkapelle zijn de Geallieerden tot voorbij Domburg opgerukt en bevrijden Zoutelande; bij Vlissingen wordt nog hevig gevochten. De Duitsers blazen de grote verkeersbrug bij het Keizersveer, ten noorden van Geertruidenberg, op.
Bij Aken zetten de Amerikanen een nieuwen aanval in. Olieraffinaderijen en spoorwegemplacementen in Duitsland worden gebombardeerd.
3 november 1944
Nadat ook Heyst veroverd is, is thans geheel België bevrijd. Om de haven van Antwerpen vrij te maken, moet de Schelde nu gezuiverd worden van mijnen en andere obstakels; het verzet ten zuiden van de Schelde is afgelopen, terwijl ook westelijk Walcheren bijna geheel in Geallieerde handen is. Hoewel Von Rundstedt in Zuid-Nederland over de beste troepen beschikte en het weer en het terrein mee had, heeft Montgomery toch gezegevierd, waarbij de Canadezen een groot aandeel hebben.
De Russen worden in Oost-Pruisen door de tweede sterke verdedigingslinie tegengehouden. De Britten en Amerikanen bombarderen de Duitse steden voortdurend met alle macht. Roosevelt heeft verklaard, dat Duitsland geen rust gegund zal worden.
In Chicago is een internationale conferentie geopend (waaraan echter Rusland niet deelneemt) over de burgerluchtvaart na de oorlog.
zaterdag, 4 november 1944
De Japanse tegenstand op Leythe is verscherpt, nadat de Japs hier nieuwe versterkingen aan land hebben gebracht. De strijd op de Filipijnen wordt door hen beschouwd als de strijd om het bestaan van het Japanse rijk.
5 november 1944
De Duitsers trekken in Nederland verder terug op de rivieren; Zevenbergen en Klundert worden bevrijd; de Moerdijk is op 5 km genaderd. De Canadezen staan op Tholen en Noord-Beveland (waar zich geen Duitsers bevonden). Vlissingen is nu geheel in Geallieerde handen.
Stalin heeft in een rede te Moskou gezegd, dat de Sovjetvlag geheschen moet worden boven Berlijn en elke volgende oorlog onmogelijk gemaakt moet worden. Daar Duitsland reeds voorbereidingen treft voor de volgende oorlog, moeten maatregelen worden genomen dit te voorkomen.
maandag, 6 november 1944
De Duitsers blazen, bij het naderen van de Poolse troepen, een gedeelte van de verkeers- en van de spoorbrug over de Moerdijk op en verlaten St. Philipsland.
7 november 1944
Middelburg en Veere worden bevrijd, waarbij de strijd om eerstgenoemde stad op het water wordt uitgevochten. Hiermede is Walcheren geheel in Geallieerde handen en kan de Schelde, waarvan de vaart gedeeltelijk is dichtgeslibd, klaar worden gemaakt voor het gebruik. Ook Willemstad is veroverd.
Bij de Presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten wordt Roosevelt herkozen, met welke vierde benoeming hij het record vestigt van alle Amerikaanse presidenten. Zijn republikeinse tegencandidaat was Dewey. Het 3de Amerikaanse leger begint een groot offensief ten zuiden van Metz. In Zuid-Luxemburg steken de Amerikanen op drie plaatsen de Moezel over.
9 november 1944
Maarschalk Tito vertoeft in Moskou voor onderhandelingen met Stalin.
De Labour-leider Attlee verklaart, dat de Britse regering het opeisen door Nederland van aangrenzend Duits grondgebied als schadeloosstelling, een rechtvaardige eis acht.
vrijdag, 10 november 1944
De Duitse pers brengt thans korte berichten over de V2, welk wapen een verbetering is van de vliegende raketbom V1, nog grotere afstanden kan overwinnen en een grotere trefzekerheid heeft. Deze raket vliegt met een snelheid, groter dan die van het geluid, door de stratosfeer. Niet langer is Engeland alleen het doel van deze verraderlijke projectielen, sinds kort ligt ook Antwerpen onder het vuur van V1 en V2, om schade toe te brengen aan de dok- en haveninstallaties.
zaterdag, 11 november 1944
Churchill en Eden bezoeken, ter bijwoning van de wapenstilstandsdag, Parijs, waar zij uitbundig worden toegejuicht; de Entente Cordiale herleeft. Vóór zijn vertrek naar Parijs heeft Churchill besprekingen gevoerd met de leiders der Belgische en Nederlandse regeringen betreffende het tot stand komen van een hecht militair bondgenootschap, dat bepaalt dat onmiddellijk na de bevrijding een begin moet worden gemaakt met het opstellen van eigen legers in de West-Europese staten.
zondag, 12 november 1944
Ter vergoeding van zijn stilzwijgen op 9 november, vaardigt de Führer een proclamatie uit — voorgelezen door Himmler —, waarin hij, allerminst snoevend, zegt dat in de grote worsteling op leven en dood de overwinning moet en zal toevallen aan Duitsland. „Zolang ik leef, zal Duitsland niet het lot ondergaan van de door het bolsjewisme overstroomde Europese staten”. Mussert verklaarde nog eens: „Als Duitsland verliest, betekent dat het einde van Europa”. Het laatste grote Duitse slagschip (op de "Gneisenau" na, waarvan niemand weet of hij nog wel bestaat), de "Tirpitz", is getorpedeerd.
maandag, 13 november 1944
De Amerikanen veroveren Thionville (Diedenhofen) en steken hier de Moezel over. Ten zuidoosten van Metz is een hevige tankslag aan de gang en rukken de Amerikanen op langs de spoorlijn naar Saarbrücken; in een week tijds zijn hier 5600 gevangenen binnengebracht.
14 november 1944
De Britten openen een nieuwen aanval op het Duitse bruggehoofd over de Maas in het gebied Nederweert—Venlo, waar ze na een verschrikkelijk spervuur van vierhonderd kanonnen onder dekking van vlammenwerpers zeer snel oprukken. Optreden van de luchtmacht is onmogelijk door het slechte weer.
In Centraal-Birma rukken Britse troepen aan weerszijden van de Birmaweg op.
15 november 1944
Thans is Amsterdam aan de beurt voor het houden van razzia’s, voor welk doel de stad geheel afgesloten is. Het nieuwe offensief in Limburg vordert goed, ondanks het slechte weer; de Duitsers trokken zich terug op enkele stellingen ten westen van de Maas.
Ook in Italië hebben de Geallieerden, ondanks de regen en de sneeuw, weer terrein gewonnen langs de weg Forli—Faenza. Het laatste belangrijke punt in Zuid-Albanië, Elbasan, is door de patriotten bevrijd. Ook Skopje, de hoofdstad van Macedonië, is veroverd.
De Russen hebben thans de Donau over een afstand van 160 km vast in handen.
16 november 1944
In België is het tot een crisis gekomen tussen de verzetsbeweging, welker leden hun wapenen moeten inleveren, waaraan zij geen gevolg wensen te geven, en de regering. Minister-president Pierlot heeft reeds eerder bekend gemaakt, dat leden der verzetsbeweging voorrang hebben indien zij in het leger willen gaan, doch dat de anderen tot het burgerlijke leven moeten terugkeren, met welke maatregel het Geallieerde opperbevel het geheel eens is. Als protest zijn drie ministers afgetreden en vinden demonstraties plaats.
Het 1ste leger in het gebied van Aken is tot den aanval overgegaan; de Geallieerde tactiek is de Duitsers op zoveel mogelijk sectoren te bedreigen. Het 3de Amerikaanse leger bij Metz wordt gesteund door een gelijktijdig plaatselijk offensief van het 1ste Franse leger in het dal van de Doubs. ’s Nachts wordt gevochten bij het licht van schijnwerpers, dat tegen de wolken reflecteert.
Het Amerikaanse 9de leger heeft een grooten aanval ingezet op Nederlands gebied in de omgeving van Sittard.
De Duitsers hebben de schanddaad gepleegd het stadhuis te Heusden op te blazen, terwijl hier 170 burgers in de kelders waren gevlucht, die allen zijn omgekomen. Onze voedselvoorziening gaat steeds verder achteruit; in het Westen wordt een bon voor spijsolie aangewezen, in plaats van boter, wat de laatste vetbon is voor dit gehele jaar; met de melk is het treurig gesteld; slechts de allerernstigste zieken kunnen voor volle melk in aanmerking komen, die dan nog vrijwel nergens te krijgen is.
vrijdag, 17 november 1944
De Duitsers blazen de spoorbrug bij Roermond op, waar de Geallieerden op slechts 2 km vandaan staan. Ook de Moerdijkbrug is thans door een Sprengkommando der oorlogsmarine grondig vernield, waardoor de reeds bestaande opening tot 170 meter verbreed is, een pijler uit elkaar is gereten en de vaargeul versperd.
18 november 1944
Het Britse 2de leger zet een nieuwen aanval in ten zuidoosten van Geilenkirchen, grenzende aan den sector waarin het Amerikaanse 9de leger opereert. De grote aanval op Metz is begonnen; ten noorden hiervan zijn tankafdelingen door de Maginotlinie heengedrongen.
De Fransen bevrijden Montbéliard in de Jura en rukken verder op naar Belfort, ondanks het feit dat de Duitsers hier van ieder dorp een vesting en van iedere vlakte een mijnenveld hebben gemaakt. Vele Duitse gevangenen komen binnen. De lengte van het Westfront bedraagt 160 km.; generaal Eisenhower heeft thans alle strijdkrachten, totaal 7 legers, in den strijd gebracht.
In Finland heeft Paasikivi een nieuwe regering gevormd.
Partizanen bevrijden Tirana, de hoofdstad van Albanië.
In Italië ontruimen de Duitsers Forli.
In Frankrijk worden drastische maatregelen genomen tegen collaborateurs en worden commissies ingesteld voor confiscatie van onwettige winsten.
20 november 1944
Zoals ook reeds in andere Nederlandse plaatsen het geval is, wordt in ’s-Gravenhage de stroomlevering voor particulieren gestaakt; men behelpt zich met een enkele kaars, drijvertjes op brillantine, of in ’t gunstigste geval een petroleumlamp of carbid.
Het Vondelpark te Amsterdam wordt wegens houtroof gesloten.
dinsdag, 21 november 1944
In ’s-Gravenhage moeten alle mannen van 17 tot 40 jaar zich melden, op straffe van verbeurdverklaring van meubilair, waarna huis na huis op ondergedoken mannen wordt nagezocht. Gedurende den gehele dag mag verder niemand op straat komen, waardoor de voedselvoorziening stop staat. Een en ander is aanleiding tot plundering van bakkerijen en kruidenierswinkels door de bevolking, waarop de Duitsers een jongen doodschieten, wiens lijk drie dagen op straat moet blijven liggen met het opschrift: „Ik heb geplunderd”.
24 november 1944
Door het gebrek aan stroom en het feit dat mannen tussen 17 en 40 jaar zich niet meer op straat kunnen begeven, is de nieuwsvoorziening per radio en per illegale blaadjes zeer belemmerd, terwijl ook geen couranten konden verschijnen. In Limburg zijn Maasbree en Kessel (aan de Maas, midden tussen Roermond en Venlo) bevrijd. De Eindhovense bevolking schijnt haar bevrijding nog niet ten volle te kunnen waarderen, daar hier betogeningen en stakingen hebben plaatsgevonden wegens tekort aan voedsel.
De Geallieerden hebben Saarburg, Mulhouse, Belfort en ook reeds voor het grootste gedeelte Straatsburg veroverd; bij Metz zijn de Duitsers op een wanordelijke terugtocht; in de stad vinden huisgevechten plaats.
Duitsland maakt bekend, dat het V-vuur thans gebruikt wordt tegen Londen, Parijs, Antwerpen, Luik (daar dit een aanvoer- en verkeerscentrum van de Geallieerden is) en kleine frontdoelen. In ons land worden dan ook veel meer V1’s en V2’s gestart.
25 november 1944
In Nederland wordt een verbod afgekondigd tot fotograferen, filmen of tekenen in de openlucht.
De Duitsers distantiëren zich verder ten zuidwesten van Venlo.
De Sovjet-pers voert een felle campagne tegen het regime van Franco in Spanje, daar deze „met zijn Duitse meesters, die in Argentinië intrigeeren, onder één hoedje speelt”.
26 november 1944
De Geallieerde luchtmacht bombardeert, gebruik makend van het heldere weer, o.a. een hoofdkwartier in Hilversum, dat in enkele minuten met 348 raketprojectielen wordt bestookt, en, met 66 Taiphoons, het hoofdkwartier van de Gestapo te Amsterdam.
De voedselpositie in het Westen des lands wordt ineens zorgwekkend; het broodrantsoen blijft gehandhaafd op 1400 gram per week, de aardappelen worden echter verminderd tot 1 kg per week, melk of ook maar taptemelk, boter, vet of olie worden in het geheel niet meer verstrekt, terwijl verder voor twee weken worden aangewezen bonnen voor 100 gram kaas, 100 gram vermicelli en 250 gram jam of stroop of 125 gram suiker. Jam, stroop en vermicelli zijn evenwel nergens te koop; ook de aardappelen zijn moeilijk te krijgen. Voor sommige winkels staat een lange file mensen urenlang te wachten om hun zo schaarse toewijzing binnen te krijgen; ook groente is er niet, op een enkele kool na, die dan „zwart” betaald moet worden. De zwarte prijs voor aardappelen is al gestegen tot 200 gulden per mud. De meeste winkels, die toch niets te doen hebben, zijn gesloten; de eertijds zo florissante winkelstraten in de steden bieden thans een troosteloze aanblik.
27 november 1944
De Geallieerden hebben nu de gehele Westelijke oever van de Maas in Limburg in handen, op een klein Duits bruggehoofd bij Venlo na.
In Tsjecho-Slowakije veroveren de Sovjettroepen van generaal Petrov 60 plaatsen.
Cordell Hull, staatssecretaris der Verenigde Staten, vraagt om gezondheidsredenen ontslag.
28 november 1944
Franse troepen zijn ten noorden van Straatsburg, dat thans geheel in geallieerde handen is, de Rijn overgestoken; het 7de Amerikaanse leger staat tussen Vogezen en Elzas, het 3de leger heeft de Duitse grens bereikt, o.a. bij Merzig (zuidoostelijk van Luxemburg) en het 1ste staat op 6 km voor Düren; op twee punten is de Roer bereikt. Metz is gevallen.
Churchill maakt bekend, dat de Engelse verliezen een half miljoen bedragen aan doden, gewonden en gevangenen; circa vier miljoen mannen zijn onder de wapenen. Alle meisjes en vrouwen tussen 14 en 60 jaar, die niet voor een gezin behoeven te zorgen, zijn in de bewapening ingeschakeld. De totale oorlogsuitgaven tot dusver bedragen voor Engeland 25 miljard pond sterling. Een derde deel van het totale aantal huizen in Engeland is beschadigd.
Göbbels heeft bij een bezoek aan enkele „door de vijandelijke luchtterreur bijzonder zwaar getroffen steden” aangekondigd, dat Duitsland „binnenkort met opmerkelijke resultaten in de luchtoorlog te voorschijn zal treden”.
Stettinius wordt aangewezen als opvolger van Cordell Hull.
De Poolse minister-president te Londen, Mikolaiczyk, is afgetreden en wordt opgevolgd door Kwapinski, die de politiek van zijn voorgangers voortzet en zal streven naar een akkoord met de Sovjets.
In Italië treedt de regering-Bonomi af.
H. M. Koningin Wilhelmina spreekt voor de radio een woord van medeleven, een opwekking elkaar tot steun te zijn, en belooft bevrijd Nederland voldoende levensmiddelen, waar de regering reeds voor heeft gezorgd, wanneer er slechts transport mogelijk is.
29 november 1944
De haven van Antwerpen is in gebruik genomen, waarmee de tweede van de drie tegenslagen, die het beëindigen van de oorlog met enige maanden tegenhielden, namelijk Arnhem, Aken en Antwerpen, opgeheven is. Churchill schat dat de oorlog tegen Duitsland wellicht niet voor de zomer afgelopen zal zijn.
Het gehele Oostfront van Polen tot het zuiden van Hongarije is in beweging; de Russen zijn de Donau bij de samenvloeiing met de Drava overgestoken over een front van 150 km, om ten westen van de Donau naar Boedapest op te rukken en tevens in de richting Oostenrijk.
30 november 1944
De Geallieerden steken bij Nijmegen de Duitse grens over.
Bij het nieuwe offensief in Zuid-Hongarije hebben de Russen 300 plaatsen veroverd en bezetten o.a. Mohács en Fünfkirchen met zijn belangrijke kolenmijnen.
Aan het Westfront dringt een deel van het 1ste Amerikaanse leger door in de vlakte naar Keulen.
De invoer van Amerika in Engeland volgens de Leen- en Pachtwet zal na de nederlaag van Duitsland tot op de helft worden teruggebracht, om het jaar daarna geheel geannuleerd te worden. Winston Churchill viert zijn 70ste verjaardag.
1 December 1944
Tokio is voor de eerste maal des nachts gebombardeerd. Het eerste convooi is de haven van Antwerpen binnengekomen, waar nu alles gelost kan worden.
De Amerikanen naderen het Saargebied, Saarunion wordt veroverd. Uit de Vogezen zijn de Duitsers nu overal verdreven. De vorderingen aan de Roer gaan slechts langzaam, daar de rivier door de vele regens buiten haar oevers getreden is; het is de natste herfst sinds 1864. Hamburg en Duisburg zijn gebombardeerd, even als benzolfabrieken in het Roergebied, waarbij grote branden ontstonden.
In Noord-Hongarije worden de Duitsers teruggedrongen tussen Boedapest en de Slowaakse grens en wordt Eger bevrijd. Tito’s troepen bevrijden Novi Pazar in Servië.
2 December 1944
Het 7de Amerikaanse leger zwenkt ten Zuiden van Straatsburg af langs de Westelijke oever van de Rijn, om de troepen, die van Mülhausen naar het Noorden optrekken, te ontmoeten en aldus de Duitsers, die uit de Vogezen opgejaagd zijn, op te rollen. Het 1ste leger is Jülich aan de Roer binnengerukt. Von Rundstedt heeft aan het Westfront 70 divisies (ongeveer 750.000 man) staan, die slechts weinig gemotoriseerd zijn. De gehele lichting 1928 is thans opgeroepen.
De Russen maken snelle vorderingen vanuit hun bruggehoofd over de Donau en hebben Kaposvar, 45 km van het Plattenmeer, en Dombovar veroverd en Szigetvar bereikt.
In Londen is weer een nieuwe Poolse regering gevormd onder Arciszewski, waarin ook Kwapinski een portefeuille heeft.
Het broodrantsoen in Holland en Utrecht wordt teruggebracht op 1000 gram per week; aardappelen zijn niet te krijgen.
3 December 1944
In Zuid-Hongarije worden de Duitse legers volkomen onder de voet gelopen; Paks aan de Donau en Miskolcz in Noord-Hongarije worden veroverd.
In Athene vinden relletjes plaats door de EAM, de Griekse linkse partij, het nationale bevrijdingsfront (de vroegere ondergrondse organisatie). Ook in Rome vinden opstootjes plaats tussen koningsgezinden enerzijds en communisten en republikeinen anderzijds.
Tokio is voor de vierde maal in één week aangevallen.
Een schip met 500 ton voedsel, speciaal voor de bevolking van Walcheren en Zuid-Beveland, komt in Nederland aan.
4 December 1944
Bij Venlo hebben de Engelsen de Maas bereikt. De Duitsers hebben de Rijndijk ten Zuiden van Arnhem laten springen, waardoor een deel van de Betuwe onder water zal lopen.
Onze minister-president Gerbrandy, die onlangs Walcheren en nu Nijmegen en de Betuwe bezocht heeft, verklaart dat het huidige kabinet onmiddellijk na de bevrijding zal aftreden en dat ook de ondergrondse beweging medezeggenschap zal hebben bij de samenstelling van een kabinet.
Het 3de Amerikaanse leger trekt bij Saarlautern over de Saar.
Het 8ste Britse leger in Italië maakt sinds enige dagen vorderingen en verovert Ravenna; de Duitsers zijn bij de Adriatische Zee op de terugtocht, doch vallen het 5de leger ten Zuiden van Bologna nog steeds krachtig aan. — Bonomi vormt een nieuwe Italiaanse regering.
5 December 1944
De West-oever van de Maas van de Mookerheide tot Geleen is volkomen van Duitsers gezuiverd; Venlo, dat door de Duitsers in een bastion is herschapen, wordt voortdurend gebombardeerd. Van Venlo tot Roermond hadden de Duitsers alle mannen van 16 tot 65 jaar opgeroepen voor graafwerk, waarvoor niemand zich meldde, waarop, na razzia’s, de mannen naar Duitsland zijn gevoerd. Alles is hier verder weggehaald door de Moffen.
De Betuwe staat een voet diep onder water; de wegen Nijmegen—Arnhem zijn echter nog droog.
Voor het eerst sinds 6 oktober is Berlijn weer gebombardeerd.
6 December 1944
De Amerikanen zijn op zes plaatsen de Saar overgestoken.
De Russen rukken in Hongarije door de corridor langs het Plattenmeer op naar de Oostenrijkse grens, waarvan ze nog slechts 70 km verwijderd zijn. — De Lönafabrieken bij Leipzig, waar synthetische benzine wordt gemaakt, worden voor de tweede maal gebombardeerd.
Nederlandse mannen, geboren in 1905 tot 1928, mogen de IJssel en het verlengde van deze linie langs de kust van Friesland en Groningen, niet meer overschrijden.
7 December 1944
Generaal Hodges zet een nieuwen aanval in tussen Jülich en Düren.
In Zuid-China is de militaire situatie ernstig; de Japanners zijn hier de provincie Kwansi binnengetrokken en wellicht ook al de volgende. Het 14de Britse leger in Birma heeft na de verovering van Kalewa een bruggehoofd over de Chindwinn gevormd.
8 December 1944
Aan het Westfront hebben de Duitsers nog steeds de hulp van het slechte weer, waar, door de onophoudelijke gietregens, de rivieren buiten haar oevers treden.
Wegens de overstrooming in de Betuwe, waar de Duitsers nog een dijk doorgestoken hebben, moeten de Geallieerden op hoger gelegen punten terugtrekken.
Op het hoofdbureau van Politie te Rotterdam hebben leden van de verzetsbeweging een overval gepleegd en verschillende gevangenen ontvoerd.
9 December 1944
Het 2de Oekraïense leger onder Malinowski zet vanuit het Noordoosten over een front van 120 km de grote aanval op Boedapest in en verovert Vacz (Waitzen) aan de bocht van de Donau. De regering van Szalasi heeft de wijk genomen.
Frankrijk en Rusland sluiten een verdrag van wederzijdsche bijstand, waartoe De Gaulle in Moskou vertoeft.
De opstandelingen in Athene hebben rondom de stad een troepenmacht van 10.000 man samengebracht, die echter geen vijandelijkheden jegens de Engelsen ondernemen. De algemene staking in Griekenland heeft zich uitgebreid.
De luchtvaartconferentie te Chicago is gesloten, zonder dat de Amerikanen en de Engelsen tot overeenstemming zijn gekomen.
10 December 1944
In het Saargebied rukken de Amerikanen de Siegfriedlinie binnen; de Duitsers stellen alles in het werk hun bruggehoofd in de Elzas te behouden.
Generaal Malinowski is ook ten Zuiden van Boedapest tot de grote aanval overgegaan, waar de Duitsers een sterke tegenaanval inzetten, Boedapest is vrijwel omsingeld.
Naast de haven van Antwerpen, zijn thans ook die van Rouaan, Le Havre en Cherbourg in gebruik. Het verdere vervoer gaat per spoor.
Voor het eerst sinds de duur van de oorlog worden te New-York de Nobelprijzen uitgereikt.
11 December 1944
De Engelsen hebben thans een bres gebombardeerd in de Rijndijk ten Noordoosten van Nijmegen, waardoor de Duitse stellingen in het water komen te liggen.
In Nederland worden, zo gauw het even helder weer is, start- en laadplaatsen van V-2 raketten gebombardeerd.
12 December 1944
Successievelijk worden in verschillende plaatsen in Nederland razzia’s gehouden; de mannen, die gepakt worden, gaan nu regelrecht naar Duitsland.
In Athene is de toestand dezelfde; de Britse bevelhebber stelt nu de eis, dat de ELAS-troepen, die 25.000 man rondom de stad hebben geconcentreerd, de wapens inleveren en de stad verlaten.
woensdag, 13 december 1944
Het Amerikaanse 1ste leger staat thans vlak voor Düren, waar de Duitsers zich terugtrekken op de oostelijke oever van de Roer, terwijl zij zich ook bij Hagenau, in de noordelijke Elzas, op de Siegfriedlinie "distantiëren".
donderdag, 14 december 1944
De strijd langs de Roer neemt dagelijks grotere afmetingen aan en speelt zich nu af tussen het verwoeste Jülich en Linnich en de bossen van Monschau. Bijna overal staan de Geallieerden voor de vestingwerken van de Siegfriedlinie.
15 December 1944
In de noordelijke Elzas overschrijden de Geallieerden de Duitse grens.
De Nederlandse Regering is met de Geallieerden tot overeenstemming gekomen inzake een groots opgezet plan voor een belangrijke verbetering in de voedselvoorziening van bevrijd Nederland.
Te 's-Gravenhage schieten de Duitsers ter vergelding van de moord op een soldaat, op dezelfde plaats 12 gevangenen dood en blazen drie huizen op. Na gedanen arbeid trekt het peloton zingend weg.
16 December 1944
De Amerikanen verrichten een grootscheepsche landing op het eiland Mindoro in de Filipijnen, waardoor thans de zee- en luchtroutes tot aan China geheel door de Geallieerden worden beheerst.
De Duitsers gaan in de Eifel over tot een uitgebreid offensief en overschrijden, o.a. bij Malmédy en Echternach, de grenzen van België en Luxemburg.
In Italië, waar de vijand hevig tegenstand biedt, veroveren de Geallieerden Faenza.
17 December 1944
De Duitsers hebben bij Monschau, Vianden en Echtemach een bres in het Geallieerde front geslagen. De Luftwaffe is na lange afwezigheid weer opgetreden en bindt grote luchtgevechten aan. Het gerucht gaat, dat de Duitsers Antwerpen willen heroveren en deze stad bij wijze van Kerstgeschenk aan Hitler willen aanbieden.
Nadat in Athene de gevechten weer in alle hevigheid opgelaaid zijn, ondanks de besprekingen, zijn de Engelsen hier en op de Pyraeus een algemene zuiveringsactie begonnen.
maandag, 18 december 1944
Bij het Duitse offensief tussen Monschau en Trier, dat nog steeds aan kracht wint, wordt Malmédy heroverd en zijn tankformaties 30 km in België doorgedrongen op weg naar Luik. In het Saargebied duren intussen de hevige gevechten voort. Aan de Luxemburgse grens zijn de Duitse aanvallen tot staan gebracht.
19 December 1944
Aan het Oostfront bereiken de Russen de Slowaakse grens ten noorden van Miscolcz; om Boedapest wordt verwoed gestreden.
Nu Zeeland weer vrij is, wordt de reparatie van de dijken van Walcheren met alle kracht ter hand genomen; voor de drooglegging heeft onze Regering reeds eerder tweehonderd pompinstallaties besteld in de Verenigde Staten.
Op onze binnenschippers wordt een beroep gedaan allen mee te werken verlichting te brengen in de voedselnood in Westelijk Nederland, daar aan de andere zijde van de IJssel voldoende aardappelen en rogge aanwezig zijn. In het Westen is de prijs voor clandestiene aardappelen al opgelopen tot ƒ300 per mud. Ook op de Veluwe is de voedselpositie de laatste tijd slecht geworden, vooral doordat de ontelbare "trekkers" uit het Westen hier veel hebben weggehaald, meestal tegen ruiling.
20 December 1944
In Nederland worden alle mannen van 17 tot 40 jaar opgeroepen voor de arbeidsinzet. Ook zij die in het bezit zijn van een Ausweis, moeten zich melden, waarna hun een nieuwe vrijstelling gegeven zal worden. Deze verordening is een voortzetting van de reeds in verschillende delen van ons land genomen maatregelen, met de bedoeling de weerbare mannen te verwijderen om aldus de verzetsbeweging te verhinderen. Deze toch kan, zoals ook gebleken is in Frankrijk en België, zo’n belangrijk aandeel in de bevrijding hebben.
In Litouwen zijn de Russen een nieuw offensief begonnen.
21 December 1944
De Duitsers trekken nog verder over de Ourthe en bereiken hun verste punt in de saillant.
Göbbels noemt het Duitse weerstandsvermogen het onderpand van hun uiteindelijke overwinning, die komen zal "als een natuurverschijnsel" en schrijft in „Das Reich” over de Führer, "wiens liefde zo innig, behalve aan zijn eigen volk, aan de gehele mensheid behoort", dat deze onder de persoonlijkheden die thans geschiedenis maken, "ver vooraan staat in het vooruitzien van de dingen die komen gaan" en sprekend over "het leed, dat zijn volk en de mensheid treft": "Daarom kwam hij in 1939 met een waarlijk fanatieke vastberadenheid voor de vrede op!" 22 December 1944 De slag aan het Westfront neemt een keer, mede door de betere weersomstandigheden; Echternach valt weer in Geallieerde handen; de Duitse opmars naar de Kanaalkust zal géén doorgang vinden.
Aan het Oostfront veroveren de Russen Gran aan de Donau en staan aan de stadsrand van Boedapest; de slag aan de Slowaakse grens krijgt grotere omvang. 23 December 1944 In het Westen verbreken de Amerikanen de Duitse ring om Bastogne.
Churchill en Eden hebben de afgelopen vier dagen in Athene een conferentie belegd ter regeling van het conflict, waartoe ook de ELAS is uitgenodigd, op welker eisen echter geen overeenkomst kon worden gesloten. De voorlopige Hongaarse regering verklaart de oorlog aan Duitsland.
zondag, 24 december 1944
Het Amerikaanse 3de leger heeft bij de Slag om Bastogne zijn positie verstevigd en de Duitsers teruggedrongen. De Geallieerden veroveren strategische posities en versterken hun grip op de regio. De Duitsers proberen hun tegenaanval te organiseren, maar de Geallieerden houden stand.
maandag, 25 december 1944
Kerstmis wordt in Nederland in veel gevallen in onderduik doorgebracht, waarbij het voedseltekort steeds nijpender wordt. De geallieerden bereiken nog grotere gebieden en zetten de druk op de Duitse linies op zowel het west- als het oostfront.
dinsdag, 26 december 1944
De Duitsers trekken zich verder terug uit de Ardennen, waar ze zich aanvankelijk hadden opgesteld voor hun grote offensief. Het Amerikaanse leger heeft echter standgehouden, wat een keerpunt in de Slag om de Ardennen betekent. Het Duitse offensief is faliekant mislukt.
woensdag, 27 december 1944
De Geallieerden hebben de controle over de meeste grote strategische posities in België hersteld. De Duitse troepen, die eerder zo'n sterke opmars hadden gemaakt, worden nu gedwongen zich terug te trekken.
donderdag, 28 december 1944
In het verre Oosten blijft de situatie ongewijzigd, hoewel de Amerikaanse troepen blijven oprukken in de Filipijnen. De Japanse verdediging biedt steeds meer weerstand, terwijl de Geallieerden langzaam terrein winnen.
vrijdag, 29 december 1944
De Russen bereiken het centrale deel van Boedapest, waar hevige gevechten plaatsvinden. De stad wordt vrijwel omsingeld door de Rode Leger-troepen. De Duitsers worden gedwongen te vechten voor hun laatste verdedigingslinies in Hongarije.
zaterdag, 30 december 1944
Er wordt melding gemaakt van ernstige voedseltekorten in het zuiden van Nederland en delen van België, waar de bevoorrading uiterst moeilijk is geworden. De Geallieerden blijven echter hun terrein winnen, waarbij ook de Franse en Britse troepen in de Elzas vorderen.
zondag, 31 december 1944
Het jaar eindigt met een gevoel van voorzichtige hoop. De Geallieerden zijn in verschillende gebieden doorgebroken, maar de Duitsers geven zich niet zomaar over. In Nederland wordt het oude jaar afgesloten met nog altijd hevige schermutselingen in de Betuwe, de Ardennen, en langs de Westelijke frontlinie.

